वैद्यनाथ ज्योतिर्लिङ्ग मन्दिर

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
वैद्यनाथ मन्दिर
वैद्यनाथ मन्दिर
वैद्यनाथ मन्दिर is located in India
वैद्यनाथ मन्दिर
वैद्यनाथ मन्दिर
भारतको नक्शामा वैद्यनाथ मन्दिर
निर्देशांक: २४°२९′३३″ उत्तर ८६°४२′००″ पूर्व / २४.४९२५०° उत्तर ८६.७००००° पूर्व / 24.49250; 86.70000निर्देशाङ्क: २४°२९′३३″ उत्तर ८६°४२′००″ पूर्व / २४.४९२५०° उत्तर ८६.७००००° पूर्व / 24.49250; 86.70000
नाम
वास्तविक नाम: वैद्यनाथ मन्दिर
अवस्थिति
देश: भारत
राज्य/अञ्चल: झारखण्ड
जिल्ला: देवघर
स्थान: देवघर
उचाई: २५४ मी (८३३ फिट)
कला र संस्कृति
मुख्य देवता: शिव
प्रमुख चाडपर्व: महाशिवरात्री
मन्दिरहरूको सङ्ख्या: २२
ऐतिहासिक पृष्ठभुमि
निर्माणकर्ता: बिश्वकर्मा (हिन्दु शिब पुराण अनुसार)
वेबसाइट: babadham.org

वैद्यनाथ १२ ज्यतिर्लिङ्ग मध्यको एक स्थान हो । वैद्यनाथलाई बाबाधाम पनि भनिन्छ । वैद्यनाथ भारतको झारखण्ड राज्यमा पर्ने देवघर जिल्लामा पर्दछ । यहाँ वैद्यनाथको नामले भगवान शिवको पूजा आरधना गरिन्छ ।

उत्पत्ती इतिहास[सम्पादन गर्ने]

सत्य युगमा राक्षसहरूको राजा रावणले दशहजार वर्षसम्म भगवान शिवको घोर तपस्या गरेको थियो । भगवान शिवको तपस्या गर्दा रावणले प्रत्यक हजार वर्षमा आफ्नो एक शिर काटेर त्यता पट्टीको शरिरको बाजा बनाएर भगवान शिवको स्तुती गर्ने गर्थ्यो । यसरी रावणले १० हजार वर्षमा आफ्नो १० औं शिर काट्न लाग्दा महादेव प्रकट भएर रावणलाई ईछ्छा अनुशारको वर माग्न भने । महादेवको कुरा सुनेर रावणले लोक विजयी बन्न पाउँ भन्ने वर माग्यो । रावणले मागेको वरदान देवताहरूको लागी घातक भएपनि रावणको तपस्या देखेर भगवान शिवले लोक विजयीको वरदान दिए । आफ्नो इछ्छा अनुशारको बरदान पाएर रावणले खुसी हुँदै भगवान शिवलाई आफ्नो साथैमा आफ्नो राज्य लङ्का जान आग्रह गर्न थाल्यो । रावणको कुरा सुनेर महादेवले रावणलाई आफु लङ्कामा नजाने बरू रावणले तपस्या गर्दा पूजा गर्ने गरेको शिवलिङ्गलाई लिएर जानु भने । यसका साथै रावणलाई महादेवले यो शिवलिङ्गलाई जमिनमा नराखेर लङ्का पुगाउनु पर्ने र यदी जमिनमा राखेमा यो शिवलिङ्गलाई उठाउन नसकिने कुरा पनि जानकारी गराए । महादेवको कुरा सुनेर रावणले खुसी हुँदै शिवलिङ्ग बोकेर लंकाको बाटो लाग्यो । यदी रावणले त्यो शिवलिङ्ग लंकामा पुगाएमा देवताहरूको लागी घातक हुने भएकोले देवताहरू सबै मिलेर भगवान विष्णुसँग कुनै उपाय निकाल्नको लागी अनुरोध गरे । देवताहरूको विन्ती सुनेर भगवान विष्णुले गंगाजीला रावणको पेटमा पसेर रावणलाई पिसाब गर्न वाद्य बनाउने आज्ञा दिए । भगवान विष्णुको त्यो आज्ञा सुनेर गंगाजी रावणको पेटमा पसिन् । पेटमा गंगाजी पसेकोले रावणलाई पिसाबले च्याप्न थाल्यो । जुन ठाउँमा अहिले वैद्यनाथ मन्दिर छ त्यो ठाउँमा पुगेपछी रावणले वैद्यनाथ नामको गोठालोलाई भेटायो । भनिन्छ भगवान विष्णु नै वैद्यनाथको भेषमा रावणलाई देखिएका थिए । रावणले शिवलिङ्ग वैद्यनाथलाई समात्न लगाएर आफु पिसाब गर्न गयो । पेटमा गंगाजी पसेकी हुनाले रावणलाई पिसाब गर्न धेरै समय लाग्यो । यता वैद्यनाथको हातबाट शिवलिङ्ग जमिनमा खस्यो । केही बेरमा रावण आएर हेर्दा शिवलिङ्ग जमिनमा खसेको देखेर उठाउने कोसिस गर्यो तर रावणले शिवलिङ्गलाई उठाउन सकेन । रावणले वैद्यनाथलाई शिवलिङ्ग जमिनमा नराख्नु भनेर गएको थियो । त्यसैले रावणले वैद्यनाथलाई धेरै गाली गरेर खाली हात घर फर्क्यो । अनाहकमा आफुले गाली खाएकोमा वैद्यनाथलाई निकै रिश उठ्यो । शिवलिङ्गको कारणले आफुले गाली खाएकोमा वैद्यनाथले प्रत्यक दिन शिवलिङ्गमा एक एक चोट लठ्ठीले हानेर मात्र खाना खाने प्रतिज्ञा गरे । वैद्यनाथले सधैं एक चोट शिवलिङ्मा हानेर मात्र खाना खान्थे । यसै क्रममा एक दिन शिवलिङ्गमा लठ्ठीले हान्न लाग्दी भगवान शिव प्रकट भएर वैद्यनाथलाई दर्शन दिए । उनै वैद्यनाथले यहाँ शिव मन्दिरको स्थापना गरेर पूजाको आरम्भ गरेकाले यो स्थानको नाम वैद्यनाथ पर्न गएको हो ।[१]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. शिवपुराण


अन्य प्रसिद्ध शिव मन्दिर[सम्पादन गर्ने]

यी पनि हेर्नुहोस[सम्पादन गर्ने]

बाह्य स्रोतहरू[सम्पादन गर्ने]