पार्वती थापा

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search



पार्वती थापा (जन्म २०१६ साल) नेपालको प्रहरी अधिकृत महिला थिइन्। यिनले जिल्ला प्रहरी कार्यालय प्रमुख हुने प्रथम महिला, अञ्चल प्रहरी कार्यालयको प्रमुख तथा प्रहरी नायब महानिरीक्षक (डीआईजी) बन्ने पहिलो महिलाको रेकर्ड बनाएकी छिन्।

पार्वती थापा वीरेन्द्र प्रहरी अस्पतालमा प्रहरी नायब निरीक्षक पदमा २०४० सालमा प्रवेश गरेकी थिइन्। यिनी २०४३ सालमा खुला प्रतिस्पर्धाबाट निरीक्षक (इन्स्पेक्टर) बनिन्। [१]

महिला प्रहरी गुल्म हुँदै भिडियो शाखामा दुई वर्ष जति काम गर्नुभयो। यसबीच प्रहरी कार्यक्रम उद्घोषिका, समाचार वाचिका बन्दै सम्पादनको काममा समेत सक्रिय हुनुभयो। २०४९ मा प्रहरी नायब उपरीक्षक हुनुभई वर्ष दिन जति 'ट्राफिक'को काम सम्हाल्नुभयो। यसपछि बागमती अञ्चल प्रहरी कार्यालय तथा मध्य प्रहरी कार्यालय, काठमाडौंमा एक, एकवर्ष सेवा गरेर धादिङ पुग्नुभयो। धादिङमा उहाँको सेवाभाव र कर्तव्यपरायणताबाट सबै जना निकै प्रसन्न रहेको र यसबाट आफूलाई थप प्रेरणा तथा हौसला प्राप्त हुनपुगेको उहाँको भनाइ छ।

वर्षदिनपछि उहाँ राष्ट्र सङ्घीय शान्ति स्थापना सेवाका लागि हर्जगोविना बोस्निया पुग्नुभयो। १४ महिनापछि अर्थात् २०५४ सालमा उहाँ केन्द्रीय प्रहरी महिला सेलको प्रमुख हुनुभई वर्ष दिन सेवा गर्नुभयो र प्रहरी प्रधान कार्यालयको कार्यविभाग समन्वय शाखामा बिरामी, घाइतेका लागि समन्वयको कामका साथै प्रहरी स्मारक गुठीमा पनि दुई वर्ष संलग्न हुनुभयो। राष्ट्र सङ्घीय शान्ति स्थापना कार्यका लागि उहाँ पुनः २०६१ मा सियरा लियोन पुग्नुभयो र वर्ष दिनपछि फर्किई महिला सेलको पुरानै जिम्मेवारी सम्हाल्नुभयो। यसपछि मेची, गण्डकी अञ्चलमा सेवा कार्यमा तल्लीन रहनुभयो।

जन्मथलो गोरखा भए पनि उहाँ सानै हुँदा बसाइँ सराई भएकाले उहाँको बाल्यकाल चितवनमै बित्यो। पाँच भाइ, बहिनीकी ठूल्दिदी पार्वती सानैदेखि अदम्य उत्साह र साहसकी प्रतीक हुनुहुन्थ्यो। जनजीवन निमावि चैनपुर, चितवनमा सातसम्म पढेर बाँकी एसएलसीसम्मको अध्ययन खैरहनी मावि खैरहनी, चितवनबाट पूरा गर्नुभएको हो। पद्मकन्या कलेज, काठमाडौंबाट आईए, बीए, पोस्टगे्रजुयट गर्नुभयो।

२०३६ सालमा भीमबहादुर थापासँग उहाँको विवाह भएको हो। भीमबहादुर प्रहरी सेवामा 'सब इन्स्पेक्टर' हुनुहुन्थ्यो। प्रहरी नायब उपरीक्षकका रूपमा उहाँले २०५८ मा अवकाश पाउनुभएको हो। छोरी ज्योति र छोरा सुलभ छन्।

२०५२ जेठ २६ गते उहाँ जिल्ला प्रहरी कार्यालय प्रमुख हुनुभएको हो। धादिङ जिल्ला उहाँको जिम्मेवारीको थलो रहृयो। अञ्चल प्रहरी कार्यालय प्रमुख चाहिँ २०६३ भदौ २० गते मेचीका लागि हुनुभएको हो। २०६४ वैशाख ३ गते उहाँ गण्डकी अञ्चल प्रहरी कार्यालयको दायित्व सम्हाल्न पुग्नुभयो। २०६५ कात्तिक २० गते बसेको मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार उहाँ नायब महानिरीक्षक पदमा बढुवा हुनुभएको समाचार सार्वजनिक भएको छ।

नेपालको प्रहरी सेवामा अहिलेसम्म सबैभन्दा ठूलो पदमा पुग्न सफल महिला प्रहरीका नाताले सबैतिरबाट उहाँप्रति बधाई, शुभकामना तथा हर्ष प्रकट गरिनु अस्वाभाविक होइन तर दुःखको कुरो समाचार सार्वजनिक भएको केही हप्ता बितिसक्दा पनि उहाँले बढुवाको पत्र पाउनुभएको थिएन भने पत्र बेगर पद अनुसारको 'फुली' लगाउने कुरै भएन।

अन्य क्षेत्रमा झैँ प्रहरी सेवामा पनि महिलाप्रति अविश्वास र आलटालको भावना रहेको यथार्थलाई उहाँ नकार्न सक्नुहुन्न तर उहाँको भनाइ छ -सेवाभाव, समर्पण, इमानदारी र मिहिनेतबाट सबै कुरा पाउन सकिन्छ।

प्रहरी सेवामा आउन चाहने महिलालाई उहाँ सहर्ष स्वागत गर्दै भन्नुहुन्छ- यो धेरै पवित्र र उपयुक्त स्थान हो। महिलाहरू प्रहरी सेवामा आउन अनकनाउनु हुँदैन। हालै भएको नेपाल प्रहरी नियमावलीको १२औँ संशोधनले महिलाका निम्ति २० प्रतिशत स्थान आरक्षण गरेको छ। सरकारको नीति, कार्यक्रमअनुसार २० प्रतिशत स्थान प्राप्त हुनु निकै सकारात्मक कुरो हो। यस अवसरलाई हात पार्न महिलावर्ग जागरूक हुनैपर्छ। अन्यथा यहाँ त्यति प्रतिशत पुर्‍याउन पनि हम्मे पर्ने स्थिति रहेको छ।

प्रहरी जवान, प्रहरी सहायक निरीक्षक (असई) र प्रहरी निरीक्षक (इन्स्पेक्टर) यी तीन पदमा खुला प्रतिस्पर्धा हुन्छ। खाली रहेका पदमा २० प्रतिशत स्थान महिलाका लागि आरक्षण गरिएकाले महिलाहरू दरखास्त दिन आउनुपर्छ। निश्चय नै योग्यता र प्रतिस्पर्धा अत्यावश्यक कुरा हुन्। महिला भन्दैमा हुँदैन। तयारी त पहिल्यैदेखि हुनुपर्छ। महिलाबीचमा प्रतिस्पर्धा हुन्छ। 'अरूभन्दा अगाडि आउँछु' भन्ने भावना हुनुपर्छ।

अब पहिलेजस्तो अवस्था छैन। हामी अगाडि आएका प्रहरीहरूले धेरै बाटो बनाइसकेका छौँ। विभिन्न कार्यालयमा महिला प्रहरीलाई पुरूषसरह जिम्मेवारी दिन थालिएको छ। आफै हिम्मत गरेर बढ्ने ठाउँ हो यो। यसरी बढ्दा नै प्रगति हुने हो। मेरै कुरो गर्ने हो भने पनि विभिन्न जिम्मेवारी सम्हाल्दै आइरहेकी छु। राष्ट्र सङ्घीय कार्यक्रममा भाग लिन विदेश जाने मौका पनि पाएकी छु। ३० वटा जति देश घुमिसकेँ। आर्थिक उन्नति पनि भएकै छ। यो सबै उपलब्धि जुनसुकै महिलाले पाउन सक्छन्, आवश्यकता अगाडि बढ्नुको हो।

पार्वती थापासँगै नायब महानिरीक्षक हुने श्रेय नुवाकोट जमुनादेवी गाउँको खोलेमा जन्मनुभएकी विमला थापा शर्माले पाउनुभएको छ भने प्राविधिकतर्फ वरिष्ठ उपरीक्षक पदसम्म महिला पुग्नुभएको छ। २००७ सालदेखि प्रारम्भ भएको प्रहरी सङ्गठनमा महिलाको प्रतिशत अत्यन्तै न्यून छ। प्रहरी जवानदेखि नायब महानिरीक्षकसम्म जम्मा पाँच हजार जति मात्र महिला प्रहरी छन्।

माता खेतकुमारी थापा तथा पिता सनकबहादुर थापाकी छोरी पार्वती २०१६ साल फागुन ४ गते गोरखानगर क्षेत्र, गोरखामा जन्मिनु भएको हो। उहाँलाई बाल्यकालमा डाक्टर, इन्जिनियर बन्ने चाहना थियो तर विवाहपछि पतिको प्रेरणाले त यसमा काम गर्‍यो नै, साथै अन्य पेसाका तुलनामा यसमा जोखिम र चुनौती बढी रहेको र क्षमता प्रदर्शन गर्न पनि उपयुक्त स्थान भएकाले प्रहरी सेवालाई अँगाल्नुभएको उहाँको भनाइ छ।


अमेरिका, बेलायत, स्वीडेन, चीन, जापान, फ्रान्स, इटली, थाइल्याण्ड, श्रीलङ्का, सिङ्गापुर, घाना, इथियोपिया आदि देशको भ्रमण गर्नुभएकी पार्वती थापाले आफ्नो सेवा बापत अनेक पदक, पुरस्कार पनि प्राप्त गर्नुभएको छ। २०६१ मा 'लगन' (साङ्गीतिक अल्बम) जुराउनुभएकी पार्वतीको सोख साहित्य सिर्जना र सङ्गीत हो।

कुनै पनि महिलाले आफूलाई कमजोर ठान्न नहुने र प्रत्येक क्षेत्रमा साहसका साथ अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता नायब महानिरीक्षक पार्वती थापा औँल्याउनुहुन्छ। ‍‍

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]