२००७-२००८ को वित्तीय सङ्कट

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

२००७-२००८ को वित्तीय संकट जसलाई वैश्विक वित्तीय संकट (Global Financial Crisis-GFC) को रूपमा पनि जानिन्छ, एक गम्भीर विश्वव्यापी वित्तीय संकट थियो। खराब कर्जाको कारण बैङ्कहरूले अत्यधिक जोखिम लिने संयुक्त राज्य अमेरिकामा यो सङ्कट १५ सेप्टेम्बर २००८ मा लेहम्यान ब्रदर्स दामासाही (टाट पल्टनु) भए संगै र अन्तर्राष्ट्रिय बैङ्किंग सङ्कट सङ्कट संगै चरम शिखरमा पुग्यो। यो संकट महान् आर्थिक शिथिलता, वैश्विक आर्थिक शिथिलता, निम्त्यायो जुन कोरोनाभाइरस आर्थिक शिथिलता भन्दा अघि महामन्दी पछि कै ठूलो आर्थिक मन्दी थियो । [१] [२] [३] यसको पछि पछि युरोपेली कर्जा सङ्कट सुरु भयो, जुन २००९ को उत्तरार्धमा ग्रीसमा र २००८–२०११ आइसल्यान्डिक वित्तीय संकटबाट शुरु भयो ।

ईतिहास[सम्पादन गर्ने]

समय रेखा[सम्पादन गर्ने]

यस वित्तीय सङ्कटको दौरानको प्रमुख घटनाहरूको समयरेखा निम्नलिखित छ: [४] [५] [६] [७]

  • फेब्रुअरी २७, २००७: चीन र अमेरिकाको सेयर बजार २००३ पछि सबैभन्दा धेरै घट्यो जब घरको मूल्य र टिकाऊ सामानको अर्डरमा आएको गिरावटले वृद्धिको डरलाई निम्त्यायो र एलन ग्रिनस्पनले मन्दीको पूर्वानुमान गरे। [८] सबप्रिम ndingणमा बढि अपराधी दरहरूका कारण फ्रेडी म्याकले भने केही सबप्राइम inणमा लगानी रोक्छ। [९]
  • अप्रिल २, २००७ : न्यु सेन्चुरी, एक अमेरिकी घरजग्गा लगानी कोष दामासाहीको लागि निवेदन दर्ता । यससंगै सबप्राइम धितो संकट फैलीयो। [१०] [११] [१२] [१३] [१४]
  • जुलाई ३१, २००७: बियर स्टर्नद्वारा दुई हेज कोषहरू खारेज । [१३]
  • अगस्ट ६, २०००७: अमेरिकन होम मोर्टगेजद्वारा दामासाहीको लागि निवेदन। [१३]
  • डिसेम्बर १७, २००७:: डेल्टा फाइनान्सियल कर्पोरेशनले सबप्राइम ऋण खराब कर्लिजा उठाउन असफल भएपछि दामासाहीको लागि निवेदन दियो। [१५]
  • जनवरी ११, २००८: बैङ्क अफ अमेरिका कन्ट्रीवाइड फाइनान्सियल ४ अर्ब डलरमा खरिद गर्न सहमत । [१६]
  • जनवरी १८, २००८: बन्ड बिमा कम्पनी अम्बाकको क्रेडिट रेटिंग डाउनग्रेड भएपछि शेयर बजारहरू वार्षिक निम्न स्तरमा झर्यो। [१७]
  • जनवरी २००८: २००० पछि युएस स्टकको खराब जनवरी थियो। [१८]
  • फेब्रुअरी २२, २००८: नर्थन रकको राष्ट्रियकरण पूरा। [१९]
  • जुलाई ११, २००८: इन्डीम्याक असफल भयो। [२०]
  • सेप्टेम्बर १७, २००८: लगानीकर्ताले अमेरिकी मुद्रा बजार कोषबाट $१४४ अर्ब डलर फिर्ता लिए, छोटो अवधिको ऋण बजार फ्रीजको अवस्थामा।
  • सेप्टेम्बर २१, २००८:: गोल्डम्यान सेक्स र मोर्गन स्टेनलीले फेडरल रिजर्भद्वारा आफ्नो संरक्षण बढाउन लगानी बैङ्कबाट बैङ्क होल्डिंग कम्पनीहरूमा रूपान्तरण गर्‍यो। [२१] [२२] [२३]
  • सेप्टेम्बर २२, २००८: मित्सुबिशीले मोर्गन स्टेनलीको २०% हिस्सा किन्यो। [२४]
  • सेप्टेम्बर २३, २००८: बर्कशायर ह्याथवेले गोल्डम्यान सेक्समा ५ अर्ब डलरको लगानी गरे। [२५]
  • सेप्टेम्बर २६,, २००८: वाशिंगटन म्युचुअल दामासाही भयो (टाट पल्टियो) [२६]
  • अक्टोबर १, २००८: अमेरिकी सीनेटले इमर्जेन्सी इकोनोमिक स्ट्याबिलाईजेसन ऐन २००८ पारित गर्‍यो। [२७]
  • अक्टोबर २, २००८:स्टक बजार परिसूचक मा ४%को गिरावट; इमर्जेन्सी इकोनोमिक स्ट्याबिलाईजेसन ऐन २००८ को लागि अमेरिकी संसदमा मतदान हुनु भन्दा अघि लगातिकर्ताहरू निरास । [२८]
  • अक्टोबर ३, २००८: अमेरिकी प्रतिनिधि सभाले इमर्जेन्सी इकोनोमिक स्ट्याबिलाईजेसन ऐन २००८ पारित गर्‍यो। वेचोभिया वेल्स फार्गोले डिलिभरी गर्ने सम्झौतामा पुगेको छ जसलाई सरकारी कोषको आवश्यकता पर्दैन। [२९] बुशले त्यहि दिन कानूनमा हस्ताक्षर गरे। [३०]
  • नोभेम्बर २०, २००८: आइसल्यान्डमा बैङ्कहरू असफल भएपछि आइसल्यान्डले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषबाट आपतकालीन ऋण प्राप्त गर्यो गरिसकेपछि आइसल्यान्डका क्रोनाको अवमूल्यन भयो र सरकारलाई टाट पल्टिने खतरा भयो। [३३]
  • डिसेम्बर १६, २००८: सङ्घीय कोष दर शून्य प्रतिशतमा झारियो। [३४]
  • फेब्रुअरी १३, २००९ : कग्रेसद्वारा अमेरिकन रिकभरी एण्ड रि इन्भेस्टमेन्ट ऐन, २००९ अनुमोदन गर्‍यो, जुन $७८७ अर्ब डलरको आर्थिक प्रोत्साहन प्याकेज हो। [३५] [३६]
  • अप्रिल १०, २००९: टाइम म्यागजिनले घोषणा गर्‍यो "सुरु भएको भन्दा तीव्र गतिमा, यो बैङ्किंग सङ्कट समाप्त भयो।" [३९]
  • जुन २००९: नेशनल ब्यूरो अफ इकोनमिक रिसर्च (एनबीईआर) ले घोषणा गर्यो कि अमेरिकाको मन्दी जुन २००९ मा समाप्त भयो। [४०]
  • जनवरी २,, २०१०: राष्ट्रपति बराक ओबामाले घोषणा गरे "बजारहरू अब स्थिर छन्, र हामीले बैङ्कहरूमा खर्च गरेको अधिकांश पैसा फिर्ता पाएका छौं।" [४१]

कारणहरू[सम्पादन गर्ने]

संकटको तत्कालीन कारण तत्काल संयुक्त राज्य अमेरिकाको आवास उत्साहको विस्फोट थियो, जुन लगभग २००५-२००६ मा चरम मा थियो।[४२][४३] त्यसपछि उसके बाद "उप-प्राथमिक" पर उच्च व्यतिक्रम दर र समायोज्य दर बंधक (Adjustable Rate Mortagage-ARM) मा तीव्र वृद्धि हुन लाग्यो। ऋण पैकेजिङ, विपणन र प्रोत्साहनमा वृद्धि, जैसे कि प्रारंभिक शर्तों और आवासीय मूल्य वृद्धि के दीर्घकालिक रुझान ने उधारकर्ताओं को जटिल बंधकों के लिए इस विश्वासको कारणबाट प्रोत्साहन गरियो कि अधिक अनुकूल शर्तमा चाडै नै पुनर्वित्त प्राप्त गर्न सक्षम हुन्छ। तर, जब २००६-२००७ मा ब्याज दर मा वृद्धि हुन थाल्यो र अमेरिकामा कयौं स्थानमा आवास घरजग्गाको मुल्यमा गिरावट सुरु भयो, पुनर्वित्त झनै अधिक कठिन भयो। जब प्रारम्भिक सर्त को अवधि समाप्त भयो, चूकमोचन-निषेध की कारबाहीमा नाटकीय किसिममा वृद्धि हुन सुरु भयो, अनुमानको प्रतिकूल आवासको मुल्यमा कुनै वृद्धि देखिएन र ARM ब्याज दर पुनः उच्च तय भयो।

१८६० देखिको अमेरिकी वित्तीय क्षेत्रको सकल घरेलू उत्पादनमा हिस्सा[४४]

संकट भन्दा पूर्व कयौं वर्ष सम्म कम ब्याज दर र विशाल विदेशी लगानीको आगमनबाट ऋण सर्त सुलभ र सजिलो बन्यो, जसबाट घर निर्माणमा तीव्रता आयो र ऋण कर्जा प्रवाहलाई बढवा मिल्यो। [४५] सुलभ ऋण र निधिको आगमनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको आवास उत्साहमा योगदान दियो। विभिन्न प्रकारको ऋण प्राप्त गर्न (जस्तै, बंधक क्रेडिट कार्ड, बंधक, अटो) सुलभ थियो र उपभोक्ताहरूले अभूतपूर्व ऋणको भार ग्रहण गरे।[४६][४७]

वित्तीय बजार मा प्रभाव[सम्पादन गर्ने]

विश्व अर्थतन्त्र मा प्रभाव[सम्पादन गर्ने]

वैश्विक प्रभावहरू[सम्पादन गर्ने]

सरकारको प्रतिक्रिया[सम्पादन गर्ने]

आर्थिक बृद्धिका लागि नतिजाहरू[सम्पादन गर्ने]

उल्लेखनीय पुस्तक र चलचित्रहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

थप पढाइ[सम्पादन गर्ने]

बाह्य लिंकहरू[सम्पादन गर्ने]

कारणहरू सम्बन्धि रिपोर्ट

पत्रकारिता र अन्तर्वार्ता

  1. Gopinath, Gita (अप्रिल १४, २०२०), "The Great Lockdown: Worst Economic Downturn Since the Great Depression", International Monetary Fund 
  2. Eigner, Peter; Umlauft, Thomas S. (जुलाई १, २०१५), "The Great Depression(s) of 1929–1933 and 2007–2009? Parallels, Differences and Policy Lessons", Hungarian Academy of Science, एसएसआरएन 2612243 
  3. Eichengreen; O'Rourke (मार्च ८, २०१०), "A tale of two depressions: What do the new data tell us?", VoxEU.org 
  4. Amadeo, Kimberly (मे ४, २०२०), "Here's How They Missed the Early Clues of the Financial Crisis", The Balance (Dotdash)। 
  5. Amadeo, Kimberly (नोभेम्बर २०, २०१९), "37 Critical Events of the 2008 Financial Crisis", The Balance, Dotdash 
  6. Amadeo, Kimberly (मे ४, २०२०), "How They Stopped the Financial Crisis in 2009", The Balance, Dotdash 
  7. "Federal Reserve Bank of St. Louis' Financial Crisis Timeline", FRASER 
  8. Twin, Alexandra (फेब्रुअरी २७, २००७), "Brutal day on Wall Street", CNN 
  9. Rucker, Patrick (फेब्रुअरी २७, २००७), "Fannie, Freddie tout limited subprime exposure", Reuters 
  10. Stempel, Jonathan (अप्रिल २, २००७), "New Century files for Chapter 11 bankruptcy", Reuters 
  11. Creswell, Julie (अप्रिल २, २००७), "New Century Files for Bankruptcy", The New York Times 
  12. "New Century files for Chapter 11 bankruptcy", CNN, अप्रिल ३, २००७। 
  13. १३.० १३.१ १३.२ "Timeline: Key events in financial crisis", USA Today, सेप्टेम्बर ८, २०१३। 
  14. "Timeline: Credit crunch to downturn", BBC News, अगस्ट ७, २००९। 
  15. "Ex-Delta chief starts mortgage company", New York Newsday, मे २०, २००८। 
  16. ZARROLI, JIM (जनवरी ११, २०१३), "Looking Back On Bank Of America's Countrywide Debacle", NPR 
  17. Twin, Alexandra (जनवरी १८, २००८), "Disastrous Dow tumbles again", CNN 
  18. PARADIS, TIM (जनवरी ३१, २००८), "Stocks erase early losses, rise as concerns about bond insurers ease", Pittsburgh Post-Gazette 
  19. O'Connell, Dominic (सेप्टेम्बर १२, २०१७), "The collapse of Northern Rock: Ten years on", BBC News 
  20. Poirier, John; Wutkowski, Karey; Younglai, Rachelle (जुलाई ११, २००८), "IndyMac Taken Over By Regulators", Reuters 
  21. "As Goldman and Morgan Shift, a Wall St. Era Ends", The New York Times, सेप्टेम्बर २१, २००८। 
  22. "The Financial Crisis: This Day—One Year Ago, Sept. 21, 2008", CNBC, सेप्टेम्बर १८, २००९। 
  23. Moyer, Liz (सेप्टेम्बर २१, २००८), "Say Goodbye To The Investment Banks", Forbes 
  24. Ellis, David (सेप्टेम्बर २२, २००८), "Morgan Stanley to sell stake to Japan's MUFG", CNN 
  25. Luhby, Tami (सेप्टेम्बर २३, २००८), "Buffett's Berkshire invests $5B in Goldman", CNN 
  26. "Washington Mutual Falls To Subprime Mess", CBS News, सेप्टेम्बर २६, २००८। 
  27. Sahadi, Jeanne (अक्टोबर २, २००८), "Senate passes bailout", CNN 
  28. Twin, Alexandra (अक्टोबर २, २००८), "Bailout fears sink stocks", CNN 
  29. LEPRO, SARA (अक्टोबर ३, २००८), "Wells Fargo Buys Wachovia for $15.1 Billion", ABC News, Associated Press 
  30. Collinson, Stephen (अक्टोबर ४, २००८), "Economic rescue swiftly signed into law", The Sydney Morning Herald 
  31. Rahman, Riska; Wirayani, Prima (मार्च १३, २०२०), "Trading halted for first time since 2008 over pandemic", The Jakarta Post 
  32. Wroughton, Lesley; Murphy, Francois (अक्टोबर ११, २००८), "IMF warns of financial meltdown", Reuters 
  33. "BBC NEWS – Business – IMF approves $2.1bn Iceland loan", BBC News, नोभेम्बर २०, २००८। 
  34. Isidore, Chris (डिसेम्बर १६, २००८), "Fed slashes key rate to near zero", CNN 
  35. Sahadi, Jeanne (फेब्रुअरी १५, २००९), "Senate passes $787 billion stimulus bill", CNN 
  36. Cowan, Richard; Cornwell, Susan (फेब्रुअरी १५, २००९), "Congress sends $787 billion stimulus to Obama", Reuters 
  37. Kawamoto, Dawn (मार्च २, २००९), "Dow Jones decline rate mimics Great Depression", CNET 
  38. Norris, Floyd (मार्च ५, २००९), "Plunging Markets, Then and Now", The New York Times 
  39. "More Quickly Than It Began, The Banking Crisis Is Over", Time, अप्रिल १०, २००९। 
  40. Hulbert, Mark (जुलाई १५, २०१०), "It's Dippy to Fret About a Double-Dip Recession", Barron's 
  41. "Troubled Asset Relief Program: Two Year Retrospective", United States Department of the Treasury]। 
  42. "Episode 06292007", Bill Moyers Journal, २९ जून २००७, PBS  |network= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता); |airdate= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता)
  43. Lahart, Justin (२४ डिसेम्बर २००७), "Egg Cracks Differ In Housing, Finance Shells", WSJ.com (Wall Street Journal), मूलबाट २५ दिसंबर २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १३ जुलाई २००८ 
  44. कॉनफ़र थॉमस फ़िलिपॉन: "द फ़्यूचर ऑफ़ द फ़ाइनैन्शियल इंडस्ट्री", न्यूयॉर्क विश्वविद्यालय स्टर्न स्कूल अफ बिजनेसको वित्त विभाग, ब्लॉग को लिंक [17]
  45. "President Bush's Address to Nation", मूलबाट २५ दिसंबर २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १२ मई २०१० 
  46. "Bernanke-Four Questions About the Financial Crisis", मूलबाट ७ जून २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १२ मई २०१० 
  47. Krugman, Paul (मार्च २, २००९), "Revenge of the Glut", nytimes.com (New York Times), मूलबाट २५ दिसंबर २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १२ मई २०१०