वैद्यनाथ ज्योतिर्लिङ्ग मन्दिर

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
वैद्यनाथ मन्दिर
Baba dham.jpg
वैद्यनाथ मन्दिर
प्राथमिक विवरण
स्थान:देवघर
सम्बन्धनहिन्दुत्व
जिल्लादेवघर
देशभारत
वेबसाइटbabadham.org
निर्माताबिश्वकर्मा (हिन्दु शिब पुराण अनुसार)
अवस्थिति२५४ मी (८३३ फिट)

वैद्यनाथ १२ ज्यतिर्लिङ्ग मध्यको एक स्थान हो । वैद्यनाथलाई बाबाधाम पनि भनिन्छ । वैद्यनाथ भारतको झारखण्ड राज्यमा पर्ने देवघर जिल्लामा पर्दछ । यहाँ वैद्यनाथको नामले भगवान शिवको पूजा आरधना गरिन्छ ।

उत्पत्ती इतिहास[सम्पादन गर्ने]

सत्य युगमा राक्षसहरूको राजा रावणले दशहजार वर्षसम्म भगवान शिवको घोर तपस्या गरेको थियो । भगवान शिवको तपस्या गर्दा रावणले प्रत्यक हजार वर्षमा आफ्नो एक शिर काटेर त्यता पट्टीको शरिरको बाजा बनाएर भगवान शिवको स्तुती गर्ने गर्थ्यो । यसरी रावणले १० हजार वर्षमा आफ्नो १० औँ शिर काट्न लाग्दा महादेव प्रकट भएर रावणलाई ईछ्छा अनुसारको वर माग्न भने । महादेवको कुरा सुनेर रावणले लोक विजयी बन्न पाउँ भन्ने वर माग्यो । रावणले मागेको वरदान देवताहरूको लागि घातक भएपनि रावणको तपस्या देखेर भगवान शिवले लोक विजयीको वरदान दिए । आफ्नो इछ्छा अनुसारको बरदान पाएर रावणले खुसी हुँदै भगवान शिवलाई आफ्नो साथैमा आफ्नो राज्य लङ्का जान आग्रह गर्न थाल्यो । रावणको कुरा सुनेर महादेवले रावणलाई आफू लङ्कामा नजाने बरू रावणले तपस्या गर्दा पूजा गर्ने गरेको शिवलिङ्गलाई लिएर जानु भने । यसका साथै रावणलाई महादेवले यो शिवलिङ्गलाई जमिनमा नराखेर लङ्का पुगाउनु पर्ने र यदी जमिनमा राखेमा यो शिवलिङ्गलाई उठाउन नसकिने कुरा पनि जानकारी गराए । महादेवको कुरा सुनेर रावणले खुसी हुँदै शिवलिङ्ग बोकेर लंकाको बाटो लाग्यो । यदी रावणले त्यो शिवलिङ्ग लंकामा पुगाएमा देवताहरूको लागि घातक हुने भएकोले देवताहरू सबै मिलेर भगवान विष्णुसँग कुनै उपाय निकाल्नको लागि अनुरोध गरे । देवताहरूको विन्ती सुनेर भगवान विष्णुले गङ्गाजीला रावणको पेटमा पसेर रावणलाई पिसाब गर्न वाद्य बनाउने आज्ञा दिए । भगवान विष्णुको त्यो आज्ञा सुनेर गङ्गाजी रावणको पेटमा पसिन् । पेटमा गङ्गाजी पसेकोले रावणलाई पिसाबले च्याप्न थाल्यो । जुन ठाउँमा अहिले वैद्यनाथ मन्दिर छ त्यो ठाउँमा पुगेपछी रावणले वैद्यनाथ नामको गोठालोलाई भेटायो । भनिन्छ भगवान विष्णु नै वैद्यनाथको भेषमा रावणलाई देखिएका थिए । रावणले शिवलिङ्ग वैद्यनाथलाई समात्न लगाएर आफू पिसाब गर्न गयो । पेटमा गङ्गाजी पसेकी हुनाले रावणलाई पिसाब गर्न धेरै समय लाग्यो । यता वैद्यनाथको हातबाट शिवलिङ्ग जमिनमा खस्यो । केही बेरमा रावण आएर हेर्दा शिवलिङ्ग जमिनमा खसेको देखेर उठाउने कोसिस गर्यो तर रावणले शिवलिङ्गलाई उठाउन सकेन । रावणले वैद्यनाथलाई शिवलिङ्ग जमिनमा नराख्नु भनेर गएको थियो । त्यसैले रावणले वैद्यनाथलाई धेरै गाली गरेर खाली हात घर फर्क्यो । अनाहकमा आफुले गाली खाएकोमा वैद्यनाथलाई निकै रिश उठ्यो । शिवलिङ्गको कारणले आफुले गाली खाएकोमा वैद्यनाथले प्रत्यक दिन शिवलिङ्गमा एक एक चोट लठ्ठीले हानेर मात्र खाना खाने प्रतिज्ञा गरे । वैद्यनाथले सधैं एक चोट शिवलिङ्मा हानेर मात्र खाना खान्थे । यसै क्रममा एक दिन शिवलिङ्गमा लठ्ठीले हान्न लाग्दी भगवान शिव प्रकट भएर वैद्यनाथलाई दर्शन दिए । उनै वैद्यनाथले यहाँ शिव मन्दिरको स्थापना गरेर पूजाको आरम्भ गरेकाले यो स्थानको नाम वैद्यनाथ पर्न गएको हो ।[१]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. शिवपुराण


अन्य प्रसिद्ध शिव मन्दिर[सम्पादन गर्ने]

यी पनि हेर्नुहोस[सम्पादन गर्ने]

बाह्य स्रोतहरू[सम्पादन गर्ने]