सर्वपल्ली राधाकृष्णन

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
यो लेख वा खण्ड नेपाली भाषामा नभएर अर्को भाषामा लेखिएको छ।
यदि यो लेखमा तपाईंको योगदान छ भने यसलाई नेपाली भाषामा उल्था गर्नुहोला।
एक महिनासम्म उल्थानभएमा यसलाई हटाएर नयाँ लेख बनाइने छ ।
सर्वपल्ली राधाकृष्णन
சர்வபள்ளி ராதாகிருஷ்ணன்
सर्वपल्ली राधाकृष्णन

कार्यकाल
१३ मई, १९६२ – १३ मई, १९६७
प्रधान  मंत्री गुलजारी लाल नंदा (प्रथम कार्यावधि)
लालबहादुर शास्त्री
गुलजारीलाल नंदा (द्वितीय कार्यावधि)
उपराष्ट्रपति डाक्टर जाकिर हुसैन
पूर्व अधिकारी राजेन्द्र प्रसाद
उत्तराधिकारी डाक्टर जाकिर हुसैन

कार्यकाल
१३ मई, १९५२ – १२ मई, १९६२
राष्ट्रपति डाक्टर राजेन्द्र प्रसाद
पूर्व अधिकारी कार्यालय आरंभ
उत्तराधिकारी डाक्टर जाकिर हुसैन

जन्म 5 सेप्टेम्बर 1888
तिरुट्टनी, तमिलनाडु, भारत
मृत्यु अप्रिल 17 1975 (86वर्ष )
चेन्नई,तमिलनाडु, भारत
राजनैतिक पार्टी स्वतन्त्र
जीवन संगी शिवकामु
संतान ५ छोरी एवं १ छोरा
व्यवसाय राजनीतिज्ञ, दार्शनिक, प्रख्याता
धर्म हिन्दू

डाक्टर सर्वपल्ली राधाकृष्णन (तमिल: சர்வபள்ளி ராதாகிருஷ்ணன்; ५ सेप्टेम्बर १८८८ – १७ अप्रैल १९७५) भारतको प्रथम उप-राष्ट्रपति (१९५२ - १९६२) र द्वितीय राष्ट्रपति थिए। उनको जन्म दक्षिण भारतको तिरुत्तनि स्थानमा भएको थियो जुन ठाउ चेन्नई बाट ६४ किमी उत्तर-पूर्वमा छ। उनको जन्मदिन (५ सेप्टेम्बर) भारतमा शिक्षक दिवसको रूपमा मनाईन्छ।

जीवन वृत्त[सम्पादन गर्ने]

डाक्टर सर्वपल्ली राधाकृष्णन भारतीय सामाजिक संस्कृतिसंग ओत प्रोत एक महान शिक्षाविद महान दार्शनिक महान वक्ता र एक अस्थावान हिंदू विचारक थिए। स्वतंत्र भारत देशको दोश्रो राष्ट्रपति थिए। डाक्टर राधाकृष्णनले आफ्नो जीवनको महत्वपूर्ण ४० वर्ष शिक्षकको रूपमा व्यतीत गरे। उनमा एक आदर्श शिक्षकको सबै गुण मौजूद थिए। उनले अपना जन्म दिन शिक्षक दिवसको रूपमा मनाउने ईछा गरेका ब्यक्त थिए र पुरै देशमा डाक्टर राधाकृष्णनको जन्म दिन 5 सितंबरमा मनाईन्छ।

डाक्टर राधाकृष्णन समस्त विश्वलाई एक विद्यालय मान्थे। उनको शिक्षा द्वारा नै मानव मस्तिष्कको सदुउपयोग गर्न संभव छ भन्ने मान्यता थियो। डा. राधाकृष्णन आफ्नो बुद्धिमतापूर्ण व्याख्या, अभिव्यक्ति र हसाउने कहानीहरूबाट आफ्ना छात्रहरूलाई मंत्रमुग्ध गर्दथे। उनी छात्रहरूलाई उच्च नैतिक मूल्यहरूलाई आफ्नो आचरणमा उतार्न प्रेरित गर्दथे। उनी जुन विषय पढ़ाउदथे, पढ़ाउनु भन्दा पहिले स्वयं त्यसको राम्रो अध्ययन गर्दथे। दर्शन जस्तो गंभीर विषयलाई पनि उनी आफ्नोको नवीनताबाट सरल र रोचक बनाउदथे।

पूर्व राष्ट्रपति डा. सर्वपल्ली राधाकृष्णनको जयंती प्रतिवर्ष 5 सितंबरको 'शिक्षक दिवस'को रूपमा मनाईन्छ। सन्‌ 1962मा जब उनी राष्ट्रपति बनेका थिए, त्यसबेला केही शिष्य र प्रशंसक उनकोमा गएका थिए। उनहरूले उनीसंग निवेदन गरेका थिए कि उनीहरू उनको जन्मदिनको शिक्षक दिवसको रूपमा मनाउन चाहन्छन। उनले भने, 'मेरो जन्मदिनलाई शिक्षक दिवसको रूपमा मनाउँदा निश्चय नै म आफुलाई गौरवान्वित अनुभव गर्नेछु।' त्यसबेला देखी 5 सितंबर पुरै देशमा शिक्षक दिवसको रूपमा मनाई रहेको छ।

शिक्षाको क्षेत्रमा डा. राधाकृष्णनले दिएको योगदान अविस्मरणीय छ। उनी बहुमुखी प्रतिभाको धनी थिए। यद्यपि उनी एक विद्वान, शिक्षक, वक्ता, प्रशासक, राजनयिक, देशभक्त र शिक्षा शास्त्री थिए, तथापि आफ्नो जीवनको उत्तरार्द्धमा अनेक उच्च पदहरूमा काम गर्द गर्दै पनि शिक्षाको क्षेत्रमा सतत योगदान गरि रहे। उनको मान्यता थियो कि यदि सही तरीकाबाट शिक्षा दिईयो भने समाजको अनेक खराबीहरूलाई मेटाउन सकिन्छ।

उनी भन्दथे जब सम्म शिक्षक शिक्षा प्रति समर्पित र प्रतिबद्ध हुदैन र शिक्षालाई एक मिशन मान्दैनन् त्यसबेला सम्म राम्रो शिक्षाको कल्पना गर्न सकिदैन। उनले धेरै बर्ष अध्यापन गरे। एक आदर्श शिक्षकको सबै गुण उनमा विद्यमान थियो। उनको भनाई थियो कि शिक्षक त्यस मानिसलाई बनाईनु पर्दछ जो सबभन्दा धेरै बुद्धिमान छ। शिक्षकले मात्र राम्रो प्रकारले अध्यापन गरेर नै संतुष्ट हुनुहुदैन उसले आफ्नो बिद्यार्थीको स्नेह र आदर अर्जित गर्नु पर्दछ। शिक्षक भएको भरमा सम्मान पाईदैन, उसले अर्जित गर्नु पर्दछ।

उनको म्रित्यु १७ सेप्टेम्बर १९७५ मा भएको थियो।

बाह्य सूत्र[सम्पादन गर्ने]