३८ सालको पर्व

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
३८ सालको पर्व
तिथि वि.सं. १९३८
स्थान काठमाण्डौ
परिणाम नरेन्द्र बिक्रम शाह , जगतजंग राणा , बमवीर सिंह चुनार किल्लामा नजरबन्द
४२ सालको पर्व
योद्धा
रणोद्दीप सिंह नरेन्द्र बिक्रम शाह
सेनानायक
रणोद्दीप सिंह , धीर शमशेर नरेन्द्र बिक्रम शाह
जगतजंग राणा
मृत्यु एवं हानि
४१

वि.सं. १९३८ पौषमा प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह शिकारको लागि चितवनतर्फ गएको बेलामा जगतजङको नेतृत्वमा नरेन्द्र बिक्रम शाहले प्रधानमन्त्री रणोद्दीप सिंह, प्रधान सेनापति धीर शमशेर र उनका शाखा सन्तान सखाप बनाउने षड्यन्त्र बनाए। त्यसै साल वैशाख ११ मा गद्दीआरोहण गरेका बालक राजा पृथ्वी विक्रम लाई हटाएर श्री ५ मा नरेन्द्रविक्रम शाह, श्री ३ मा जगतजङ र पद्मजङ प्रधान सेनापती हुने षड्यन्त्रको पोल गगनसिंह खवासका नाति उत्तरध्वज भण्डारीले धीरशमशेरलाई खोले।[१] त्यसपछि नरेन्द्र बिक्रम शाह, जगतजंग राणा, बमवीर सिंहलाई इलाहावादको चुनार किल्लामा नजरबन्द गरिएको थियो । यसै गरि सुब्बा टंकनाथ र होमनाथ लगायत १० जना बाहुनलाई चारपाटा मुडेर जातिच्युत गरियो भने ४१ जनाको हत्या र केहि व्यक्तिको सर्वस्वहरण गरियो ।[२]

पृष्ठभूमि[सम्पादन गर्ने]

जंगबहादुरको मृत्यु पछी उनको श्री ३ महाराज र प्रधानमन्त्रिको दुवै पद रणोद्दीप सिंह लाई दिलाउन धीर शमशेरले जंगबहादुरको मृत्युको समाचार एकदम गोप्य राखे । जंगबहादुरका छोरा जगतजंग राणा महाराजको मृत्यु पछी छोरा राजा हुनु पर्ने भएकाले, श्री ३ महाराजको पद आफूले पाउनुपर्ने दावी गर्थे । त्यसकारण उनी काका धीर शमशेरसँग रिसाएका थिए ।

षडयन्त्र[सम्पादन गर्ने]

श्री ३ रणोद्दीप काठमाडौँमा जाडो सुरु भएकाले कान्छा भाइ प्रधान सेनापति धीर शमशेरलाई कामु प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी दिएर शिकारको लागि चितवनतर्फ प्रस्थान गरे। रणोद्दीप काठमाडौँ बाहिर गएको मौका पारेर जंगबहादुरका छोरा जगतजंगले श्री ५, श्री ३ र प्रधान सेनापतिको हत्या गरेर शासन सत्ता हातमा लिने योजना बनाएका थिए।

बालक राजा पृथ्वीबीरविक्रमको हत्या गरी माहिला साहेवज्यू नरेन्द्र बिक्रम शाह राजा, जगतजंग राणा श्री ३ महाराज/प्रधानमन्त्री र पदमजंग राणा प्रधान सेनापति हुने योजना थियो। यो कुराको पोल कामु प्रधानमन्त्री धीर शमशेर समक्ष लेफ्टिनेन्ट उत्तरध्वज भँडारीले खोलिदिए, जो कोतपर्वका कारक मानिएका गगनसिंहका नाति थिए। पोल खुलेपछि षडयन्त्रमा संलग्न ४३ जना कैद गरिए। जसमा साहेवज्यू नरेन्द्रबिक्रम सहित श्री ३ जंगका छोरा, अन्य भाइभारदाहरु थिए। मुख्य दोषी २३ जनालाई १२ माघ १९३८ मा मृत्युदण्डको सजायँ स्वरुप काठमाडौँका विभिन्न ठाउँमा लगी काटियो। काटिनेहरुमा कुपण्डोलमा बसोबास गर्ने बिष्ट काजी खलकका ७ जना थिए। तीमध्ये लेफ्टिनेन्ट रणकेशर बिष्टलाई भादगाउँको खस्याङ खुसुङमा काटियो, संखमुलमा कप्तान नरबहादुर बिष्ट र सूर्यप्रताप बिष्ट काटिए। मेजर संग्रामसिँह बिष्ट भाताकोशी र कप्तान भोज बिष्ट टेकुमा काटिए।

आफ्नो दाइ जगतजंग राणाले आफ्नो छोरालाई हटाएर देवर राजा हुने भए पछी जंगका छोरी ललित राजेश्वरी राज्य लक्ष्मी देवीहरु धीर शमशेरका छोराहरुसंग मिले ।

परिणाम[सम्पादन गर्ने]

चलचित्र[सम्पादन गर्ने]

सेतो बाघ[३]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. प्रा. डा. राजाराम सुवेदी (फागुन २०६१), नेपालको तथ्य इतिहास, साझा प्रकाशन, पृ: २४३, आइएसबिएन 99933-2-406-X 
  2. सामान्य ज्ञान : भिम राना जिज्ञासु
  3. https://www.youtube.com/watch?v=sGjBlXcQD98

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]