अमिताभ बच्चन

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
यो लेख वा खण्ड नेपाली भाषामा नभएर अर्को भाषामा लेखिएको छ।
यदि यो लेखमा तपाईंको योगदान छ भने यसलाई नेपाली भाषामा उल्था गर्नुहोला।
एक महिनासम्म उल्थानभएमा यसलाई हटाएर नयाँ लेख बनाइने छ ।
अमिताभ बच्चन

Bachchan in 2009
जन्म अमिताभ हरिवंश श्रीवास्तव
11 अक्टोबर 1942
इलाहाबाद, उत्तर प्रदेश, भारत
वासस्थान Prateeksha, Mumbai, Maharashtra, India
पेशा अभिनेता, निर्माता, पार्श्वगायक
कार्यकाल 1969–present
जिवनसाथी जया बच्चन (1973 - अहिले सम्म)
सन्तान अभिषेक बच्चन
श्वेता नन्दा
मातापिता Harivansh Rai Bachchan
तेजी बच्चन
हस्ताक्षर
वेबसाइट
srbachchan.tumblr.com

अमिताभ बच्चन (जन्म-११ अक्टूबर) बलीवुडको सबभन्दा लोकप्रिय अभिनेता। १९७०को दशकमा उनले ठूलो लोकप्रियता प्राप्त गरे र त्यसबेलादेखि नै भारतीय चलचित्र इतिहासको सबभन्दा प्रमुख व्यक्तित्व बनेकाछन्।

बच्चनले आफ्नो क्यारियरमा धेरै पुरस्कार (awards) जितेका छन, जसमा तीन राष्ट्रीय चलचित्र पुरस्कार र बाह्र फिलिमफेयर पुरस्कार शामिल छन। उनको नाम सर्वाधिक सर्वश्रेष्ठ अभिनेता फिल्मफेयर अवार्डको रेकर्ड छ। अभिनयका बाहेक बच्चनले पार्श्वगाईक, चलचित्र निर्माताटेलिभिजन कार्यक्रम प्रस्तुतकर्ताभारतीय संसदको एक निर्वाचित सदस्यका रूपमा १९८७ देखी १९८४ सम्म भूमिका गरेका छन्।

बच्चनको विवाह अभिनेत्री जया भादुडीसँग भएको छ। उनको दुइ सन्तान छन्, श्वेता नन्दाअभिषेक बच्चन, जुन एक अभिनेता पनि हुन र जसको विवाह ऐश्वर्या रायसँग भएको छ।

आरम्भिक जीवन[सम्पादन गर्ने]

इलाहाबाद, उत्तर प्रदेश,मा जन्मेका अमिताभ बच्चन हिंदू कायस्थ परिवारसँग सम्बन्ध राख्दछन्। उनको बुबा, ड. हरिवंश राय बच्चन प्रसिद्ध हिन्दी कवि थिए, जबकि उनकी आमा जोड बच्चन कराचीको सिख परिवारसँग सम्बन्ध राख्द थिइन।[१] शुरुमा बच्चनको नाम इंकलाब राखिेको थियो जुन भारतीय स्वतन्त्रता संग्रामको बेला प्रयोगमा गरियो प्रेरित वाक्यांश इंकलाब जिंदाबादबाट लिईएको थियो। तर त्यसपछि उनलाई फेरी अमिताभ नाम राखीयो जसको अर्थ हुन्छ, "यस्तो प्रकाश जुन कहिल्यै निभ्दैन"। यद्यपि उनको अन्तिम नाम श्रीवास्तव थियो फेरि पनि उनको बुबाले यस उपनामलाई आफ्नो कृतिहरू प्रकाशित गर्ने बच्चन नामबाट उद्धृत गरे। यो उनको अन्तिम नाम नैं हो जससँग उनले चलचित्रहरूमा एवं सबै सार्वजनिक प्रयोजनहरूको लागि उपयोग गरे। अब यो उनको परिवारको समस्त सदस्यहरूको उपनाम बनेकोछ।

अमिताभ, हरिवंश राय बच्चनको दुइ छोराहरूमा सबै भन्दा ठूलो हुन। उनको दोस्रो छोराको नाम अजिताभ हो। उनको आमालाई थिएटरमा गहिरो रुचि थियो र उनलाई चलचित्रमा पनि भुमिको प्रस्ताव गरिएको थियो तर उनले गृहणि बन्न नैं रुचि गरिन। अमिताभको क्यारियरको चुनावमा उनको आमाको पनि केही भाग थियो किन भने तिनीहरू संधै यस कुरामा पनि जोर दिन्थ्ये कि उनले सेंटर स्टेजलाई आफ्नो क्यारियर बनाउनु पर्छ।[२] बच्चनको बुबाको देहांत २००३मा भएको थियो जबकि उनको आमाको मृत्यु २१ डिसेम्बर २००७लाई भए थिइन्। [३]

बच्चनले दुइ पल्ट एम. ए.को उपाधि प्राप्त गरेका छन। मास्टर अफ आर्ट्स (स्नातकोत्तर) यिनले इलाहाबादको ज्ञान प्रबोधिनीबयज हाई स्कूल (बीएचएस) तथा उसपछि नैनीतालको सिंहवुड कलेजमा पढे जहाँ कला संकायमा प्रवेश दिलाइयो। अमिताभ त्यस पछि अध्ययन गर्नको लागि दिल्ली विश्वविद्यालयको किरोडीमल कलेज गए जहाँ यिनले विज्ञान स्नातकको उपाधि पाए। आफ्नो आयुको २० औं दशकमा बच्चनले अभियनमा आफ्नो क्यारियर प्राप्त गर्नको लागि कोलकताको एक शिपिंग फर्म बर्ड एण्ड कंपनीमा भाडाको ब्रोकरको नोकरी छोडिदिए।

३ जून, १९७३मा यिनले बंगाली संस्कार अनुसार अभिनेत्री जया भादुडीसँग विवाह गरे। यस दंपतिनलाई दुइ बच्चाहरू: छोरी श्वेता र पुत्र अभिषेक जन्मिए।

क्यारियर[सम्पादन गर्ने]

आरम्भिक कार्य १९६९ -१९७२[सम्पादन गर्ने]

चित्र:AmitabhAnand.jpg
अमिताभ बच्चन आनन्द (Anand) ( १९७० )

बच्चनले चलचित्रहरूमा आफ्नो क्यारियरको शुरूआत ख्वाजा अहामीद अब्बासको निर्देशनमा बनेको सात हिंदुस्तानीको आठ कलाकारहरूमा एक कलाकारका रूपमा गरे, उत्पल दत्त, मधुजलाल आगा जस्ता कलाकारहरू सँग अभिनय गरेर। चलचित्रले वित्तीय सफलता प्राप्त गरेन तर बच्चनले आफ्नो पहिलो चलचित्रको लागि राष्ट्रीय चलचित्र पुरस्कारमा सर्वश्रेष्ठ नवागंतुकको पुरूस्कार जिते। [४] यस सफल व्यावसायिक र समीक्षित चलचित्र पछि उनको अरु एक आनन्द ( १९७१ ) नामक चलचित्र आयो जसमा उनले त्यो समयको लोकप्रिय कलाकार राजेश खन्ना सँग काम गरे। डा. भास्कर बनर्जीको भूमिका गर्ने बच्चनले क्यान्सरको एक रोगीको उपचार गरे जसमा उनीसँग जीवन प्रति वेबकूफी र देशको वास्तविकताका प्रति उनको द़ष्टिकोणको कारण उनलाई आफ्नो प्रदर्शनको लागि सर्वश्रेष्ठ सहायक कलाकारकहरू फिल्मफेयर पुरस्कार प्राप्त भयो। यसपछि अमिताभले (१९७१)मा बनेको परवानामा एक मायूस प्रेमीको भूमिका निभाए जसमा उनको साथी कलाकारहरूमा नवीन निश्चल, योगिता बालीओम प्रकाश थिए र उनले खलनायकको रूपमा चलचित्रमा कैद गर्नु आफैमा धेरै कम देख्न पाउनु जस्तो भूमिका थियो। यसपछि उनको धेरै चलचित्रहरू आए जुन बक्स अफिसमा त्यति भएनन जसमा रेशमा र शेरा (१९७१) पनि शामिल थियो र ती दिनहरू यिनले गुड्डी चलचित्रमा पाहुना कलाकारकहरू भूमिका निभाएका थिए। यिनीको साथ उनको पत्नी जया भादुडीसँग धर्मेन्द्र पनि थिए। आफ्नो जबरदस्त आवाजको लागि चिनिने अमिताभ बच्चनले आफ्नो क्यारियरको प्रारंभमा नैं उनले भान्से चलचित्रको केही भागको त्यस पछि वर्णन गरे। १९७२मा निर्देशित एस. रामनाथनद्वारा निर्देशित कामेडी चलचित्र बम्बे टू गोवामा भूमिका निभाए। यिनले अरूणा ईरानी, महमूद, अनवर अलीनासिर हुसैन जस्ता कलाकारहरू सँग कार्य गरेका छन। आफ्नो संघर्षका दिनहरूमा उनी ७ (सात) वर्षको लामो अवधिसम्म अभिनेता, निर्देशक एवं हास्य अभिनय पछिशाह महमूद साहबको घरमा अढि रहे।[तथ्य वांछित]

स्टारडमको पटि उत्थान १९७३ -१९८३[सम्पादन गर्ने]

१९७३मा जब प्रकाश मेहरियोले उनलाई आफ्नो चलचित्र जंजीर (१९७३)मा इंस्पेक्टर विजय खन्नाको भूमिकाका रूपमा अवसर दियो त यहींबाट उनको क्यारियरमा प्रगतिको नया मोड आयो। यो चलचित्र यसले पूर्वका रोमान्सले भरिएको सार प्रति कटाक्ष थियो जसले अमिताभ बच्चनलाई एक नयाँ भूमिका हरूग्री यंगमैनमा देख्यो जो बालीवुडको एक्शन हीरो बनेका थिए, यही त्यो प्रतिष्‍ठा थियो जसलाई त्यस पछि उनलाई आफ्नो चलचित्रहरूमा हासिल त्यसको अनुसरण गर्नु थियो। बक्स अफिसमा सफलता पाउने एक जबरदस्त अभिनेताका रूपमा यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, जसले उनलाई सर्वश्रेष्‍ठ पुरूष कलाकार फिल्मफेयर पुरस्कारको लागि मनोनित गरायो। १९७३ नैं त्यो वर्ष थियो जब यिनले ३ जूनमा जयासँग विवाह गरे र त्यहि समयमा यो दुवै न केवल जंजीरमा बरु एक साथ धेरै चलचित्रहरूमा देखीए जस्तो अभिमान जुन उनको विवाहको केवल एक महिना पछि नैं रिलीज भएको थियो। त्यस पछि हृषिकेश मुखर्जीको निदेर्शन तथा बीरेश चटर्जी द्वारा लिखित नुन हराम चलचित्रमा विक्रमको भूमिका मिल्यो जसमा दोस्तीको सारलाई प्रदर्शित गरिएको थियो। राजेश खन्नारेखाको विपरीत उनको सहायक भूमिकामा उनलाई एकदम सरहना गरिएको थियो र उनलाई सर्वश्रेष्ठ सहायक कलाकारको फिल्मफेयर पुरस्कार दिइयो।

१९७४को सबै भन्दा ठूलो चलचित्र रोटी कपडा र घरमा सहायक कलाकारको भूमिका गरे पछि बच्चनले धेरै चलचित्रहरूमा धेरै पटक पाहुना कलाकारको भूमिका निभाए जस्तो कुंवारा बापदोस्तमनोज कुमार द्वारा निदेशित र लिखित चलचित्र जसमा दमन र वित्तीय एवं भावनात्मक संघर्षहरूका समक्ष पनि ईमानदारीको चित्रण गरिएको थियो, वास्तवमा आलोचकहरू एवं व्यापारको दृष्टिबाट एक सफल चलचित्र थियो र यसमा सह कलाकारकहरू भूमिकामा अमिताभको साथीको रूपमा कुमार स्वयं र शशि कपूर एवं जीनत अमान थिइन्। बच्चनले {६ डिसेम्बर १९७४मा रिलीज मजबूर चलचित्रमा अग्रणी भूमिका निभाए यो चलचित्र हालीवुड चलचित्र जिगजेगको नक्कल गरेर बनाईएको थियो जसमा जार्ज कैनेडी (George Kennedy) अभिनेता थिए, तर बक्स अफिस[५] मा यो केही खास गर्न सकेन र १९७५मा उनले हास्य चलचित्र चुपके चुपके, देखी लिएर अपराधमा बनेको चलचित्र फरार र रोमान्स चलचित्र मिलीमा आफ्नो अभिनयका जौहर देखाए। तथापि, १९७५को वर्ष यस्तो वर्ष थियो जसमा उनले दुइ चलचित्रहरूमा भूमिका गरे र जसलाई हिन्दी चलचित्र जगतमा धेरै महत्वपूर्ण मानिन्छ। उनले यश चोपडा द्वारा निर्देशित चलचित्र देवलमा मुख्‍य कलाकारको भूमिका गरे जसमा उनी सहित शशि कपूर, निरूपा रायनीतू सिंह थिए र यस चलचित्रले उनलाई सर्वश्रेष्‍ठ अभिनेताको फिल्मफेयर पुरस्कार दिलायो। १९७५मा यो चलचित्र बक्स अफिसमा हिट रहेर चौथे[६] स्थानमा रह्यो र इंडियाटाइम्सको मूवीहरूमा बलीवुडको हर हालमा हेर्न योग्य शीर्ष २५ चलचित्रहरू[७] मा पनि नाम आयो। १५ अगस्ट, १९७५मा रिलीज शोले ( अर्थ आग (fire)) हो र भारतमा कुनै पनि समयको सबै भन्दा धेरै आय अर्जित गर्ने चलचित्र बनेको छ जसले २,३६,४५,००००० रू० (Rs.) कमायो जुन मुद्रास्फीति[८] लाई समायोजित गर्दा ६० मिलियन अमरीकी डालरको बराबर हुन्छ। बच्चनले इंडस्ट्रीको केही शीर्षको कलाकारहरू जस्तो धर्मेन्‍द्र, हेमा मालिनी, संजीव कुमार, जया बच्चनअमजद खानसँग जयदेवको भूमिका निभाएका थिए। १९९९मा बीबीसी इंडियाले यस चलचित्रलाई शताब्दीको चलचित्रको नाम दियो र दीवार को तरिका यसलाई इंडियाटाइम्‍ज मूवीहरूमा बालीवुडको शीर्ष २५ चलचित्रहरू मा [९] शामिल गर्यो। त्यसै वर्ष ५० औं वार्षिक फिलिम फेयर पुरस्कारको निर्णायकहरूले एक विशेष पुरस्कार दियो जसको नाम ५० सालहरूको सर्वश्रेष्ठ फिलिम फिल्मफेयर पुरूस्कार थियो। बक्स अफिसमा शोले जस्तो चलचित्रहरूको जबरदस्त सफलता पछि बच्चनले अहिलेसम्म आफ्नो स्थितिलाई मजबूत गरेका थिए र १९७६ देखी १९८४ सम्म उनलाई अनेक सर्वश्रेष्ठ कलाकार वाला फिल्मफेयर पुरस्कार र अन्य पुरस्कार एवं ख्याति प्राप्त भयो। हुनत शोले जस्तो चलचित्रहरूले बालीवुडमा उनको लागि पहिले देखी नैं महान एक्शन नायकको दर्जा पक्का गरिदिइएको थियो, फेरि पनि बच्चनले भने कि उनी दोस्रो भूमिकाहरूमा पनि स्वयंलाई ढाल्छन र रोमान्स चलचित्रहरूमा पनि अग्रणी भूमिका गर्नेछन जस्तो कहिले काँही (१९७६) र कामेडी चलचित्रहरू जस्तो अमर अकबर एन्थनी (१९७७ ) र उनले पहिले पनि चुपके चुपके (१९७५)मा काम गरिसकेका छन्। १९७६मा उनलाई यश चोपडाको आफ्नो दोस्रो चलचित्र कहिले काँहीमा साइन गराए र एक रोमान्सको चलचित्र थियो, जसमा बच्चनले एक अमित मल्‍होत्राका नाम भएको युवा कविको भूमिका निभाएका थिए जसलाई राखी गुलजार द्वारा निभाएका पूजा भएको एक युवा केटीसँग प्रेम हुन जान्छ। यस कुराकानीको भावनात्मक जोश र कोमलताका विषय अमिताभको केही पहिलेको एक्शन चलचित्र तथा जसलाई उनी त्यस पछि गर्ने वाला थिएको तुलनामा प्रत्यक्ष कटाक्ष गरे। यस चलचित्रले उनलाई सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको फिल्मफेयर पुरस्कारको लागि नामित गर्यो र बक्स अफिसमा यो एक सफल चलचित्र थियो। १९७७मा यिनले अमर अकबर एन्थनीमा आफ्नो प्रदर्शनको लागि सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको फिल्मफेयर पुरस्कार जिते। यस चलचित्रमा उनले विनोद खन्नाऋषि कपूरसँग एनथनी गन्सलनेजको नामबाट तेस्रो अग्रणी भूमिका गरेका थिए। १९७८ संभवत: उनको जीवनको सर्वाधिक प्रशेषनीय वर्ष रहयो र भारतमा ती समयको सबै भन्दा अधिक आय अर्जित गर्ने चार चलचित्रहरूमा यिनले स्टार कलाकारकहरू भूमिका निभाए।[१०] उनले एक पल्ट फेरि कस्मा वादे]) जस्तो चलचित्रहरूमा अमित र शंकर तथा डनमा अंडरवर्ल्ड गैंग र उसको जुम्लियअ विजयका रूपमा दोहरो भूमिका निभाए.यसको अभिनयले उनलाई सर्वश्रेष्ठ अभिनेताका फिल्मफेयर पुरस्कार दिलायो र उनको आलोचकहरूले त्रिशूलमुकद्दरको सिकंदर जस्तो चलचित्रहरूमा उनको अभिनयको प्रशंसाको तथा यी दुइटै चलचित्रहरूको लागि उनलाई सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको फिल्मफेयर पुरस्कार प्राप्त भयो। यस पडावमा यस अप्रत्याशित दौड र सफलताको कारण उनको क्यारियरमा उनलाई फ्रेन्‍काइज ट्रूफोट[११] नामक निर्देशक द्वारा वन मेन इंडस्ट्रीको नाम दिइयो।

१९७९मा पहिलो पल्ट अमिताभलाई मि० नटवररातोको नामक चलचित्रको लागि आफ्नो सहयोगी कलाकार रेखासँग काम गर्दै गीत गाउनको लागि आफ्नो आवाजको उपयोग गर्नु पर्‍यो। चलचित्रमा उनको प्रदर्शनको लागि उनलाई सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार पुरुष पार्श्‍वगाईकको सर्वश्रेष्ठ फिलिम पुरस्कार प्राप्त भयो। १९७९मा उनलाई काला पत्थर (१९७९)मा सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार दिइएको र यसपछि १९८०मा राजखोसला द्वारा निर्देशित चलचित्र दोस्तानामा दोस्रो पटक प्रस्तावित गरिएको जसमा उनको सह कलाकार शत्रुघन सिन्हांजीनत अमान थिइन्। दोस्ताना वर्ष १९८०को शीर्ष चलचित्र साबित भयो।[१२] १९८१मा यिनले यश चोपडाको नाटकीयता चलचित्र सिलसिलामा काम गरे, जसमा उनको सह कलाकारका रूपमा उनको पत्नी जया र अफवाहहरूमा उनको प्रेमिका रेखा थिइन्। यस युगको दोस्रो चलचित्रहरूमा राम बलराम (१९८०), शान (१९८०), लावारिस (१९८१) र शक्ति (१९८२) जस्तो फिल्‍मा शामिल थिइन्, जसले दिलीप कुमार[१३] जस्ता अभिनेतासँग उनको तुलना हुन थालेको थियो।

चित्र:Amitabh and Rekha in Silsila.jpg
१९८१मा बनेको सिलसिला चलचित्रमा रेखासँग बच्चन

१९८२को बेला कुलीको शूटिंगका बेला चोट[सम्पादन गर्ने]

१९८२मा कुली (Coolie) चलचित्रमा बच्चनले आफ्नो सह कलाकार पुनीत इस्सर (Puneet Issar)[१४] सँग एक फाइटको शूटिंगका बेला आफ्नो आंतहरूलाई लगभग घाइते गरेको थियो। बच्चनले यस चलचित्रमा स्टंट आफ्नो ईच्छाबाट गर्ने छूट लिेएको थियो जसका एक दृश्यमा उनलाई कुर्सीमा लड्नु थियो र उसपछि जमीनमा लड्नु थियो। हुनत जस्ता नैं उनी कुर्सी तिर कूदे तब कुर्सी कुना उनको पेटबाट ठोकियो जसबाट उनको आंतहरूलाई चोट पुग्यो र उनको शरीरबाट धेरै रगत बगेर निस्किएको थियो। उनलाई जहाजबाट ततकाल स्पलेनक्टोमीका उपचार हेतु अस्पताल लगियो र त्यहा उनी धेरै महीनहरूसम्म अस्पतालमा भर्ती रहे र धेरै पल्ट मृत्युको मुखमा जादा जादै बचे। यो अफवाह पनि फैलीएको थियो, कि उनी एक दुर्घटनामा मरे र संपूर्ण देशमा उनलाई चाहनेहरूको ठूलो भीड उनको रक्षाको लागि याचना गर्नमा जुटेको थियो। यस दुर्घटनाको खबर टाढा टाडासम्म फैलियो र यूकेको अखबारहरूको सुर्खीहरूमा छाप्न लागे जसको बारेमा कहिल्यै कसैले सुनेको पनि थिएन। धेरै भारतीयहरूले मन्दिरहरूमा पूजा अर्चना गरे र उनलाई बचाउनको लागि आफ्नो अङ्ग अर्पण गरे र त्यस पछि जहाँ उनको उपचार गरिंदै थियो त्यो अस्पतालको बाहिर उनलाई चाहनेहरूको मील लामो लाईन देखिन्थ्यो।[१५] त्यस माथी पनि उनले ठीक हुन धेरै महिना लिए र उनी बर्षको अंतमा एक लामो समय पछि पुन: काम गर्न आरम्भ गरे। यो चलचित्र १९८३मा रिलीज भयो र आंशिक रूपमा बच्चनको दुर्घटनाका असीम प्रचारको कारण बक्स अफिसमा सफल रह्यो।[१६]

निर्देशक मनमोहन देसाई (Manmohan Desai)ले कुली (Coolie) चलचित्रमा बच्चनको दुर्घटना पछि चलचित्रका कथाको अन्त बदल दिएका थिए। यस चलचित्रमा बच्चनको चरित्रलाई वास्तवमा मृत्यु प्राप्त हुनु थियो तर त्यस पछि स्क्रिप्‍टमा परिवर्तन गरेर उनलाई अंतमा जीवित देखाईयो। देसाईले उनको बारेमा भनेका थिए कि यस्तो मानिसको लागि यो भन्न बिल्‍कुल अनुपयुक्त हुनेछ कि जुन असली जीवनमा मृत्युसँग लडेर जितेको छ उसलाई परदेमा मृत्यु आफ्नो ग्रास बनाउछ। यस रिलीज चलचित्रमा पहिलेको दृश्यको अन्तलाई जटिल मोडमा रोक दिइएका थिए र उनको तल एक केप्‍शन प्रकट हुने थाल्यो जसमा अभिनेता घाइते भएको कुरा लेखीएको थियो र यसमा दुर्घटनाको प्रचारलाई सुनिश्चित गरिएको थियो।[१५]

त्यस पछि यो मियासथीनिया ग्रेविस (Myasthenia gravis)मा अल्झियो जुन या कुलीमा दुर्घटना हुँदाको कारण या त भारीमात्रामा दवाई लिएको कारण भयो या उनलाई जुन बाहिरबाट अतिरिक्त रक्त दिइएको थियो यसको कारण भयो। उनको रोगले उनलाई मानसिक र शारीरिक दुइटै रूपबाट कमजोर महसूस गरे पछि मजबूर भएर र उनले चलचित्रहरूमा काम गर्नाले सदाको लागि छुट्टी लिने र राजनीतिमा शामिल हु्ने निर्णय गरे। यही त्यो समय थियो जब उनको मनमा चलचित्र क्यारियरको सम्बन्धमा निराशावादी विचारधाराको जन्म भयो र प्रत्येक शुक्रवार रिलीज हुने नयाँ चलचित्रको प्रत्युत्तरको बारेमा चिंतित रह्न्थे। प्रत्येक रिलीज भन्दा पहिले उनी नकारात्मक रवैयेमा जवाब दिथे कि यो चलचित्र त फ्लाप हुन्छ।.[१७]

राजनीति : १९८४-१९८७[सम्पादन गर्ने]

१९८४मा अमिताभले अभिनयबाट केही समयको लागि विश्राम लिए र आफ्नो पुरानो मित्र राजीव गांधीको समर्थनमा राजनीतिमा लागे। उनले इलाहाबाद लोक सभा (Lok Sabha) क्षेत्रबाट उत्तरप्रदेशका पूर्व मुख्यमंत्री एच.एन. बहुगुणा (H. N. Bahuguna)लाई यिनले आम निर्वाचन (general election history)को इतिहासमा (६८.२ %))को मार्जिनबाट विजय कायम गर्दै निर्वाचनमा हराएका थिए।[१८] हुनत यिनको राजनैतिक क्यारियर केही अवधिको लागि नैं थियो, जसको तीन वर्ष पछि यिनले आफ्नो राजनैतिक अवधिलाई पूरा नगरि त्यागी दिए। यस राजीनामा पछि उनको भाइको बोफोर्स विवाद (Bofors scandal)मा अखबारमा नाम आउनु थियो, जसको लागि उनलाई अदालतमा जानु पर्यो।[१९] यस मामिलामा बच्चनलाई दोषी पाइएन।

उनको पुरानो मित्र अमरसिंह (Amar Singh)ले उनको कम्पनी एबीसीएलका फेल भएको कारण आर्थिक संकटका समय उनको सहायता गरें। यसपछि बच्चनले अमरसिंहको राजनैतिक पाटी समाजवादी पार्टीलाई सहयोग दिन शुरू गरे। जया बच्चनले समाजवादी पार्टी (Samajwadi Party) प्रवेश गरिन र राज्यसभा सभा (Rajya Sabha)को सदस्य बनिन।[२०] बच्चनले समाजवादी पार्टीको लागि आफ्नो समर्थन दिन जारी राखे जसमा राजनैतिक अभियान अर्थात प्रचार प्रसार गर्न शामिल थियो। उनको यी गतिविधीहरूले एक पटक फेरि अफ्ठारोमा पार्यो र उनलाई झुठठा दावीको सिलसिलमा कि उनले एक किसान छनको सम्बन्धमा कानूनी कागजात जम्मा गर्नको लागि अदालत जानु पर्यो I[२१]

धेरै कम मानिसहरू यस्तो छन् जुन यो जान्दछन् कि स्‍वयंभू छापाखानाले अमिताभ बच्‍चनमा प्रतिबन्ध लगाई दिएको थियो। स्‍टारडस्‍ट (Stardust) र केही अन्य पत्रिकाहरूले मिलेर एक सङ्घ बनाए, जसमा अमिताभको शीर्षमा भएको समय १५ वर्षको लागि प्रतिबंध लगाइ दिए। उनीहरूले आफ्नो प्रकाशनमा अमिताभका बारेमा केही पनि न छाप्ने निर्णय लिए। १९८९को अन्तसम्म बच्चनले उनको सैटहरूमा प्रेसको प्रवेशमा प्रतिबंध लगाई थियो। तर, उनी कुनै विशेष पत्रिकाका खिलाफ थिएनन्।[२२] यस्तो भनिएको हो कि बच्चनले केही पत्रिकाहरूलाई प्रतिबंधित गरेर राखेका थिए किन भने उनको बारेमा तिनीहरूमा जुन केही प्रकाशित भै रहन्थ्यो उसलाई उनी मन पराउदैन थे र यसै बिच एक पटक उनलाई त्यसको अनुपालन गर्नको लागि आफ्नो विशेषाधिकारको पनि प्रयोग गर्न पर्‍यो।

मंदीका कारण र सेवानिवृत्ति : १९८८ -१९९२[सम्पादन गर्ने]

१९८८मा बच्चन चलचित्रहरूमा तीन सालको सानो जस्तो राजनैतिक अवधि पछि फिर्ता फर्किए र शहंशाह (Shahenshah)मा शीर्षक भूमिका गरे जुन बच्चनको फिर्तीको समय बक्स आफिसमा सफल रह्यो।[२३] यस फिर्तावाला चलचित्र पछि उनको स्टार पावर क्षीण हुदै गयो किन भने उनको आउने सबै चलचित्रहरू बक्स अफिसमा असफल हुदै गयो। १९९१को हिट चलचित्र हामी (Hum)बाट यस्तो लाग्यो कि यो वर्तमान प्रवृतिलाई बदली दिनेछ तर उनको बक्स आफिसमा लगातार असफलता चल्दा सफलताको यो क्रम केही पलको लागी नै थियो। उल्लेखनीय हो कि हिटको कमीको बाबजुद यो त्यो समय थियो जब अमिताभ बच्चनले १९९०को चलचित्र अग्निपथ (Agneepath)मा माफिया डनको यादगार भूमिकाको लागि राष्ट्रीय फिलिम पुरस्कार, जीते। यस्तो लाग्दो थियो कि अब यो वर्ष उनको अन्तिम वर्ष भन्छन किन भने अब उनलाई केवल केही समयको लागि नैं पर्दामा हेर्न सकिन्छ I१९९२ ५मा खुदागवाही (Khuda Gawah)को रिलीज हुने पछि बच्चनले अर्को पांच वर्षको लागि आफ्नो आधा रिटायर तर्फ गए। १९९४मा उनको अबेरबाट रिलीज हुने वाला केही चलचित्रहरू मध्ये एक चलचित्र इन्सान्यित (Insaniyat) रिलीज त भयो तर भनें बक्स अफिसमा असफल रह्यो।[२४]

निर्माता र अभिनयको फिर्ती १९९६ -१९९९[सम्पादन गर्ने]

अस्थायी सेवानिवृत्तिको अवधिको बेला बच्चन निर्माता बने र अमिताभ बच्चन कारपोरेशन लिमिटेडको स्थापना गरे। ए;बी;सी;एल;) १९९६मा वर्ष २००० सम्म १० बिलियन रूपए (लगभग २५० मिलियन अमरीकी डलर) वाला मनोरंजनको एक प्रमुख कम्पनी बन्ने सपना देखेका थिए। एबीसीएलको रणनीतिमा भारतको मनोरंजन उद्योगका सबै वर्गहरूको लागि उत्पादन एवं सेवाहरू प्रचलित गर्नु थियो। यसको अपरेशनमा मुख्य धाराको व्यावसायिक चलचित्र उत्पादन र वितरण, अडियो र भिडियो कैसेट डिस्क, उत्पादन र विपणनका टेलीभिजन सफ्टवेयर, हस्ती र इवेन्ट व्यबस्थापन शामिल थियो। १९९६मा कम्पनीका आरम्भ हुनेका तुरुन्त पछि कम्पनी द्वारा उत्पादित पहिलो चलचित्र तेरे मेरे सपने (Tere Mere Sapne) थियो जुन बक्स अफिसमा विफल भयो तर अरशद वारसी दक्षिण र चलचित्रहरूका सुपर स्टार सिमरन (Simran) जस्ता अभिनेताहरूको करियरको लागि द्वार खोलिदियो। एबीसीएलले केही चलचित्रहरू बनायो तर तर यिनीहरू मध्ये कुनै पनि चलचित्र कमाल देखाउन सकेन।

१९९७ मा, एबीसीएलद्वारा निर्मित मृत्युदाता (Mrityudaata), चलचित्रबाट बच्चनले आफ्नो अभिनयमा फिर्तीको प्रयास गरे। यद्यपि मृत्युदाताले बच्चनको पूर्व एक्शन हीरो वाला छविलाई फिर्ता ल्याउने कोशिश गर्यो तर एबीसीएलका उपक्रम, वाला चलचित्र थियो र विफलता दुइटैका आर्थिक रूपबाट गंभीर हो। एबीसीएल १९९७मा बंगलौरमा आयोजित १९९६को मिस वर्ल्ड सौंदर्य प्रतियोगिता (The 1996 Miss World beauty pageant),को प्रमुख प्रायोजक थियो र यसको खराब व्यबस्थापनको कारण यसले करोडौं रूपैयाको नोकसान उठाउन पर्यो। यस घटनाक्रम र एबीसीएलको चारै तर्फ कानूनी लडाइ र यस कार्यक्रमको विभिन्न गठबंधनहरूको परिणामस्वरूप यो तथ्य प्रकट भयो कि एबीसीएलले आफ्नो अधिकांश उच्च स्तरीय व्यबस्थापकहरूलाई आवश्यकता भन्दा धेरै भुगतान गरेको छ जसका कारण वर्ष १९९७मा त्यो वित्तीय र क्रियाशील दुइटै तरिकाबाट ध्वस्त भयो। कम्पनी प्रशासनको हाथमा गयो र त्यस पछि यसलाई भारतीय उद्योग मंडलद्वारा असफल घोषित गरियो। अप्रिल १९९९मा मुबंई उच्च न्यायालयले बच्चनलाई आफ्नो मुंबई वाला बंग्ला (bungalow) प्रतीक्षा र दुइ फ्लेट बेच्नमा तबसम्म रोक लागाईदियो जबसम्म कैनरा बैंकको रकम फिर्ता जाने वाला मुद्दाको फैसला हुदैन। बच्चनले हुनत दलील दिए कि उनले आफ्नो बंग्ला सहारा इंडिया फाइनान्समा आफ्नो कम्पनीको लागि कोष बढानको लागि धरौटी राखिदिएका छन। [२५]

त्यस पछि बच्चनले आफ्नो अभिनयको क्यारियरलाई सपार्ने प्रयास गरे जसमा उसलाई बडे मिया छोटे मिया (Bade Miyan Chote Miyan) (१९९८ )[२६] बाट औसत सफलता मिल्यो र सूर्यावंशम (Sooryavansham) (१९९९)[२७] ,बाट सकारात्मक समीक्षा प्राप्त भयो तर तथापि मान लिइयो कि बच्चनको महिमाको दिन अब समाप्त भएका किन कि उनको बाकी सबै चलचित्रहरू जस्तो लाल बादशाह (Lal Baadshah) (१९९९) र हिंदुस्तानको कसम (Hindustan Ki Kasam) (१९९९) बक्स अफिसमा विफल भयो।

टेलीभिजन क्यारियर[सम्पादन गर्ने]

वर्ष २००० मा, बच्चनले ब्रिटिश टेलीभिजन शोका खेल, कौन बन्नेछ करोडपति ? (Who Wants to Be a Millionaire?)लाई भारतमा अनुकूलन हेतु कदम बढाए। शीर्ष‍क कौन बन्नेछ करोडपति (Kaun Banega Crorepati). जस्तो कि यसले अधिकांशत: अन्य देशहरूमा आफ्नो कार्य गरेको थियो जहाँ यसलाई आपनाइेएको थियो त्यहाँ यस कार्यक्रमलाई तत्काल र गहिरो सफलता मिल्यो जसमा बच्चनकको करिश्मा पनि सानो रूपमा योगदान दिन्थ्यो। यो मानिन्छ कि बच्चनले यस कार्यक्रमको सञ्चालनको लागि साप्ताहिक प्रकरणको लागि अत्यधिक २५ लाख रूपैया (२,५ लाख रूपैया भारतीय, अमेरिकी डलर लगभग ६०००० ) लिएका थिए, जसका कारण बच्चन र उनको परिवारलाई नैतिक र आर्थिक दुइटै रूपबाट बल प्राप्त भयो। यसले पहिले एबीसीएलका नराम्रो तरिका असफल भएबाट अमिताभलाई गहिरो झटका लागेको थियो। नोभेम्बर २०००मा केनरा बैंकले पनि उनको विरुद्ध आफ्नो मुद्दा फिर्ता लियो। बच्चनले केबीसीको आयोजन नोभेम्बर २००५ सम्म गरे र यसको सफलताले चलचित्रको लोकप्रियताका प्रति उनको द्वार फेरी खोलि दियो।

सत्तामा फिर्ता फर्कीए : २००० - वर्तमान[सम्पादन गर्ने]

चित्र:MohabbateinAmitabh.jpg
अमिताभ बच्चन मोहब्बतें ( २००० )

चलचित्रमा स्क्रीनको अगाडी शाहरूख खानसँग सह कलाकारका रूपमा फिर्ता फर्किए।

मा अमिताभको अभिनयको लागि वर्ष २००५को सर्वश्रेष्ठ चलचित्र अभिनेताको फिल्मफेयर पुरस्कार दिईन।

सन् २०००मा अमिताभ बच्चन जब आदित्य चोपडा (Aditya Chopra), द्वारा निर्देशित यश चोपडा'को बक्स अफिसमा सुपर हिट चलचित्र मोहब्बतेंमा भारतको वर्तमान घडकन शाहरूख खानको चरित्रमा एक पुरानो चापलूसको भूमिका गरे तब उनलाई आफ्नो हराएको सम्मान पुन: प्राप्त भयो। दर्शकले बच्चनको कामको सराहना गरेका छन, किन भने उनले एक यस्तो चरित्रको भूमिका निभाए, जसको उमेर उनको स्वयंको उमेर जति थियो र आफ्नो पूर्वको एग्री यंगमैन भएको छवि (जो अब छैन)को युवा व्यक्तिबाट मिल्दो जुल्दो भूमिका थियो। उनको अन्य सफल चलचित्रहरूमा बच्चन सहित एक ठूलो परिवारका पितृपुरुषका रूपमा प्रदर्शित हुनेमा Ek Rishtaa: The Bond of Love (२००१) , कभी खुशी कहिल्यै ग़म ( २००१ ) र बागबान (Baghban) ( २००३ ) छन्। एक अभिनेताका रूपमा यिनले आफ्नो प्रोफाइलसँग मेल खाने चरित्रको भूमिका गर्न जारी रखे तथा अक्स (Aks) ( २००१ ) , आंखें (Aankhen) ( २००२ ) , खाकी (Khakee) ( २००४ ) , देव ( २००४ ) र ब्लेक (Black) ( २००५ ) जस्ता चलचित्रहरूको लागि उनलाई आफ्नो आलोचकहरूको प्रशंसा पनि प्राप्त भयो। यस पुनरुत्थानको लाभ उठाएर, अमिताभले धेरै टेलीभिजन र बिलबोर्ड विज्ञापनहरूमा उपस्थिति दिएर विभिन्न किसिमका उत्पादन एवं सेवाहरूको प्रचारको लागि कार्य गर्न आरम्भ गरे। २००५ र २००६मा उनले आफ्नो छोरा अभिषेकसँग बंटी र बबली (Bunty Aur Babli) (२००५) , गड फदर (Godfather) श्रद्धांजलि सरकार (Sarkar) ( २००५ ) , र कभी अलविदा ना भन्न (Kabhi Alvida Na Kehna) (२००६) जस्ता हिट चलचित्रहरूमा स्टार कलाकारकहरू भूमिका गरे। यी सबै चलचित्रहरू बक्स अफिसमा अत्यधिक सफल रहे।[२८][२९] २००६ र २००७का शुरूमा रिलीज उनको चलचित्रहरूमा बाबुल (Baabul) (२००६) , र [३०]एकलव्य (Eklavya), नि:शब्द (Nishabd) (२००७) बक्स अफिसमा असफल रह्यो तर यिनीहरू मध्ये प्रत्येकमा आफ्नो प्रदर्शनको लागि आलोचकहरू[३१] बाट सराहना प्राप्त भयो। यिनले चंद्रशेखर नागाथाहल्ली (Nagathihalli Chandrashekhar).द्वारा निर्देशित कन्नड चलचित्र अमृतधारामा अतिथि कलाकारको भूमिका गरेका छन।

मई २००७ मा, उनको दुइ चलचित्रहरू मध्ये एक चीनी कम र बहु अभिनीत शूटआउट एट लोखंडवाला (Shootout at Lokhandwala) रिलीज भयोशूटआउट एट लोखंडवाला बक्स अफिसमा धेरै राम्रो रह्यो र भारत[३२] मा यसलाई हिट घोषित गरियो र चीनी कमले मधुरो गतिबाट आरम्भ हुदै कुल मिलाएर औसत हिटको दर्जा पायो।[३३]

अगस्ट २००७ मा, (१९७५)को सबै भन्दा ठूलो हिट चलचित्र शोले (Sholay)को रीमेक (remake) बनायो र उसलाई राम गोपाल वर्मा (Ram Gopal Varma Ki Aag)को आग शीर्षकबाट जारी गरियो। यसमा यिनले बब्बन सिंह ( मूल गब्बर सिंह (Gabbar Singh) )को नामबाट खलनायकको भूमिका निभाए जसलाई स्वर्गीय अभिनेता अमजद खान (Amjad Khan) द्वारा १९७५मा मूल रूपबाट निभाईएको थियो। यो चलचित्र बक्स अफिसमा एकदम नाकाम रह्यो र आलोचना गर्नेले पनि यसको कठोर निंदा गरे।[३२]

उनको पहिलो अङ्ग्रेजी भाषाको चलचित्र रितुपरनो घोष (Rituparno Ghosh) द लास्ट ईयर (The Last Lear)लाई वर्ष २००७मा टोरंटो अन्तर्राष्ट्रीय चलचित्र समारोह (2007 Toronto International Film Festival)मा ९ सेप्टेम्बर (September 9), २००७मा प्रीमियर लांच गरियो। उनलाई आफ्नो आलोचकहरूबाट सकारात्मक समीक्षाहरू प्राप्त भएको छ जसले स्वागतका रूपमा ब्लेक.[३४] मा आफ्नो सर्वश्रेष्ठ प्रदर्शन पछि देखी अहिलेसम्म सराहना गरेका छन।

बच्चन शांताराम नामक शीर्षक भएको एवं मीरा नायर (Mira Nair) द्वारा निर्देशित चलचित्रमा सहायक कलाकारकहरू भूमिका गर्न गइरहेछन् जसको तारा हलीवुड अभिनेता जनी डेप (Johnny Depp) छन्। यस चलचित्रको फिल्मांकन फेब्रुअरी २००८मा शुरू हुनु थियो, किन भनें लेखकको हडतालको कारणले, यस चलचित्रलाई सेप्टेम्बर २००८मा फिल्मांकन हेतु टाल दिइएको छ।[३५]

९ मई, २००८, भूतनाथ (Bhoothnath) चलचित्रमा यिनले भूत (ghost)को रूपमा शीर्षक भूमिका गरे जसलाई रिलीज गरियो। जून २००८मा रिलीज भएको उनको नवीनतम चलचित्र सरकार राज (Sarkar Raj) जुन उनको वर्ष २००५मा बनेको चलचित्र सरकार]] (Sarkar)को परिणाम हो।

स्वास्थ्य[सम्पादन गर्ने]

२००५ अस्पतालमा भर्ती[सम्पादन गर्ने]

नोभेम्बर २००५ मा, अमिताभ बच्चनलाई एक पटक फेरि लीलावती अस्पतालको आईसीयू (ICU)मा विपटीशोथ (diverticulitis)को सानो आँत (small intestine).[३६] को सर्जरी लागि भर्ती गरियो। उनको पेटमा दुखाई गुनासोको केही दिन पछि नैं यस्तो भयो। यस अवधिको बेला र ठीक भए पछि उनको धेरै जसो परियोजनाहरूलाई रोक दिइएको छ जसमा कौन बन्नेछ करोडपति (Kaun Banega Crorepati)को सञ्चालन गर्ने प्रक्रिया पनि शामिल थियो। भारत पनि मानौ मूक भए जस्तो देखाई दिन लागेको थियो र उनलाई चाहनेहरू एवं प्रार्थनाहरू पछि हेर्नको लागि एक पछि एक, हस्ती हेर्नको लागि आउदथे। यस घटनाको समाचार सन्तृप्त कवरेज सबै पत्रिकाहरू र टीवी समाचार चैनलमा फैलिए। अमिताभ मार्च २००६मा काम गर्नको लागि फिर्ता फर्किए।[३७]

वयस[सम्पादन गर्ने]

बच्चन आफ्नो जबरदस्त आवाजको लागि जानिन्छन। उनी धेरै कार्यक्रमहरूमा एक वक्ता, पार्श्वगाईक (playback singer) र प्रस्सुगा रहि सकेका छन्। बच्चनको आवाज भन्दा प्रसिद्ध चलचित्र निर्देशक सत्यजीत रे यति प्रभावित भएका कि उनले शतरंजके खेलाडीमा उनको आवाजको उपयोग कमा टरीको लागि गर्नको निर्णय लि लियो किन भने उनलाई उनको लागि कुनै उपयुक्त भूमिका नमिलेको थियो।[३८] चलचित्र उद्योगमा प्रवेश गर्नाले पहिले, बच्चनले औल इंडिया रेडियोमा समाचार उद्घोषक, नामक पद हेतु नौकरीको लागि आवेदन गरे जसका लागि उनलाई अयोग्य घोषित गरेर दिइएको थियो।

विवाद र आलोचना[सम्पादन गर्ने]

बाराबंकी भूमि प्रकरण[सम्पादन गर्ने]

को लागि भागदौड उत्तर प्रदेश विधानसभा चुनाव, २००७, अमिताभ बच्चनले एक चलचित्र बनाए जसमा मुलायम सिंह सरकारको गुणगाणहरूको बखान गरिएको थियो। उनको समाजवादी पार्टी (Samajwadi Party) मार्ग थियो , र मायावती सत्तामा आईन। २ जून, २००७, फैजाबाद अदालतले उनलाई आदेश दियो कि यिनले भूमिहीन दलित किसानहरूको लागि विशेष रूपबाट आरक्षित जमीनलाई अवैध रूपबाट अधिग्रहीत गरेका छन।[३९] जालसाजीबाट सम्बन्धित आरहरूपहरूको लागि उनको जांचको जान सक्छ। जस्तो कि उनले दावा गरे कि उनलाई कथित रूपमा एक किसान मानियोस[४०] यदि त्यो कहीं पनि कृषिभूमिका स्वामीको लागि उत्तीर्ण हुन सक्दैनन तब उनलाई २० एकड फार्महाउसको जमीन गुमाउनु पर्दछ जुन उनले मावल पुणे.[३९] को नजीक किनेका थिए। १९ जुलाई , २००७ पछि घेटाला खुलेपछी पछि बच्चनले बाराबंकी उत्तर प्रदेशपुणेमा अधिग्रहण गरिएको भूमिलाई छोडि दिए। उनले महाराष्ट्र,को मुख्यमंत्री विलासराव देशमुखलाई उनको तथा उनको पुत्र अभिषेक बच्चनद्वारा पुणे[४१] मा अवैध रूपबाट अधिग्रहण भूमिलाई दान गर्नको लागि पत्र लेखे। जबकि, लखनऊको अदालतले भूमि दानमा रोक लागाईदियो र भन्यो कि यस भूमिलाई पूर्व स्थितिमा नैं रहन दिइयोस।

१२ अक्टूबर, २००७ मा, बच्चनेले बाराबंकी जिल्ला[४२] को दौलतपुर गाउँको यस जमीनको वादा छोडिदिए। ११ डिसेम्बर २००७लाई इलाहाबाद उच्च न्यायालयको लखनव खंडपीठले बाराबंकी जिल्लामा उनलाई अवैध रूपबाट जमीन आबंटित गरेको मामिलामा हरियो झंडी दियो। बच्चनलाई हरियो झंडी दिंदै [लखनऊको एकल खंडपीठका न्यायधीशले भने कि यस्तो कुनै सबूत प्राप्त भएको छैन जसबाट प्रमाणित हुन सकोस कि अभिनेताले राजस्व अभिलेखहरू[४३][४४] मा स्वयं द्वारा कुनै हेराफेरी अथवा फेरबदल भएको छ।

बाराबंकी मामिलामा आफ्नो पक्षमा सकारात्मक फैसला सुनेपछि बच्चनले महाराष्ट्र सरकारलाई सूचित गरे कि पुणे जिल्ला[४५] को मारवल तहसीलमा उनी आफ्नो जमीन आत्मसमर्पण गर्नको लागि तैयार छैनन्।

राज ठागरियोस्को आलोचना[सम्पादन गर्ने]

जनवरी २००८मा राजनैतिक रैलीहरू मा, महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (Maharashtra Navnirman Sena)को प्रमुख राज ठागरियोस् (Raj Thackeray)ले अमिताभ बच्चनलाई आफ्नो निशाना बनाउदै भने कि यो अभिनेता महाराष्ट्रको तुलनामा आफ्नो मातृभूमिको प्रति धेरै रूचि राख्दछन्। उनले आफ्नो बुहारी अभिनेत्री एश्वर्या राय बच्चनको नाममा केटीहरूको एक विद्यालय महाराष्‍ट्र[४६] को सट्टा उत्तर प्रदेशको बाराबंकी (Barabanki)मा उद्घाटनको लागि आफ्नो मन्जूरी दिएनन। मीडिया रिपोर्ट्सका अनुसार, अमिताभको लागि राजको आलोचना, जसको उनी प्रशंसा गर्दछन्, अमिताभको छोरा अभिषेकको ऐश्वर्यासँग भएको विवाहमा आमंत्रित नगरेको कारण उत्पन्न भयो जबकि उनीबाट अलग भएका काका बाल र काकाको छोरा उद्धवलाई आमन्त्रित गरिएको थियो।[४७][४८]

राजका आरोपहरूका जवाबमा, अभिनेताको पत्नी जया बच्चन जुन सपा सांसद छनले भनिन कि उनीहरू (बच्चन परिवार) मुंबईमा एक स्कूल खोल्ने इच्छा राख्दछन शर्तेको रूपमा एमएनएसका नेता उनलाई यसको निर्माण गर्नको लागि भूमि दान गर्नुहोस्। उनले मीडियासँग भनिन, "मैले सुनेको छु कि राज ठाकरेसँग महाराष्ट्रमा मुंबईमा कोहिनूर मिलको ठूलो सम्पत्ति छ। यदि उनीहरू भूमि दान दिन चाहन्छन भने तब हामी यहाँ ऐश्वर्या रायको नाममा एक स्कूल चलाउन स क्छौ।[४९] यसका बाबजुद अमिताभले यस मामिलामा केही पनि भन्नबाट इन्कार गरे।

बाल ठाकरेले आरोपहरूको खण्डन गर्दै भने कि अमिताभ बच्चन एक खुला दिमाग भएको व्यक्ति हो र महाराष्ट्रको लागि उनको मनमा विशेष प्रेम छ जसलाई धेरै अवसरहरूमा देखिसकेको छ। यस अभिनेताले प्राय भनेको हो कि महाराष्ट्र र खासरूपमा मुंबईले उनलाई महान प्रसिद्धि र स्नेह दिइएको छ। उनले यो पनि भनेको छन कि उनी आज जुन केही पनि छन् यसको श्रेय जनता द्वारा दिए गए प्रेमलाई जान्छ। मुंबईका मानिसहरूले संधै उनलाई एक कलाकारका रूपमा स्वीकार गरेकअ छन। उनको बिरुद्द यस प्रकारको संकीर्ण आरोप लगाउनु नितान्त मूर्खता हुन्छ। विश्व भरमा सुपर स्टार अमिताभ हो।विश्व भरका मानिसहरू उनको सम्मान गर्दछन्। यसलाई कोहि पनि भुल्न सक्दैन। अमिताभले यी घटिया आरोपहरूको उपेक्षा गर्नु पर्दछ र आफ्नो अभिनयमा ध्यान केन्द्रित गर्नु पर्छ।"[५०] केहि रिपोर्टहरूका अनुसार अमिताभको राजद्वारा गरिएको गणनाका अनुसार जसको उनलाई तारीफ गर्ने बताइन्छ,लाई ठूलो निराश भयो जब उनलाई अमिताभका छोरा अभिषेकको ऐश्वर्यासँग विवाहमा आमंत्रित गरिएन जबकि उनको रंजिशजदा काका र काकाको छोरा उद्धव[४७][४८] लाई आमंत्रित गरिएको थियो।

मार्च २३, २००८लाई राजको टिप्पणीहरूका लगभग डेढ महिना पछि अमिताभले एक स्थानीय पत्रिकालाई अन्तरवार्ता दिंदै भनिनै दिए कि, अकस्मात लगाएको आरोप अकस्मात नैं लाग्दछ र त्यसलाई यस्तो कुनै विशेष ध्यानको आवश्यकता छैन जुन तपाईं मसँग अपेक्षा राख्नु हुन्छ।[५१] यसपछि २८ मार्चमा अंतर्राष्ट्रीय भारतीय चलचित्र अकादमीको एक सम्मेलनमा जब उनीसँग सोधियो कि प्रवास विरोधी मुद्देमा उनकोको राय छ तब अमिताभले भने कि यो देशमा कुनै पनि स्थानमा रहने एक मौलिक अधिकार हो र संविधान यस्तो गर्नको अनुमति दिन्छ।[५२] उनले यो पनि भन्ेको थियो कि तिनीहरू राजको टिप्पणीहरूबाट प्रभावित छैन।[५३]

पुरस्कार , सम्मान र चिन्हारी[सम्पादन गर्ने]

फिल्मोग्राफी[सम्पादन गर्ने]

अभिनेता[सम्पादन गर्ने]

साल चलचित्र भूमिका नोट्स
१९६९ सात हिंदुस्तानी अनवर अली विजेता, सर्वश्रेष्ठ नवागंतुक राष्ट्रीय चलचित्र पुरस्कार
भुवन शोम (Bhuvan Shome) कमेन्टेटर ( स्वर )
१९७१ परवाना (Parwaana) कुमार सेन
आनन्द (Anand) ड. कुमार भास्करबनर्जी / बाबू मोशाय विजेता, फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार
रेश्मा र शेरा (Reshma Aur Shera) छोटू
गुड्डी (Guddi) खुद
प्यारको कथा (Pyar Ki Kahani) राम चन्द्र
१९७२ संजोग (Sanjog) मोहन
बंसी बिरजू (Bansi Birju) बिरजू
पियाको घर (Piya Ka Ghar) अतिथि उपस्थिति
एक नजर (Ek Nazar) मनमोहन आकाश त्यागी
भान्से (Bawarchi) वर्णन गर्ने
बाटाको पत्थर (Raaste Ka Patthar) जय शंकर राय
बम्बे टू गोवा (Bombay to Goa) रवि कुमार
१९७३ बडा कबूतर (Bada Kabootar) अतिथि उपस्थिति
बंधे हात (Bandhe Haath) शामू र दीपक दोहोरो भूमिका
जंजीर (Zanjeer) इंस्पेक्टर विजय खन्ना मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
गहिरो चाल (Gehri Chaal) रतन
अभिमान (Abhimaan) सुबीर कुमार
सम्झौतागर ( १९७३ चलचित्र) (Saudagar (1973 film)) मोती
नुन हराम (Namak Haraam) विक्रम (विक्की) विजेता, फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार
१९७४ कुँवारा बाप (Kunwara Baap) ऍगस्टीन अतिथि उपस्थिति
दोस्त (Dost) आनन्द अतिथि उपस्थिति
कसौटी (Kasauti) अमिताभ शर्मा ( अमित )
बेनाम (Benaam) अमित श्रीवास्तव
रोटी कपडा र घर (Roti Kapda Aur Makaan) विजय
मजबूर (Majboor) रवि खन्ना
१९७५ चुपके चुपके सुकुमार सिन्हा / परिमल त्रिपाठी
फरार (Faraar) राजेश ( राज )
मिली (Mili) शेखर दयाल
देवल (Deewar) विजय वर्मा मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
जमीर (Zameer) बादल / चिम्पू
शोले (Sholay) जय ( जयदेव )
१९७६ दो अनजाने (Do Anjaane) अमित रय / नरेश दत्त
सानो सी कुरा (Chhoti Si Baat) विशेष उपस्थिति
कहिले काँही (Kabhi Kabhie) अमित मल्होत्रा मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
हेराफेरी (Hera Pheri) विजय / इंस्पेक्टर हीराचंद
१९७७ आलाप (Alaap) आलोक प्रसाद
चरणदास (Charandas) कव्वाली गाईक विशेष उपस्थिति
अमर अकबर हरूथोनी (Amar Akbar Anthony) हरूथोनी गन्सल्वेज विजेता, फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
शतरंजका खेलाडी वर्णन गर्ने
अदालत (Adalat) धर्म / तथा राजू मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार.
दोहोरो भूमिका
इमान धर्म (Imaan Dharam) अहामीद रजा
खून पसीना (Khoon Pasina) शिवा/टाइगर
परवरिश (Parvarish) अमित
१९७८ बेशरम (Besharam) राम चन्द्र कुमार/
प्रिंस चंदशेखर
गंगाको सौगंध (Ganga Ki Saugandh) जीवा
कसमा वादे (Kasme Vaade) अमित / शंकर दोहोरो भूमिका
त्रिशूल (Trishul) विजय कुमार मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
डन (Don) डन / विजय विजेता, फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार.
दोहोरो भूमिका
मुकद्दरको सिकंदर (Muqaddar Ka Sikandar) सिकंदर मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
१९७९ द ग्रेट गैम्बलर (The Great Gambler) जय / इंस्पेक्टर विजय दोहोरो भूमिका
गोलमाल (Golmaal) खुद विशेष उपस्थिति
जरिवाना (Jurmana) इन्दर सक्सेना
मंजिल (Manzil) अजय चन्द्र
मि० नटवरलाल (Mr. Natwarlal) नटवरलाल / अवतार सिंह मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कारपुरुष पार्श्वगाईकको सर्वश्रेष्ठ फिलिम पुरस्कार (Filmfare Best Male Playback Award)
काला पत्थर (Kaala Patthar) विजय पाल सिंह मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
सुहाग (Suhaag) अमित कपूर
१९८० दो र दुइ पाँच (Do Aur Do Paanch) विजय / राम
दोस्ताना (Dostana) विजय वर्मा मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
राम बलराम (Ram Balram) इंस्पेक्टर बलराम सिंह
शान (Shaan) विजय कुमार
१९८१ चश्माबद्टाडा (Chashme Buddoor) विशेष उपस्थिति
कमान्डर (Commander) अतिथि उपस्थिति
नसीब (Naseeb) जन जनी जनार्दन
बरसातको एक रात (Barsaat Ki Ek Raat) एसीपी अभिजीत राय
लावारिस (Lawaaris) हीरा मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
सिलसिला (चलचित्र) अमित मल्होत्रा मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
याराना (Yaraana) किशन कुमार
कालिया (Kaalia) कल्लू / कालिया
१९८२ सत्ते पे सत्ता (Satte Pe Satta) रवि आनन्द र बाबू दोहोरो भूमिका
बेमिसाल (Bemisaal) ड. सुधीर रय र अधीर राय मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार.
दोहोरो भूमिका
देश प्रेमी (Desh Premee) मास्टर दीनानाथ र राजू दोहोरो भूमिका
नुन हलाल (Namak Halaal) अर्जुन सिंह मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
खुद्दार (Khud-Daar) गोविंद श्रीवास्तव / छोटू उस्ताद
शक्ति (Shakti) विजय कुमार मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
१९८३ नास्तिक (Nastik) शंकर ( शेरू ) / भोला
अंधा कानून (Andha Kanoon) जान निसार अख्तर खान मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार.
अतिथि उपस्थिति
महान (Mahaan) राणा रनवीर, गुरु , र इंस्पेक्टर शंकर ट्रिपल भूमिका
पुकार (Pukar) रामदास / रोनी
कुली (Coolie) इकबाल ए .खान
१९८४ इंकलाब (Inquilaab) अमरनाथ
शराबी (Sharaabi) विक्की कपूर मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
१९८५ गिरफ्तार (Giraftaar) इंस्पेक्टर करण कुमार खन्ना
मर्द (Mard) राजू " मर्द " तांगेवाला मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
१९८६ एक रूका भयो फैसला (Ek Ruka Hua Faisla) अतिथि उपस्थिति
आखिरी बाटो (Aakhree Raasta) डेविड / विजय दोहोरो भूमिका
१९८७ जलवा (Jalwa) खुद विशेष उपस्थिति
कौन जीतयोको हारा (Kaun Jeeta Kaun Haara) खुद अतिथि उपस्थिति
१९८८ सूरमा भोपाली (Soorma Bhopali) अतिथि उपस्थिति
शहंशाह (Shahenshah) इंस्पेक्टर विजय कुमार श्रीवास्तव
/ शहंशाह
मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
हीरो हीरालाल (Hero Hiralal) खुद विशेष उपस्थिति
गंगा जमुना सरस्वती (Ganga Jamuna Saraswati) गंगा प्रसाद
१९८९ बंटवारा (Batwara) वर्णन गर्ने
तूफान (Toofan) तूफान र श्याम दोहोरो भूमिका
जादूगर (Jaadugar) गोगा गोगेश्‍वर
म आजाद हूँ (Main Azaad Hoon) आजाद
१९९० अग्निपथ (Agneepath) विजय दीनानाथ चौहान विजेता,सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको लागि राष्ट्रीय चलचित्र पुरस्कार (National Film Award for Best Actor) र मनोनित फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार,
क्रोध (Krodh) विशेष उपस्थिति
आजको अर्जुन (Aaj Ka Arjun) भीमा
१९९१ हामी (Hum) टाइगर / शेखर विजेता, फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
अजूबा (Ajooba) अजूबा / अली
इन्द्रजीत (Indrajeet) इन्द्रजीत
[[एक्लो] ] (Akayla) इंस्पेक्टर विजय वर्मा
१९९२ खुदागवाही (Khuda Gawah) बादशाह खान मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
१९९४ इन्सानियत (Insaniyat) इंस्पेक्टर अमर
१९९६ तेरे मेरे सपने (Tere Mere Sapne) वर्णन गर्ने
१९९७ मृत्युदाता (Mrityudata) ड. राम प्रसाद घायल
१९९८ मेजर साब (Major Saab) मेजर जसबीर सिंह राणा
बडे मियाउँ साना मियाउँ (Bade Miyan Chhote Miyan) इंस्पेक्टर अर्जुन सिंह र ठूलो मियाउँ दोहोरो भूमिका
१९९९ लाल बादशाह (Lal Baadshah) लाल " बादशाह " सिंह र रणबीर सिंह दोहोरो भूमिका
सूर्यवंशम (Sooryavansham) भानु प्रताप सिंह ठाकुर र हीरा सिंह दोहोरो भूमिका
हिन्दुस्तानको कसम (Hindustan Ki Kasam) कबीरा
कोहराम (Kohram) कर्नलबलबीर सिंह सोढी ( देवराज हथौडा)
र हजुर बा भाइ
हैलो ब्रदर (Hello Brother) व्हायस अफ गोड
२००० मोहब्बतें नारायण शंकर विजेता, फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार
२००१ एक रिश्ता (Ek Rishtaa) विजय कपूर
लगान वर्णन गर्ने
अक्स (Aks) मनु वर्मा विजेता, चलचित्र समीक्षक पुरस्कारको लागि सर्वश्रेष्ठ प्रदर्शन (Filmfare Critics Award for Best Performance) र मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
कभी खुशी कभी ग़म यशवर्धन यश रायचंद मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार
२००२ आंखें (Aankhen) विजय सिंह राजपूत मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार
हामी कुनैबाट कम छैन (Hum Kisise Kum Nahi) ड. रस्तोगी
अग्नि वर्षा (Agni Varsha) इंद्र ( परमेश्वर ) विशेष उपस्थिति
कांटे (Kaante) यशवर्धन रामपाल / " मेजर " मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
२००३ खुशी (Khushi) वर्णन गर्ने
अरमान (Armaan) ड. सिद्धार्थ सिन्हा
मुंबईबाट आयो मेरो दोस्त (Mumbai Se Aaya Mera Dost) वर्णन गर्ने
बूम बडे मिया
बागबान (Baghban) राज मल्होत्रा मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
फनटूश (Fun2shh) वर्णन गर्ने
२००४ खाकी (Khakee) डीसीपीअछैनत कुमार श्रीवास्तव मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
एतबार (Aetbaar) ड.रनवीर मल्होत्रा
रूद्राक्ष (Rudraksh) वर्णन गर्ने
इंसाफ (Insaaf) वर्णन गर्ने
देव डीसीपीदेव प्रताप सिंह
लक्ष्य (Lakshya) कर्नलसुनील दामले
देवल (Deewaar) मेजर रणवीर कौल
क्यूं...!हो गयो ना (Kyun...! Ho Gaya Na) राज चौहान
हामीको छ (Hum Kaun Hai) जन मेजर विलियम्स र
फ्रैंक जेम्स विलियम्स
दोहोरो भूमिका
वीर - जारा (Veer-Zaara) सुमेर सिंह चौधरी मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार.
विशेष उपस्थिति
अब तिम्रो हवाला वतन साथियो (Ab Tumhare Hawale Watan Saathiyo) मेजर जनरल अमरजीत सिंह
२००५ ब्लेक (Black) देवराज सहाय दोहोरो विजेता, फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार & चलचित्र समीक्षक पुरस्कारको लागि सर्वश्रेष्ठ प्रदर्शन (Filmfare Critics Award for Best Performance).
विजेता, राष्ट्रीय चलचित्र पुरस्कारको लागि सर्वश्रेष्ठ अभिनेता (National Film Award for Best Actor)
वक्त (Waqt) ईश्‍वरचंद्र शरावत
बंटी र बबली (Bunty Aur Babli) डीसीपीदशरथ सिंह मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार
परिणीता (Parineeta) वर्णन गर्ने
पहेली (Paheli) गडरिया विशेष उपस्थिति
सरकार (Sarkar) सुभाष नागरे / " सरकार " मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार
विरूद्ध (Viruddh) विद्याधर पटवर्धन
रामजी लन्डनवाला (Ramji Londonwaley) खुद विशेष उपस्थिति
दिल जुन पनि कहे (Dil Jo Bhi Kahey...) शेखर सिन्हा
एक अजनबी सूर्यवीर सिंह
अमृतधारा खुद विशेष उपस्थिति कन्नड चलचित्र
२००६ परिवार]] (Family) वीरेन साही
डर्नु जरूरी है (Darna Zaroori Hai) प्रोफेसर
कभी अलविदा न कहना (Kabhi Alvida Naa Kehna) समरजित सिंह तरवार ( आका.सेक्सी सैम ) मनोनित , फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको पुरस्कार
बाबुल (Baabul) बलराज कपूर
२००७ Eklavya: The Royal Guard एकलव्य
निशब्द (Nishabd) विजय
चीनी कम बुद्धदेव गुप्ता
शूटआउट एट लोखंडवाला (Shootout at Lokhandwala) डिंगरा विशेष उपस्थिति
झूम बराबर झूम (Jhoom Barabar Jhoom) सूत्रधार विशेष उपस्थिति
राम गोपाल वर्माको आग (Ram Gopal Varma Ki Aag) बब्बन सिंह
ओम शांति ओम (Om Shanti Om) खुद विशेष उपस्थिति
द लास्ट लियऱ (The Last Lear) हरीश मिश्रा
२००८ यार मेरी जिंदगी (Yaar Meri Zindagi) ४ अप्रिल, २००८लाई रिलीज
भूतनाथ (Bhoothnath) भूतनाथ ( कैलाश नाथ )
सरकार राज (Sarkar Raj) सुभाष नाग्रे / " सरकार " रिलीज भयो
गड तुस्सी ग्रेट है (God Tussi Great Ho) सर्वशक्तिमान ईश्वर १५ अगस्ट, २००८लाई रिलीज हुने छ।
जमानत (Zamaanat) शिव शंकर उत्पादन पछि
अलादीन (Aladin) जिन (Jin) फिल्मांकन समाप्त
तालिसमान (Talismaan) फिल्मांकन
अपवर्जन (Exclusion) फिल्मांकन
२००९ शांताराम[५४] खादर भाइ पूर्व उत्पादन

निर्माता[सम्पादन गर्ने]

पार्श्व गायक[सम्पादन गर्ने]

हस्ताक्षर[सम्पादन गर्ने]

बाह्य लिंक्स[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. "www.sugandh.com/seema/amitabhji/stardust.html" 
  2. "Reviews on: To Be or Not To Be Amitabh Bachchan - Khalid Mohamed", April 13, 2005 
  3. Khan, Alifiya, "Teji Bachchan passes away" 
  4. "movies.indiatimes.com", Bachchan wins his first national award 
  5. बक्स अफिस भारत.
  6. "BoxOffice India.com" 
  7. "25 Must See Bollywood Movies - Special Features-Indiatimes - Movies" 
  8. "Sholay" 
  9. Kanwar, Rachna (October 3, 2005), "25 Must See Bollywood Movies" 
  10. "ibosnetwork.com", Bachchan's historic 1978 year at the box office 
  11. "chinadaily.com", Truffaut labeled Bachchan a one-man industry 
  12. BoxOffice India.com
  13. "boxofficeindia.com", Bachchan's box office success 
  14. "rediff.com", Bachchan injured whilst shooting scene 
  15. १५.० १५.१ "imdb.com", Footage of fight scene in Coolie released to the public 
  16. "boxofficeindia.com", Coolie a success 
  17. "mouthshut.com", Reviews on: To Be or Not To Be Amitabh Bachchan - Khalid Mohamed 
  18. "Amitabh Bachchan: Stint in Politics" 
  19. "Interview with Amitabh Bachchan" 
  20. hindu.com निर्वाचन लडने बच्चनको कुनै योजना थिएन।
  21. "afp.google.com/article/ALeqM5iJuYOasTF-bsTo0AQjW96aD2Kr2w" 
  22. indiafm.com १५ वर्षसम्म प्रैसमा प्रतिबंध
  23. "www.boxofficeindia.com/topactors.htm" 
  24. "www.boxofficeindia.com/1994.htm" 
  25. "www.tribuneindia.com/2001/20010304/spectrum/main1.htm" 
  26. "www.boxofficeindia.com/1998.htm" 
  27. "in.rediff.com/movies/1999/may/22soo.htm" 
  28. "boxofficeindia.com", Amitabh and Abhishek rule the box office 
  29. "www.boxofficeindia.com/2005.htm" 
  30. "Films fail at the BO" 
  31. "indiafm.com" 
  32. ३२.० ३२.१ "www.boxofficeindia.com" 
  33. "www.boxofficeindia.com"] 
  34. "www.indiafm.com/features/2007/09/11/3020/index.html" 
  35. "ourbollywood.com", Amitabh Bachchan to star with Johnny Depp 
  36. "Amitabh better today", December 1, 2005 
  37. Us Salam, Ziya (December 9, 2005), "Waiting for Mr. Bachchan" 
  38. hindustantimes.in मा शतरंजका खेलाडीको लागि अमिताभको आवाज।
  39. ३९.० ३९.१ Sanket Upadhyay. "Land row: Setback for Bachchan", NDTV, 2007-06-01 (Faizabad). अन्तिम पहुँच मिति:2007-06-03.
  40. "Amitabh's land records look forged", Times of India, 2 Jun, 2007.
  41. "Amitabh Bachchan is not a farmer: UP court" 
  42. "timesofindia.indiatimes.com/Big_B_abandons_claim_on_farmland/articleshow/2453216.cms" 
  43. उच्च न्यायालयले अमिताभ बच्चनलाई भूमि विवादको मामिलामा हरियो झंडी दियो - हैप्पनिंग न्यूज अपुनको च्वाईसकम
  44. अमिताभ बच्चनलाई उत्तर प्रदेशमा हो जमीन घोटाला -- AllBollywood.com मा हरियो झंडी मिली।
  45. "No question of proceeding further on Amitabh's land: Rane" 
  46. "Big B draws Raj Thakeray's ire over 'UP interests'", 'The Times of India'. अन्तिम पहुँच मिति:2008-05-30.
  47. ४७.० ४७.१ "Rift between Raj and Big B over a wedding invite", 'Daily News & Analysis'. अन्तिम पहुँच मिति:2008-04-04.
  48. ४८.० ४८.१ "Rift between Raj and Big B over a wedding invite", MSN, 2008-02-05. अन्तिम पहुँच मिति:2008-04-04.
  49. "I don't know who Raj Thackeray is: Jaya Bachchan", 'The Indian Express'. अन्तिम पहुँच मिति:2008-05-30.
  50. "Bal Thackeray: Amitabh loves Maharashtra", 'The Hindu', 2008-02-07. अन्तिम पहुँच मिति:2008-04-04.
  51. "Amitabh breaks silence, dismisses Raj's charges against him", 'Daily News & Analysis'. अन्तिम पहुँच मिति:2008-04-04.
  52. "The Indian Constitution allows me to live anywhere: Amitabh Bachchan", 'The Indian'. अन्तिम पहुँच मिति:2008-04-04. “The Indian Constitution has given me the right to live anywhere in the country. Everybody has a right to the freedom speech, but I only follow the law of the land”
  53. "Everyone has the right to freedom of expression: Bachchan", 'The Hindu', 2008-03-28. अन्तिम पहुँच मिति:2008-04-04.
  54. 'शांताराम 'मा अमिताभ बच्चनको भूमिका