फासीवाद

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
Benito Mussolini (left) and Adolf Hitler (right), the leaders of Fascist Italy and Nazi Germany respectively, were both fascists.


फासीवाद (अङ्ग्रेजी: Fascism /ˈfæʃɪzəm/ ) उग्र दक्षिणपन्थी, सर्व सत्तावादी उग्र राष्ट्रवादको एउटा स्वरूप हो।[१] तानाशाही शक्ति, फरक विचारको / विरोधको बलपूर्वक दमन, साथै समाज र अर्थतन्त्रको बलियो फौजीकरण[२][३] फासिवादको विशेषता हो जुन २० औँ शताब्दीको युरोपमा प्रख्यात भयो। [४] अन्य युरोपेली देशहरूमा फैलिनु अघि पहिलो फासीवादी आन्दोलन इटालीमा पहिलो विश्वयुद्धको क्रममा देखा पर्‍यो, । [५] उदारवाद, मार्क्सवादअराजकतावादको विरोधमा फासीवाद पारम्परिक बायाँ - दायाँ रंगावली भित्र उग्र दक्षिणतर्फ राखिएको छ। [६][७][८]

फासीवादहरूले पहिलो विश्वयुद्धलाई क्रान्तिको रूपमा देखे जसले युद्ध, समाज, राज्य र प्रविधिको प्रकृति मा ठूलो परिवर्तन ल्यायो। पूर्ण युद्धको आगमन र समाजको जम्मा जन परिचालनले नागरिक र लडाकू बीचको भिन्नता तोड्यो। एक "सैन्य नागरिकता" उत्पन्न भयो जसमा सबै नागरिकहरू युद्धमा कुनै न कुनै रूपमा सेनामा संलग्न थिए। यो युद्धको परिणाम स्वरूप एक शक्तिशाली राज्यको उदय भयो जसले लाखौं मानिसलाई अग्र मोर्चा मा सेवाका लागि परिचालन गर्न र उनीहरूलाई सहयोग गर्न आर्थिक उत्पादन र रसद प्रदान गर्नका साथै नागरिकहरूको जीवनमा हस्तक्षेप गर्ने अभूतपूर्व अधिकार पाएको थियो।

व्युत्पत्ति[सम्पादन गर्ने]

इटालियन फासिस्ट तानाशाह बेनिटो मुसोलिनीको अनुसार, फेसेज अफ रिभोलुसन एक्सन इटालीमा १९१५ मा स्थापना भएको थियो। १९१९ मा, मुसोलिनीले मिलानमा इटालियन फास्सेस अफ कम्ब्याट स्थापना गरे, जुन दुई वर्ष पछि राष्ट्रिय फासिस्ट पार्टी भयो।

परिभाषा[सम्पादन गर्ने]

सिद्धान्त[सम्पादन गर्ने]

राष्ट्रियतावाद वा विस्तार बिना[सम्पादन गर्ने]

निरंकुशता[सम्पादन गर्ने]

अर्थव्यवस्था[सम्पादन गर्ने]

कार्य[सम्पादन गर्ने]

उमेर र लैंगिक भूमिका[सम्पादन गर्ने]

Palingenesis र आधुनिकतावाद[सम्पादन गर्ने]

आलोचना[सम्पादन गर्ने]

दोस्रो विश्वयुद्धमा धुरी शक्तिहरूको पराजयदेखि नै आधुनिक समयमा फासिवाद को व्यापक आलोचना र निन्दा गरिएको छ।

लोकतन्त्र विरोधी र अत्याचारी[सम्पादन गर्ने]

चित्र:Hitler and Franco at Hendaye (en.wiki).jpg
हिटलर र स्पेनिश तानाशाह फ्रान्सिस्को फ्रान्को २३ अक्टूबर १९४० मा हेन्डेमा बैठक

फासिज्मको सबैभन्दा सामान्य र कडा आलोचना यो हो कि यो तानाशाही हो । [९] फासीवाद जानबूझकर र पूर्ण रूपमा गैर-लोकतान्त्रिक र लोकतान्त्रिक हो। [१०] [११] [१२]

सिद्धान्तगत अवसरवाद[सम्पादन गर्ने]

वैचारिक बेइमानी[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

बाह्य लिंकहरू[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Paxton (2004), pp. 32, 45, 173; Nolte (1965) p. 300.
  2. "fascism". fascism. https://www.merriam-webster.com/dictionary/fascism. अन्तिम पहुँच मिति: 22 August 2017. 
  3. "fascism". fascism. https://www.merriam-webster.com/dictionary/fascism. अन्तिम पहुँच मिति: 22 August 2017. 
  4. Davies, Peter; Lynch, Derek (२००२), The Routledge Companion to Fascism and the Far Right, Routledge, पृ: 1–5 
  5. Davies, Peter; Lynch, Derek (२००२), The Routledge Companion to Fascism and the Far Right, Routledge, पृ: 1–5 
  6. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named RoutledgeCompanion
  7. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named University-Aristotle-Hartley-Wilhelm-Hawkesworth
  8. Wistrich, Robert (अक्टोबर १९७६), "Leon Trotsky's Theory of Fascism", Journal of Contemporary History (Thousand Oaks, California: SAGE Publishing) 11 (4): 157–184, जेएसटिओआर 260195, डिओआई:10.1177/002200947601100409 
  9. Roger Boesche. Theories of Tyranny, from Plato to Arendt. p. 11.
  10. Paul Barry Clarke, Joe Foweraker. Encyclopedia of Democratic Thought. Routledge, 2001. p. 540.
  11. John Pollard. The Fascist Experience in Italy. Routledge, 1998. p. 121.
  12. Roger Griffin. The Nature of Fascism. New York: St. Martin's Press, 1991. p. 42.

==