कट्टरवाद

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

कट्टरतावाद, कट्टरवाद या मूलभूतवाद (अङ्ग्रेजी: fundamentalism) सामान्यतया एक यस्तो धार्मिक धारणा हो जुन जड वा अपरिवर्तनीय मान्यताहरू प्रती अतुट लगाव र आस्थालाई सङ्केत गर्छ।[१] यद्यपि, कट्टरतावाद केही निश्चित समुहको बीच एक प्रवृतिको रूपमा लागू हुँदै आएको छ। यो मुख्य रूपमा धर्ममा, यद्यपि एक मात्र रूपमा होइन, देखा पर्छ। कुछ निश्चित समूहों के बीच एक प्रवृत्ति के तौर पर लागू होता आया है। यह मुख्य रूप से धर्म में, यद्यपि एकमात्र रूप में नहीं, दिखाई पड़ता है जो कि सख़्त अविकलता (strict literalism) द्वारा चित्रित है। कट्टरतावाद केहि विशिष्ट धर्मग्रन्थ, आस्थातन्त्र, वा विचारधारा र अन्तर्समूह र बाह्यसमूहको अन्तर[२][३][४][५] लाई बनाइराख्न सार्थकताको एक मजबूत भावनामा लागू हुन्छ, जसको पवित्रतामा विशेष ता है और एक पूर्ववर्ती आदर्श पर लौटने की इच्छा रखता है जहाँ से इसके हिमायतियी मानते हैं कि सदस्य भटक गए हैं। मान्यताहरूको विविधता लाई अस्वीकार, जस्तो कि स्थापित "मूल सिद्धांत" र समूहको भित्र उनकी स्वीकृत व्याख्या अनुसार लागू हुन्छ, प्रायः यस प्रवृतिबाट उत्पन्न हुन्छ।[६]

इसाइ कट्टरवाद[सम्पादन गर्ने]

इस्लाम कट्टरवाद[सम्पादन गर्ने]

हिन्दु कट्टरवाद[सम्पादन गर्ने]

जैन कट्टरवाद[सम्पादन गर्ने]

बौद्ध कट्टरवाद[सम्पादन गर्ने]

आलोचना[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. Nagata, Judith (Jun २००१), "Beyond Theology: Toward an Anthropology of "Fundamentalism"", American Anthropologist 103 (2): 481–498, डिओआई:10.1525/aa.2001.103.2.481, "Once considered exclusively a matter of religion, theology, or scriptural correctness, use of the term fundamentalism has recently undergone metaphorical expansion into other domains [...]." 
  2. Altemeyer, B.; Hunsberger, B. (१९९२), "Authoritarianism, religious fundamentalism, quest, and prejudice", International Journal for the Psychology of Religion 2 (2): 113–133, डिओआई:10.1207/s15327582ijpr0202_5 
  3. Kunst, J., Thomsen, L., Sam, D. (2014). Late Abrahamic reunion? Religious fundamentalism negatively predicts dual Abrahamic group categorization among Muslims and Christians. European Journal of Social Psychology https://www.academia.edu/6436421/Late_Abrahamic_reunion_Religious_fundamentalism_negatively_predicts_dual_Abrahamic_group_categorization_among_Muslims_and_Christians वेब्याक मेसिनमा अभिलेखिकरण ९ जुलाई २०१९ मिति
  4. Kunst, J. R.; Thomsen, L. (२०१४), "Prodigal sons: Dual Abrahamic categorization mediates the detrimental effects of religious fundamentalism on Christian-Muslim relations", The International Journal for the Psychology of Religion 
  5. Hunsberger, B (१९९५), "Religion and prejudice: The role of religious fundamentalism, quest, and right-wing authoritarianism", Journal of Social Issues 51 (2): 113–129, डिओआई:10.1111/j.1540-4560.1995.tb01326.x, "[...] the fundamentalism and quest relationships with prejudice are especially meaningful in light of an association with right‐wing authoritarianism. [...] In the end, it would seem that it is not religion per se, but rather the ways in which individuals hold their religious beliefs, which are associated with prejudice." 
  6. "Archived copy", मूलबाट अगस्ट १७, २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२०-०४-१८ 

बाह्य सूत्रहरू[सम्पादन गर्ने]