भारतीय उपमहाद्वीप
भारतीय उपमहाद्वीप, एशियाका दक्षिणी भागमा स्थित एक उपमहाद्वीप छ। यस उपमहाद्वीपलाई दक्षिण एशिया पनि भनिन्छ भूवैज्ञानिक दृष्टिबाट भारतीय उपमहाद्वीपको अधिकांश भाग भारतीय प्रस्तर (या भारतीय प्लेट)मा स्थित छ, हुनत यसका केही भाग यस प्रस्तरबाट हटेर यूरेशियाई प्रस्तरमा पनि स्थित छन्।
विषयसूची |
[सम्पादन गर्ने] परिभाषा
"भारतीय उपमहाद्वीप" र "दक्षिण एशिया" जस्तै पारिभाषिक-शब्द विनिमेयतानुसार प्रयुक्त गरिन्छन्। राजनैतिक संवेदनशीलताका कारण धेरै पल्ट "भारतीय उपमहाद्वीप"का बजाए "दक्षिण एशियाई उपमहाद्वीप", "भारत-पाक उपमहाद्वीप", "उपमहाद्वीप", या केवल "दक्षिण एशिया"को पनि उपयोग गरिन्छ।
[सम्पादन गर्ने] भूगोल
[सम्पादन गर्ने] भौतिक भूगोल
इस उपमहाद्वीपमा सामान्यतया भारत, पाकिस्तान, र बंगलादेश सम्मिलित गरिन्छन्; र नेपाल, भूटान, र श्रीलंकालाई पनि प्रायः सम्मिलित गरिन्छ, र कहिल्यै कभार अफगानिस्तान र मालदिभ्स पनि सम्मिलित गरिन्छन्। यस क्षेत्रमा अक्साई चिनको विवादित क्षेत्र पनि छ जुन ब्रिटिश राजका रियासती राज्य जम्मू र कश्मीरको भाग थियो,मा वर्तमानमा चीनका शिंग्जियांग स्वायत्तशासी प्रान्तको एक भाग छ। जब कहिल्यै भारतीय उपमहाद्वीपको उपयोग दक्षिण एशियाका सन्दर्भमा गरिन्छ त यसमा कहिले काँही श्रीलंका र मालदीवलाई सम्मिलित गरिँदैन, जबकि नेपाल र तिब्बतलाई प्रेरणानुसार यसमा सम्मिलित गरे या गरिँदैन।
[सम्पादन गर्ने] मानव भूगोल
भौगोलिक रूपबाट, भारतीय उपमहाद्वीप एक प्रायद्वीपीय क्षेत्र छ जुन दक्षिण-मध्य एशियामा स्थित छ। यस क्षेत्रमा सम्मिलित सबै सातहरु देशहरुको कुल क्षेत्रफल ४४ ला ख वर्ग किमी छ, जुन एशियाई महाद्वीपको लगभग १०% या विश्वका भूमि क्षेत्रफलको २.४% छ। कुल मिलाएर यहाँ एशियाका ३४% (विश्वका १६.५%) मानिसहरु निवास गर्दछन् र यहाँ ठूलो संख्यामा विभिन्न जनसमूहहरुका मानिसहरु रह्दछन्।
[सम्पादन गर्ने] यो पनि हेर्नुहोस्
- दक्षिण एशिया
- एशिया
- महाद्वीप
- उपमहाद्वीप
- भारतीय प्रस्तर
