किशनगंज जिल्ला

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
Kishanganj जिल्ला
किशनगंज जिल्ला
—  बिहारको जिल्ला  —
बिहारको नक्शामा Kishanganj जिल्ला
देश भारत
राज्य बिहार
प्रशासनिक विभाजन Purnia
सदरमुकाम Kishanganj
क्षेत्रफल
 - Total १,८८४ किमी (७२७.४ वर्ग मी)
जनसङ्ख्या (2011)
 - Total १,६९०,९४८
 जनघनत्व ८९७.५/किमी (२,३२४.६/वर्ग मी)
सङ्ख्या
 - साक्षरता 57.04 per cent
 - लिङ्ग अनुपात 946
मुख्य राजमार्गहरु NH 31
वेबसाइट आधिकारिक वेभसाईट

किशनगंज जिल्ला बिहार राज्य, भारतको अडतीस जिल्लाहरु मध्ये एक हो, र किशनगंज शहर यस जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। किशनगंज जिल्ला पूर्णिया विभाजनको एक भाग हो।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

किशनगंज जिल्ला १४ जनवरी, १९९० मा गठन गरिएको थियो।[१]

मुगल कालको समयमा यस क्षेत्र नेपालको भाग थियो र Nepalgarh भनियो। जब मुगल बादशाहको निर्देशमा, मोहम्मद राजा ले Nepalgarh किल्लामा कब्जा गरेर, त्यसको नाम Alamganj मा बदलि दिएका थिए। यो पछि किशनगंज बन्यो।[१]

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

किशनगंज जिल्लाले १८८४ वर्ग किलोमीटर (727 वर्ग मील) ओगटेको छ,[२] तुलनात्मक रुपमा मालाबीको बराबरको।[३]किशनगंज जिल्ला पश्चिममा अररिया जिल्ला, दक्षिण - पश्चिममा पूर्णिया जिल्ला, पूर्वमा पश्चिम बंगालको उत्तर दिनाजपुर जिल्ला र उत्तरमा पश्चिम बंगालको दार्जिलिङ जिल्लाबाट घेरिएको छ। पश्चिम बंगालको एक साघुरो पट्टी, करिब २० किमी फराकिलो भुमीले यो बंगलादेशबाट अलग छ।[४]

किशनगंज जिल्ला २५ २०’ and २६ ३०’ 'उत्तरी अक्षांश र ८७ ७’ and ८८ १९’ 'पूर्वी देशांतरको बीचमा अबस्थित छ[१]

जिल्लाको माध्यमबाट बग्ने प्रमुख नदीहरुमा महानंदा, Kankai, Mechi, Donk, Ratua र रमजान Sudhani हरु हुन।[१]

अर्थव्यवस्था[सम्पादन गर्ने]

२००६ मा पंचायती राज मन्त्रालयले देशको २५० सबभन्दा पिछडिएको जिल्लाहरु ( जम्मा ६४० को बाहिर) किशनगंज लाई पनि उल्लेख गर्यो।[५] यो एक बिहारमा ३६ जिल्लाहरु मध्येको एक जिल्ला हो जसले पिछडा क्षेत्र अनुदान कोष कार्यक्रम (बीआरजीएफ) बाट धन प्राप्त गरेको छ।[५]

जनसांख्यिकी[सम्पादन गर्ने]

२०११ को जनगणना अनुसार किशनगंज जिल्लाको आबादी १६९०९४८ छ,[६]मोटामोटी रुपमा गिनी - बिसाऊ राष्ट्रको बराबर[७] वा संयुक्त राज्य अमेरिकाको Idaho, [८] यसले भारतमा २९३ को रैंकिंग दिन्छ ( जम्मा ६४० को भित्र)[६]जिल्लामा प्रति वर्ग किलोमीटर 898 मानिसहरु बस्दछन् (२३३० / वर्ग मील) को एक जनसंख्या घनत्व छ। [६] यसको २००१-२०११ दशकमा जनसंख्या वृद्धि दर ३०.४४% थियो।[६]किशनगंजमा हरेक १००० पुरुषहरुको लागी ९४६ महिलाको लिंग अनुपात छ,[६] र ५७.०४% को साक्षरता दर छ।[६]

मानिसहरुको एक विशाल बहुमत गाउँमा बस्दछन। एक मुस्लिम बहुल क्षेत्र हो, ७० प्रतिशत मुसलमानहरुको आबादीको साथ गठन भएको छ,[६]त्यहाँ हिन्दुहरु पनि छन, जसमा Surajpuris र अन्य पिछडिएका जातिहरु प्रबल छन। त्यहाँ पनि सानो Santal क्षेत्र छ।[८][९]किशनगंजको निवासीहरु धेरै जसो SURJAPURI/ Rajbongshi बोल्छन, जसलाई बंगाली भाषाको भाषिका र उत्तरी बंगालको मूल निवासी मानिन्छ।

किशनगंज जिल्लामा २००१ मा ३१.०२ प्रतिशतको साक्षरता दर थियो, बिहारको सबै जिल्लाहरुको बीचमा सबभन्दा कम हो। बिहारमा भएको साक्षरता दर ४७.५३ प्रतिशतमा भारतमा सबभन्दा कम हो, जसमा भारतको ६४.८४ प्रतिशत साक्षरता दर छ। जबकि किशनगंज जिल्लामा पुरुष साक्षरता दर प्रतिशत ४२.८ मा खडा थियो, महिला साक्षरता १८.४९ प्रतिशत भारतमा सबभन्दा कम थियो।[९][१०]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. १.० १.१ १.२ १.३ "Kishanganj District (Bihar)", Kishanganj district administration, अभिगमन मिति २०१०-१०-०८ 
  2. Srivastava, Dayawanti et al. (ed.) (2010). "States and Union Territories: Bihar: Government". India 2010: A Reference Annual (54th संस्करण). New Delhi, India: Additional Director General, Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting (India), Government of India. pp. 1118–1119. ISBN 978-81-230-1617-7 . 
  3. "Island Directory Tables: Islands by Land Area", United Nations Environment Program, १९९८-०२-१८, अभिगमन मिति २०११-१०-११, "Maui 1,888km2" 
  4. "Kishanganj district map", Maps of India, अभिगमन मिति २०१०-१०-०८ 
  5. ५.० ५.१ Ministry of Panchayati Raj (सेप्टेम्बर ८, २००९), "A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme", National Institute of Rural Development, अभिगमन मिति सेप्टेम्बर २७, २०११ 
  6. ६.० ६.१ ६.२ ६.३ ६.४ ६.५ ६.६ "District Census 2011", Census2011.co.in, २०११, अभिगमन मिति २०११-०९-३० 
  7. US Directorate of Intelligence, "Country Comparison:Population", अभिगमन मिति २०११-१०-०१, "Guinea-Bissau 1,596,677 July 2011 est." 
  8. "The Socio-Economic and Political Scenario of Kishanganj District", Azad India Foundation, अभिगमन मिति २०१०-१०-०८ 
  9. ९.० ९.१ "Kishanganj: Bihar’s most backward district in quest for AMU centre", TwoCircles.net, अभिगमन मिति २०१०-१०-०८ 
  10. "District-specific Literates and Literacy Rates, 2001", Registrar General, India, Ministry of Home Affairs, अभिगमन मिति २०१०-१०-०५ 



/ref>।

जिल्लाको माध्यमबाट बग्ने प्रमुख नदीहरुमा महानंदा, Kankai, Mechi, Donk, Ratua र रमजान Sudhani हरु हुन।