केटु
केटु , जसलाई माउन्ट गोडविन-अस्टिन पनि भनिन्छ,[४][६][७] समुन्द्री सतहबाट ८,६११ मिटर (२८,२५१ फिट) को उचाइमा अवस्थित सगरमाथा (८,८४९ मिटर (२९,०३२ फिट)) पछिको विश्वको दोस्रो सर्वोच्च हिमाल हो।[४] यो काराकोरम पर्वतमालामा, आंशिक रूपमा पाकिस्तान प्रशासित कश्मीरको गिलगित-बल्तिस्तान क्षेत्रमा र आंशिक रूपमा चीन प्रशासित काराकोरम पार क्षेत्रको सिन्जियाङ स्थित तक्सकोर्गन ताजिक स्वायत्त काउन्टीमा पर्दछ।[८][९][१०]
सन् १९५३ को अमेरिकी काराकोरम अभियानका आरोही जर्ज बेलले "यो एउटा यस्तो हिंस्रक हिमाल हो जसले तिमीलाई मार्ने प्रयास गर्छ" भनेपछि केटु लाई हिंस्रक हिमालको रूपमा चिनिन थालेको थियो।[११] विश्वका पाँच सर्वोच्च हिमालहरूमध्ये, केटु लामो समयदेखि सबैभन्दा घातक मानिँदै आएको छ: सन् २०२१ भन्दा अघि, शिखरमा पुग्ने प्रत्येक चार जनामध्ये करिब एक जनाको मृत्यु हुने गरेको थियो।[११][१२][१३] सफल प्रयासहरूको वृद्धिसँगै, सन् २०२३ अगस्टसम्ममा अनुमानित ८०० जनाले केटु को सफल आरोहण गरिसकेका छन् भने आरोहणका क्रममा ९६ जनाको मृत्यु भएको छ।[१३]
केटु लाई "हिमालहरूको राजा" र "आरोहीहरूको हिमाल",[१४] साथै "हिमालहरूको पनि हिमाल" उपनामले चिनिन्छ, जुन वाक्यांश इटालियाली आरोही रिनहोल्ड मेस्नरले केटु सम्बन्धी आफ्नो पुस्तकमा लोकप्रिय बनाएका थिए।[१५] यद्यपि सगरमाथाको शिखर बढी उचाइमा छ, तर केटु को आरोहण अधिक कठिन र खतरनाक छ। यो आंशिक रूपमा यसको उत्तरी अवस्थितिका कारणले हो, जहाँ प्रतिकूल मौसम सामान्य हुन्छ,[१६] साथै यसमा ठाडो र खुला भीरहरू पनि छन्। सन् १९५४ मा आर्दितो देसियोको नेतृत्वमा भएको इटालियाली अभियानका क्रममा इटालियाली आरोहीहरू लिनो लासेडेली र अचिले कम्पाग्नोनीले पहिलोपटक यसको शिखरमा पाइला टेकेका थिए।
अधिकांश आरोहणहरू जुलाई र अगस्ट महिनामा हुन्छन्, जुन सामान्यतया वर्षको सबैभन्दा न्यानो समय हो।[१७] सन् २०२१ को जनवरीमा, निर्मल पुर्जा र मिङ्मा ग्याल्जे शेर्पाको नेतृत्वमा रहेको नेपाली आरोहीहरूको टोलीले हिउँदमा आरोहण गरी केटु लाई हिउँदमा आरोहण हुने अन्तिम आठ-हजारी हिमाल बनाएको थियो।[१८][१९]
केटु को पूर्वी भाग (पूर्वी भीर) अझै सम्म कसैले पनि आरोहण गर्न सकेका छैनन्,[२०] जसको मुख्य कारण त्यहाँको हिउँ र बरफको संरचनाको अस्थिरतासँग जोडिएका जोखिमहरू हुन्।[२१]
टिप्पणीहरू
[सम्पादन]सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन]- ↑ अधिकांश स्रोतहरू अनुसार ८,६११ मिटर (२८,२५१ फिट), सन् २०१४ मा मापन गरिए अनुसार ८,६०९ मिटर (२८,२४५ फिट)
- ↑ "K2", पिकब्यागर डटकम।
- ↑ उद्दरण त्रुटी: अवैध
<ref>चिनो; "peaklist" नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन - 1 2 3 "K2", इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका (अङ्ग्रेजीमा), २०२४-०७-२७, मूलबाट १५ अगस्ट २०२४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२४-०८-३१।
- ↑ Voiland, Adam (डिसेम्बर १७, २०१३), "The Eight-Thousanders | K2", नासा अर्थ अभ्जरभेटरी (अङ्ग्रेजीमा), नासा, मूलबाट २९ मे २०२४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२४-०८-३१।
- ↑ "Italians Conquer World's Second Highest Peak; Mt. Godwin Austen in Kashmir Is Climbed in 76-Day Effort", The New York Times (en-USमा), अगस्ट ४, १९५४, पृ: 1, आइएसएसएन 0362-4331, मूलबाट सेप्टेम्बर १, २०२४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२४-०९-०१।
- ↑ Chhoghori, K2, "K2 Chhoghori The King of Karakoram", Skardu.pk, अन्तिम पहुँच २३ नोभेम्बर २०१६।
- ↑ "K2", Encyclopaedia Britannica, १८ नोभेम्बर २०१९, अन्तिम पहुँच २७ फेब्रुअरी २०२१। Quote: "केटु काराकोरम हिमशृङ्खालमा अवस्थित छ र आंशिक रूपमा चीनको सिन्जियाङको उइगुर स्वायत्त क्षेत्र भित्र रहेको कश्मीर क्षेत्रको चिनियाँ-प्रशासित क्षेत्र र आंशिक रूपमा पाकिस्तानको प्रशासन अन्तर्गत रहेको कश्मीरको गिलगित-बल्तिस्तान भागमा अवस्थित छ।"
- ↑ Kashmir, region Indian subcontinent, Encyclopaedia Britannica, मूलबाट १३ अगस्ट २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १५ अगस्ट २०१९।
"Kashmir", Encyclopedia Americana, Scholastic Library Publishing, २००६, पृ: ३२८, आइएसबिएन 978-0-7172-0139-6, "KASHMIR, kash'mer, the northernmost region of the Indian subcontinent, administered partly by India, partly by Pakistan, and partly by China. The region has been the subject of a bitter dispute between India and Pakistan since they became independent in 1947" - ↑ उद्दरण त्रुटी: अवैध
<ref>चिनो; "India's claim" नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन - 1 2 Stone, Larry (६ सेप्टेम्बर २०१८), "Summiting 'Savage Mountain': The harrowing story of these Washington climbers' K2 ascent", The Seattle Times, अन्तिम पहुँच ६ सेप्टेम्बर २०१८।
- ↑ "AdventureStats – by Explorersweb", adventurestats.com, मूलबाट १८ नोभेम्बर २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २१ अक्टोबर २०१५।
- 1 2 Clarke, Owen; Potter, Steven (३० मे २०२४), "Is K2, the "Savage Mountain," Becoming Less Savage?", Climbing, अन्तिम पहुँच ११ जुलाई २०२४।
- ↑ Leger, C. J. (८ फेब्रुअरी २०१७), "K2: The King of Mountains", Base Camp Magazine, अन्तिम पहुँच ८ फेब्रुअरी २०१७।
- ↑ Messner, Reinhold (१९८१), K2: Mountain of Mountains, Kaye & Ward ; Oxford University Press, आइएसबिएन 978-0-19-520253-3।
- ↑ "Explainer: K2's peak beckons the daring, but climbers rarely answer call in winter", १० फेब्रुअरी २०२१।
- ↑ Brummit, Chris (१६ डिसेम्बर २०११), "Russian team to try winter climb of world's 2nd-highest peak", USA Today, Associated Press, अन्तिम पहुँच २६ सेप्टेम्बर २०१५।
- ↑ "Nepali mountaineers achieve historic winter first on K2", National Geographic, मूलबाट २०२१-०१-२२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २९ जनवरी २०२१।
- ↑ "Winter K2 Update: First Winter K2 Summit!", alanarnette.com, १६ जनवरी २०२१, अन्तिम पहुँच २६ अगस्ट २०२१।[अविश्वसनीय स्रोत?]
- ↑ "Asia, Pakistan, K2 Attempt", The American Alpine Club, अन्तिम पहुँच ८ अगस्ट २०१९।
- ↑ Clarke, Owen (२०२५-०४-०२), "Has K2—the Savage Mountain—Been Tamed?", Climbing (en-USमा), अन्तिम पहुँच २०२५-०८-२५।
बाह्य कडीहरू
[सम्पादन]
- हिमालया-इन्फो डट ओआरजीमा केटुको पृष्ठ (जर्मन भाषामा)
- "केटु", समिटपोस्ट डट ओर्ग (अङ्ग्रेजीमा)।
- सन् २००७ डिसेम्बरसम्मका आरोहणहरूको सूची
- भरपर्दो सन्दर्भहरूको अभावका सबै लेखहरू
- भरपर्दो सन्दर्भहरूको अभावका लेखहरू
- केटु
- चीन पाकिस्तान सीमाना
- काराकोरमका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू
- चिनियाँ प्रान्तहरूका सर्वोच्च बिन्दुहरू
- एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय हिमालहरू
- गिलगित बल्तिस्तान हिमालहरू
- देशहरूका सर्वोच्च बिन्दुहरू
- पाकिस्तानका राष्ट्रिय प्रतीकहरू
- पाकिस्तानका हिमालहरू