अब यस्तो कहिल्यै नहोस्

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
अब यस्तो कहिल्यै नहोस्
लेखकबाबुराम आचार्य
देशनेपाल
भाषानेपाली
विषयइतिहास
प्रकाशकश्रीकृष्ण आचार्य, काष्ठमण्डप प्रिन्टिङ प्रेस
प्रकाशन मिति
२०५५
पृष्ठहरू१८५[१]
आइएसबिएन978-9937-665-40-7

अब यस्तो कहिल्यै नहोस्’ इतिहास सिरोमणी बाबुराम आचार्यका ऐतिहासिक लेखहरूको सँगालो हो । राजा पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यु पश्चात वि.सं. १८३१ देखि १९५८ सम्म नेपालमा सत्ता संघर्षका अनेकन् पर्व भए । ती पर्वमा भएका हत्या, हिंसा र षड्यन्त्रका तानाबानाबारे इतिहासकार बाबुराम आचार्यले आफ्नो पुस्तकमा सविस्तार व्याख्या गरेका छन् । २०१५ सालको आसपासमा लेखिएका यी लेखहरूमा बहादुर शाह देखि देव शम्सेरका पालासम्मका विभिन्न षड्यन्त्रका घटनाहरूको बारेमा जानकारी पाइन्छ। विशेषगरी बहादुर शाहको हत्या, भिमसेन थापाको उदय र अवसान, जंगबहादुर कुँवर राणाको उदय र राणा शासनको प्रारम्भिक विकासक्रमका बारेमा एकदमै महत्त्वपूर्ण जानकारीहरु यसमा समेटिएका छन् ।

पुस्तकमा बहादुर शाहको हत्याकाण्ड, रणबहादुर शाहको हत्याकाण्ड, भिमसेन थापाको उदय र अस्त, इतिहासका कुख्यात कोतपर्व, भण्डारखाल पर्वअलौपर्व, लगायत अन्य केहि कम सुनिएका राणाशाही विरुद्धको अठतीस सालको असफल षडयन्त्र जस्ता घटनाको बारेमा पनि चर्चा गरिएको छ । भिमसेन थापाको बारेमा इतिहासले धेरै राम्राकुराहरु गाएको भएपनि उनले शक्ति हातपार्नका लागि गरेका हत्याहरूको विवरण इतिहासहरूमा पाइँदैन । त्यस्तै उनको मृत्युको हकमा पनि अनेक भनाइहरु पाइन्छ । यसमा पुरानो विष मुद्दालाई बल्झाएर पाँडेहरूले षडयन्त्र गरी आत्महत्या गर्न बाध्य तुल्याएको तर उनी ९ दिनसम्म तड्पिएर विष्णुमतिको किनारमा अन्तिम स्वास फेरेको भन्ने उल्लेख छ ।

इतिहासकार बाबुराम आचार्यद्वारा लिखित पुस्तक ‘अब यस्तो कहिल्यै नहोस्’ वि.सं. २०५५ सालमा प्रकाशित भएको थियो । धेरैले बडो चाखपूर्वक पढेको सो पुस्तकको चर्चा सेलाउन पनि पाएको थिएन, वि.सं. ०५८ सालमा राजदरबार हत्याकाण्डमा तत्कालीन राजा वीरेन्द्रको वंशनाश भयो । इतिहास दोहोरियो ।

विषयसूची[सम्पादन गर्ने]

विषयसूची घटना वर्णन रचनाकाल
चवन्न सालको घटना बहादुर शाहको हत्या वि.सं. २०१८

साठी सालको पर्व

दामोदर पाँडेको हत्या वि.सं. २०१८
बयासठ्ठी साल पर्व रणबहादुर शाहको हत्या वि.सं २०२६
छयान्नब्बे सालको घटना भीमसेन थापाको अन्त्य वि.सं. २०१६
दूई सालको घटना माथवरसिंह थापाको हत्या वि.सं. २०१८
कोतपर्व वि.सं. २०१८
भण्डारखाल पर्व वि.सं. २०१७
अलौ पर्व वि.सं. २०१६
अठ्तीस साल पर्व वि.सं. २०१३
१० बयालीस साल पर्व रणोद्दिप सिँह राणाको हत्या वि.सं. २०१५
११ अन्ठाउन्न साल पर्व देव शमशेर विरुद्धको कु वि.सं. २०१८

बहादुर शाह[सम्पादन गर्ने]

बाअबुराम आचार्यको यस पुस्तकमा राजेन्द्रलक्ष्मी भन्दा बढि बहादुर शाह प्रति सहानुभुति देखाइएको छ । शेरबहादुरले बहादुर शाहको हत्याका लागि रणबहादुर शाहलाई उक्साएका थिए । प्रतापसिंह शाह बलियो भइदिएका भए र पिता जस्तै दूरदृष्टिवाला भएका भए उनले भाइ बहादुर शाहसँग मिली देशको सिमा बढाउने र गाभिएका राज्यभित्र भावनात्मक एकिकरण गराएर राज्य बलियो बनाउन तर्फ लाग्थे होला । त्यसो भएको भए इतिहास नै फरक हुने थियो । तर पृथ्वीनारायण शाहपछिका सिंहासनका उत्तराधिकारीहरु मोज मस्ती र सत्ता अधिकार प्राप्तिको लुछाचुँडिमै व्यस्त भए । त्यसैको फाइदा कहिले थापा त कहिले कुँवर राणाले उठाएको विश्लेषण आचर्यको रहेको छ ।

नेपाल र चिन युद्ध[सम्पादन गर्ने]

नौ हजारजछि चिनियाँ सैनिकहरूको नेतृत्व ग्रहण गर्दै सेनापति तुङ्थ्वाङ्ले केरुङ्तर्फको बाटो हुँदै विं.सं. १८४९ को आषाढमा नेपाल प्रवेश गरिरहेका सैनिकलाई लिस्ती नामक ठाउँमा नेपाली सेनाले वीरतापूर्वक रोकिदिएका थिए । बेत्राबती नदि पार गरेका तीनहजार चिनियाँ सैनिकको फौजलाई हराइ चिनीयाहरूलाई पछि हट्न बाध्य पारे पछि नेपाल र चिन बीच सन्धी सम्पन्न भएको थियो । यी केही गौरव गर्नु पर्ने कुराहरु पनि बाबुराम आचार्यले पुस्तकमा उल्लेख गरेका छन् । बहादुर शाहले यी युद्धमा बढि खर्च गरेको भन्ने आरोप खेप्नु परेको कुरा पनि पुस्तकमा उल्लेख छ ।

भिमसेन थापा (उदय र अस्त)[सम्पादन गर्ने]

“राजा श्री ५ राजेन्द्रविक्रम शाह तथा महारानी साम्राज्यलक्ष्मी देवीकै निर्देशनानुसार रगतले लथपथ भएको भिमसेन थापाको अद्र्धचेत शरीर त्यसै दिन विष्णुमती नदीको त्यसे बगरमा लगरेर लावारसि अवस्थामा फ्याँकियो जुन बगरमा तेत्तीस वर्षजति पहिले चौतारा विदुर शाही, चौतारा शेरबहादुर शाही(लयाइते तर्फका रणबहादुर शाहका दाजुहरु, शेरबहादुरले बहादुर शाहको हत्याका लागि रणबहादुर शाहलाई उक्साएका थिए र पछि रणबहादुरलाई सभामै तरबार प्रहार गरेर मारेका पनि थिए)लाई जंगबहादुर कुँवर राणाका पिता बालनरसिंहले शेरबहादुरलाई लगत्तै मारेका थिए ) तथा पाल्पा राज्यका राजा पृथ्वीपाल सेन लगायतका पैँचालीस जनाजति निरपराध व्यक्तिका लासहरु अमानुषिक रूपमा स्याल, कुकुर तथा गद्धिहरूलाई निर्दयतापूर्वक लुछाइएका (रणबहादुर शाहको हत्याको अभियोगमा विभिन्न व्यक्तिहरुद्वारा मारिएका भएपनि भिमसेन थापाले शक्ति हत्याउने नियतकासाथ सबै रचेको आरोप आचार्यले लाएका छन्।

साउन महिनाको मध्य–वर्षादको झरी तथा हुरीमा भिज्दै जीवन र मरणको दोसाँधमा रहेर घुर्र–घुर्र गर्दै स्याल, कुकुर र गिद्धहरुकै बीचमा ९ दिनसम्म जीवित रही अन्त्यमा ६४ वर्षको उमेरमा त्यसै बगरमा यिनले (भिमसेन थापाले) आफ्नो जीवनलीलालाई समाप्त गरे (वि.सं. १८९६, श्रावण १६) ।”

गल्तीहरु[सम्पादन गर्ने]

पुस्तकका कम्जोर पक्षमा मितिहरु नेपाली र अंग्रेजी लेख्ने क्रममा भएका गल्तीहरु दोश्रो संस्करणमा पनि सम्पूर्ण रूपले सच्चिएका छैनन् । एकाध बाहेक इतिहास लेखनको आधार प्रष्ट रूपमा उल्लेख गरिएका छैनन् । पुस्तकमा उल्लेख गरिएका घटनाहरू कुनै आँखादेखि बयान नभएकाले श्रोत सन्दर्भ सामग्रीको उल्लेख भएको भए विश्वस्नीयता थपिन्थ्यो र थप अध्ययन गर्न इच्छुकका लागि पनि बाटो खुल्थ्यो।

जे होस् ‘अब यस्तो कहिल्यै नहोस्’ पढ्नै पर्ने पुस्तक मध्येको एक पुस्तक हो । [२]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]