फेसबुक

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
फेसबुक आईएनसि
Facebook.svg
व्यवसायको प्रकारसार्वजनिक कम्पनि
साइटको प्रकार
सामाजिक संजाल सेवा
उपलब्ध भाषाबहुभाषी (१४०)
स्थापितसन् २००४ फेब्रुअरी ४
मुख्य कार्यलयमेन्लो पार्क, क्यालिफोर्निया, संयुक्त राज्य अमेरिका
क्षेत्र सेवासंयुक्त राज्य अमेरिका (२००४-०५)
बिश्वब्यापी (२००५–हाल सम्म)
संस्थापक
प्रमुख व्यक्तिमार्क जुकरबर्ग
(अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत)
सेरिल स्याण्डबर्ग
(सिओओ)
उद्योगइन्टरनेट
राजस्वIncrease १६.९२८ बिलियन अमेरिकी डलर (२०१५)
परिचालन आयIncrease ६.२५५ बिलियन अमेरिकी डलर (२०१५)
शुद्ध आयIncrease ३.६८८ बिलियन अमेरिकी डलर (२०१५)
कुलपुँजीIncrease ४९.४०७ बिलियन अमेरिकी डलर (२०१५)
लाभांशIncrease ४४.२१८ बिलियन अमेरिकी डलर (२०१५)
कर्मचारी२०,६५८ (जुन् ३०, २०१७)
नियन्त्रित कम्पनीMessenger
Instagram
WhatsApp
Oculus VR
वेबसाइटfacebook.com
अलेक्सा क्रमSteady ३ (जुन २०१८)
दर्तालाग्ने
प्रयोगकर्ता२ बिलियन (मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ता, (जुन २०१७)
वर्तमान अवस्थासक्रिय

फेसबुक (अङ्ग्रेजी: Facebook) एक निजीरूपमा सञ्चालित सामाजिक सञ्जाल हो, जुन फेसबुक निगमको स्वामित्वमा रहेको छ । प्रयोगकर्ताहरूले एक अर्कासँग साथी बन्न र सन्देश पठाउनको लागि यसको प्रयोग गर्ने गर्दछन्। आफ्नो प्रोफाईल अध्यावधिक गरी साथीहरूलाई उनीहरूबारे जानकारी समेत गराउँदछन् । यसका अतिरिक्त प्रयोगकर्ताको शहर, स्कूल, कलेज या कार्यस्थलको आधारमा बनाईएका सञ्जालमा सामेल हुन सक्छन् । आफनो 'वाल' वा 'टाइमलाइन'मा प्रयोगकर्ताले आफनो दैनिकी वा विविध विषय साथीहरू माझ बाँडन समेत सक्‍छन् । प्रयोगकर्ताहरूले बढीमा ५००० जना साथी आफ्नो खातामा जोडन सक्छन् । फेसबुकमा पेज बनाई ब्यापारको प्रबर्धन पनि गर्न सकिन्छ भने चर्चित ब्यक्तिहरूद्वारा पेज मार्फत आफ्ना प्रशंसकहरू संग अन्तरक्रिया पनि गर्न सकिन्छ । फेसबुकमा अहिले च्याट,भिडियो- च्याट,सामुहिक-च्याट र गीत सुन्ने जस्ता सुबिधाहरू थप गरिएक छन् । तर फेसबुक प्रयोग गर्नका लागि प्रयोगकर्ताको उमेर कम्‍तिमा १३ बर्षको हुनुपर्ने नियम रहेको छ, र इमेलबाट एकाउन्‍टलाई सक्रिय बनाईने भएकाले प्रयोगकर्तासंग नीजि इमेल खाता हुनु पर्दछ इमेल नभए आफ्नो फोन नम्बर राखेर पनि खाता खोल्न सकिन्छ। फेसबुक चलाउन मन नलागेमा आफ्नो खाता निस्कृय पनि बनाउन सकिन्छ । खाता निस्कृय बनाई सकेपछि तत्कालका लागि फेसबुक खातामा कसैले कमेन्ट,लाईक र लेख्न सक्दैन, तर स्थाईरूपमा भने खाता डिलिट भएको हुदैन, र पछि सक्रिय बनाई सकेपछि सबै सुचनाहरू प्राप्त समेत गर्न सकिन्छ। फेसबुकको मूख्य विवादको कुरा यसको गोपनीयताको रहेको छ । यो वेभसाइटको नामको उद्गम भने विश्वविद्यालयले विद्यार्थीहरूलाई एक अर्कालाई चिन्न सहयोग पुर‍‌याउने उद्देश्यले तयार पारिएको पुस्तकको नामबाट आएको हो, जुन नयाँ सत्र सुरु हुने बेला सबैलाई दिईन्थ्यो।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

सन् २००४ मा मार्क जुकरबर्गले हार्वर्ड विश्वविद्यालयमा हुँदा उनका कलेज कोठामा सँगै बस्ने सहपाठी साथीहरू, जो कम्प्युटर विज्ञानका विद्यार्थीहरू थिए: एडवार्डो साभरिन, डस्टिन मोसकविट्ज, क्रिस ह्यूजेस र एन्ड्रयु म्याककोलमका \ साथ फेसबुकको स्थापना गरेका हुन् । वेबसाइट सुरूमा हार्वर्ड विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरू माझ मात्र सीमित रहेपनि पछि बोस्टन क्षेत्रको आइवी लीग र स्टैनफोर्ड विश्वविद्यालयमा पनि फैलाईएको थियो ।

उपलब्‍धिहरू[सम्पादन गर्ने]

फेसबुकमा झन्‍डै ५०,००,००,००० (पचास करोड) जनाले एकाउन्‍ट खोलिसकेका छन् । [१] सन् २००९ को जनवरीमा Complete.com ले गरेको सर्वेक्षणमा फेसबुक विश्‍वकै बढी प्रयोग हुने सामाजिक सञ्‍जालको रूपमा रहेको छ। comScore को अप्रिल २००८ को प्रतिवेदन अनुसार फेसबुक सबैभन्‍दा बढी चलाईने वेभसाइटको रूपमा रहेको छ। Alexa का अनुसार यो विश्‍वको दोस्रो बढी मानिसले चलाउने साईटमा रहेको छ। फेसबुकलाई सन २००७मा PC Magazineको "Top १०० Classic Websites" (उत्‍कृष्‍ट १०० वेभसाटटहरू)मा सामेल गरिएको थियो र सन २००८ मा वेबी अवार्ड्सले "People's Voice Award" प्रदान गर्यो । सन २००६मा विद्यार्थीहरू माझ गरिएको अध्‍ययनमा फेसबुक चलाउनेको सख्‍या धेरै संख्यामा पाईएको थियो ।

फेसबुक मेसेज[सम्पादन गर्ने]

सन २०१० नोभेम्‍बर १५का दिन फेसबुकका प्रमूख कार्यकारी अधिकृत अर्थात् सि.ई.ओ.जुकरबर्गले'फेसबुक मेसेज' सुविधा ल्याउने कुरा सार्वजनिक गरे । उनले एक पत्रकार सम्‍मेलनमा अब फेसबुक प्रयोगकर्ताहरू @facebook.com राखेर इमेल खोल्‍न सक्‍ने बताएका छन्। कतिले भने 'फेसबुक मेसेज' लाई 'जि-मेल किलर'को संज्ञा समेत दिएका छन्। 'प्रोजेक्‍ट टाइटान'को कोडनाममा बनाईएको 'फेसबुक मेसेज'लाई पूर्णरूपमा बनाउन भने १५ महिना लाग्‍ने बताईएको छ।

सेन्सरशीप[सम्पादन गर्ने]

फेसबुकमा पैगम्बर मोहम्मदको आपत्तिजनक कार्टून तस्बीर बनाउने प्रतियोगितामा ईस्‍लामी धार्मिक भावनामा ठेस पुगेकाले यसलाई पाकिस्‍तानमा एकताका प्रतिबन्‍ध लगाईएको थियो। पछि ३१ मे, २०१०मा यस सम्‍बन्‍धित पृष्‍ठ र ब्‍लगलाई प्रतिबन्‍ध लगाईएको छ। स्रोतहरूका अनुसार यसलाई पाकिस्‍तान लगायत कतिपय ठाउँहरूमा प्रतिबन्‍ध समेत लगाईएको पाईन्छ । फेसबुकलाई चीन, भियतनाम, ईरान, साउदी अरेविया, बङ्गलादेश, सिरिया, उज्वेकिस्‍तानका धेरै क्षेत्रहरूमा सेनसरसिप लगाइएको छ। त्‍यस्‍तै विभिन्‍न संघसंस्‍थाहरूमा आफ्‍ना कमदारहरू केवल काममा मात्र ध्यान देऊन् भनेर आफ्‍नो नेटवर्कमा सेन्सरशीप लगाईएको छ। तथापि यश संजाललाई विश्वमा बहुसंख्यक प्रयोगकर्ताले मन पराउने गर्दछन् ।

नेपालमा फेसबुक निगरानी बैठक[सम्पादन गर्ने]

सामाजिक संजाल फेसबुकलाई अल कायदा जस्ता आतंकवादी संस्थाले प्रयोग गरेको सन्दर्भ सहितको मूख्य एजेन्डा लिएर यसै वर्षको डिसेम्बर भित्र वर्ल्ड एसोसिएसन अफ प्रेस काउन्सिल्सको बैठक नेपालमा बस्‍ने समाचारहरू सुन्‍नमा आएको छ। डच राजधानी एमस्टर्डममा भएको अलायन्स अफ प्रेस काउन्सिल्सको १२ वार्षिक साधारण सभा पछि उक्त जानकारी दिइएको हो । फेसबुकलाई अहिलेसम्म कसैको निगरानीमा राखिएको छैन । [२] फेसबु लगायत अन्य सामाजिक सञ्जाहलरूको बढ्दो दुरुपयोगका कारण नेपाल सरकारले नेपालमा फेसबुकमा प्रतिबन्द लगाउने भनि बिधेयक बनाएको छ । यदी फेसबुक लगायतका सामाजिक सञ्जालहरूलाई नेपाल सरकारमा दर्ता गराएर नेपालमा कार्यालय बनाइए मात्र नेपालमा फेसबुक लगातका सामाजिक सञ्जालहरू प्रयोग गर्न पाइने र अन्यथा फेसबुक लगायत टुइटर, इन्स्टाग्राम आदी सामाजिक सञ्जाललाई नेपालमा प्रयोग गर्न नपाइने बिधेयक बनाइएको छ । यदी यो बिधेयक पारित भएमा नेपालमा फेसबुक माथी पूर्णतया रोक लगाइने छ । फेसबुकको मुख्य कार्यालयलाई पनि नेपाल सरकारले यो बारेमा चेतावनी सहित पत्र पठाएको छ ।[३]

अश्लील तस्‍बिर काण्ड[सम्पादन गर्ने]

फेसबुक एकाउन्‍टको दुरूपयोग गरी चरित्रहत्याको प्रयास ललितपुरका एक कलेजका कम्प्युटर अध्यापक भोजराज सुब्बाको काण्डले नेपालमा ठूलो तहल्‍का मच्‍चियो। आफना विवाहित छात्रा युवतीको तस्‍बिरलाई फेसबुकबाट डाउनलोड गरेर ती शिक्षकले त्‍यस फोटाको टाउको अश्लील फोटोमा जोडेको पाईयो। ती तस्बिरहरू साथीभाई र आफन्त सबैकोमा पुगेपछि यो दम्पति बीच पारिवारिक मनमुटाव बढेको कुरा यस घटनाको अनुसन्धानमा संलग्न ललितपुर प्रहरीका एक अधिकृतले बताए । फेसबुक सहि तरिकाले चलाउदा अत्यन्तै उपयोगी हुन्छ तर गलत तरिकाले चलाउदा अत्यन्तै खतरनाक हुन्छ ।

फेसबुक हानिकारक[सम्पादन गर्ने]

फेसबुकले प्रयोगकर्ताहरूको अमुल्य समय त बर्बाद पार्छ नै यसका साथै यो चुरोट,खैनी जस्ता हानिकारक अमलहरू जत्तिकै हानिकारक भएको कुरा विज्ञहरू बताउँछन् । प्रयोगकर्ताहरूका लागि यो एक नसा जस्तै हुन्छ ।[४]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]