विराटनगर उपमहानगरपालिका

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
बिराटनगर उपमहानगरपालिका
Morang district location.png
बिराटनगर उपमहानगरपालिकामा अवस्थित मोरङ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय
स्थापना : २००८ साल
अञ्चल: कोशी अञ्चल
जिल्ला: मोरङ
क्षेत्रफल:  ?? बर्ग कि.मी.
जनसंख्या: १६६,६७४
वडा संख्या: २२
भौगोलिक अवस्थिति: तराई
मेयर:  ??
टेलिफोन कोड: ०२१
वेबसाईट: http://www.biratnagarmun.org.np
 हे  वा  सं 

बिराटनगर उपमहानगरपालिका नेपालको दोस्रो ठूलो सहर हो, जुन कोशी अञ्चल अन्तरगतको मोरङ जिल्लाको दक्षिण भागमा अवस्थित छ। यो नेपालको सबैभन्दा ठूलो औद्योगिक नगर पनि हो। यो नगर तथा आसपासका क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा कलकारखाना, उद्योग तथा व्यवसायहरू रहेका छन्। बिराटनगर एक पारवहन तथा वाणिज्य केन्द्र पनि हो। यहाँबाट भारत तथा तेस्रो मुलुकसँग ब्यापारिक बस्तुहरू आयात निर्यात गर्ने गरिन्छ।

नामाकरण[सम्पादन गर्ने]

यो शहरमा पौराणिक कालका विराट राजाको दरवार भएको विश्वास गरिन्छ। विराट राजाको नामबाट नै विराटनगर रहेको विश्वास गरिएको छ।

बिराटनगरबाट काठमाडौं तथा नेपालका अन्य सहरहरू हवाई तथा सडक यातायातबाट जोडिएको छ। विराटनगर विमानस्थलबाट पूर्वी नेपालका धेरै पहाडी दुर्गम स्थानहरू सम्म हवाई सम्पर्क छ।

१९७० सम्म यस ठाउँलाई गोग्राहा भनिन्थो। केशर शम्सेर ज.ब.रा.ले आफ्नो मोरङ दौडाहाका समयमा भेडियारीमा पाईएका विराट राजाका दरवारका भग्नावशेषलाई दृष्टिगत गरी गोग्राहाबाट विराटनगर नामाकरण गरेका हुन। सम्बत २०७१ मा रंगेली बाट विराटनगरमा जिल्ला सदरमुकाम (तत्कालिन गौडा) सारिएपछि विराटनगरले शहरको रूप लिन थालेको हो।[१]

वि. स. १९६८मा विराटनगरको दक्षिणी सिमाना जोगवनीसम्म भारतिय रेल्वे सेवा संचालन हुन थाल्यो।त्यसपछी कृष्ण प्रसाद कोईराला, सुब्बा गुन्जमान, डिट्ठठा कृष्णराज, हनुमानदास, सुब्बा कालिदास, सुबेदार अनन्तरामको विशेष योगदानले १९७२मा सदरमुकाम बिराटनगर सरेको हो।

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

यो ठाउँको अक्षांश र देशान्तर हो 26.48° N 87.28° E[२] समुद्र सतह भन्दा यो ठाउँ ७० मिटर (२२९ फुट) माथि पर्दछ।

जनसंख्या[सम्पादन गर्ने]

नेपालको सन् २००१को जनगणना अनुसार बिराटनगरको जनसंख्या १६६,६७४ छ।[३] यस मध्य पुरुष ५३%, र महिला ४७% छन्। यस शहरमा नेपालका प्राय सबै जातजातिका मानिसहरू बसोबास गर्दछन्। २०४८को जनसंख्या अनुसार बिराटनगरको जनसंख्या करीब दुई लाख देखाइएको छ ! त्यो तथ्यांक अहीले गलत छ अहीले बिराटनगरको जनसंख्या करीब १० लाख नाघेको छ !नेपालमा भौगोलिक रूपमा बीराटनगर तराईको गर्मी छेत्र भएपनी जनघनत्व तीब्र रहेको छ बीराटनगर पूर्वांचालको शैछीक केन्द्रको रूपमा लीइन्छ!

आर्थिक वातावरण[सम्पादन गर्ने]

बास्तबमा भन्नु पर्दा बिराटनगर नेपालको महत्वपुर्ण औध्योगिक स्थल हो र नेपालको पहिलो औध्योगिक सहर पनि हो याहा नै नेपालको पहिलो उध्योग बिराटनगर जुट मिल सन्चालनमा आएको थियो। क्रमस रघुपति जुट मिल, असोक टेक्सटाइल जस्ता उध्योग याहा खोलिएका थिये। र हाल पनि याहा लगभग ५०० वटा उध्योगहरू यहा सन्चाल्नमा छ्न।

स्रोत[सम्पादन गर्ने]

  1. सय वर्षसम्म सहर उस्तै नागरिक
  2. "Biratnagar", Falling Rain Genomics, Inc 
  3. "नेपाल जनगणना २००१" 

http://www.biratnews.com/

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

बाहिरी कडीहरू[सम्पादन गर्ने]