ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह
नेपाली विकिपीडियाबाट
अन्तिम राजा, नेपाल
जन्म: जुलाई ७, १९४७
राजा ज्ञानेन्द्र नेपालको ईतिहासमा दुई पटक राजा हुने पहिला व्यक्ति र नेपालका अन्तिम राजा पनि हुन्। २००७ मा उनका हजुरबुवा त्रिभुवन र बुवा महेन्द्रले देश छाडेर भारत गएपछि राणाहरूले उनलाई राजा बनाएका थिए। त्यसको पचास वर्ष पछि आफ्ना भतिजा युवराजाधिराज दीपेन्द्र वीर बिक्रम शाहले गरेको भनिएको राजा वीरेन्द्रको वंश विनाश पछि उनी पुनः नेपालका राजा भएका हुन। दरवार हत्याकाण्डमा राजा ज्ञानेन्द्रको परिवारका भने कसैलाई पनि केही नभए लगायतका कारणहरूले गर्दा दरवार हत्याकाण्डमा पनि उनैको हात रहेको केहि मानिसहरुले आशंका ब्यक्त गरेका छन तर पनि स्वतन्त्र र वैज्ञानीक तथ्यबाट यसको पुष्टी हुन सकेको छैन।
उनि राजा भएको वेला नेपालमा ने.क.पा माओवादी ले साम्यबादी अधिनायकवाद स्थापना गर्ने उदेश्यले जन युद्दको नाममा गुरिल्ला युद्द चलाई रहेको थियो । त्यस बेला जनताको जनादेश पाएको भनि दवी गर्ने सबै सरकारले त्यसको उचित समाधान पत्ता लगाउन सकि रहिका थिएनन । राजनीतिक दलहरु आफ्नो भुमिका निभाउन असफल हुदै गएका थिए । ससदिय प्रजातन्त्रमा आस्था राख्ने द्लहरुमा पदको लुक्षाचुडी चलि रहेको थियो । प्रधान मन्त्रिको पद जोगाउने नियतले ताजा जनादेश लिन्छु भन्दै त्यसबेलाका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउबाले प्रतिनीधि सभाको बिघटन गरे । तर समयमा नै सो प्रतिनीधि सभाको निर्वाचन गर्न सकेनन । यसले संवैधनीक जतिलता छायो। नेपाली कांग्रेस र नेकपा (एमाले) जस्ता दलहरुले पनि उचित समाधान दिन सकेनन । त्यसबेला ने.क.पा माओवादीसंग लडेर प्रजातन्त्र जोगानु आबश्यक थियो । त्यसैले प्रत्यक्ष शासन गर्न उनि नै अगी सरे । यस क्रममा उनले स्थापित जननिर्वाचित सरकार भङ्ग गरी सम्पूर्ण राजनितिक अधिकार आफूले ग्रहण गरे र मनोनित सरकारको गठन गरेर आफ्नो सक्रिय भूमिकाको खोजी गर्न थालेभनी आरोप लगाउनेहरु पनि छन । तर यसलाई राजनीतिक किसिमको आरोप मात्र भन्न सकिन्छ, तर यसमा बौद्दिक तर्क छ भनी मान्न मिल्दैन । तर राजाको यस कदमलाई संसदिय खेमाका दलहरुले उल्टो अर्थमा लिए । राजाले आफ्नो भुमिका खोसेको अर्थमा लिए। फलतः संवैधानिक राजतन्त्र पक्षधर भैई हिडेका पार्टीहरु समेत राजा ज्ञानेन्द्रको त्यस्तो कदम पछि राजतन्त्रको समाप्तिकै पक्षमा पुगे। यति सम्म कि राजतन्त्रले हुर्काएका पुर्ब पन्चहरु समेत उनको बिरोधमा उभिए । राजा हटाउने नाममा ने.क.पा माओवादीसंग मोर्चा बन्दी गर्न पुगे । त्यो मोर्चा बन्दी मार्फत राजाले प्रत्यक्ष शासन शुरु गरेको करीब १५ महिना पछि संयुक्त जनआन्दोलन भयो र त्यसले राजालाई आफ्नो कदम फिर्ता गर्न बाध्य गर्यो ।
देश अहिले आन्दोलकारी दलहरुको मार्ग चित्रमा चलिरहिको छ । मनोतीतहरुको बोलबाला भएको ब्यबस्थापिका संसदले सबिधान सभा बन्नु अघि नै देशमा गणतन्त्र आई सकेको र संविधान सभाको पहिलो बैठकबाट अनुमोदन गराउने घोषणा गरेको थियो । सोहि आदेशलाई पछयाउदै संविधान सभाको पहिलो बैठकले २०६५ साल जेष्ट १५ गतेको दिन नेपाललाई गणतन्त्र भएको घोषणा अनुमोदन गर्यो । यसपछि यिनी औपचारिक रूपमा राजाबाट हटेका हुन।
| पूर्वाधिकारी बीरेन्द्र वीर विक्रम शाह |
नेपालको राजा ?? -- ??? |
उत्तराधिकारी - |
| पूर्वाधिकारी नयाँ पद |
नेपालको मन्त्रीपरिषद्को अध्यक्ष ?? |
उत्तराधिकारी - |
