कार्की

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
कार्की
जम्मा जनसङ्ख्या
४,५४,८७७ विश्वभर[१]
उल्लेखीय जनसङ्ख्या भएका क्षेत्रहरू
 नेपाल
भाषाहरू
नेपाली भाषा,बैतडेली,कुमोनी,हिन्दी
धर्मावलम्बी
सनातन वेदिक हिन्दु धर्म
सम्बन्धित जातीय समूह
खड्का, थापा, बस्नेत

कार्की पुरातन वर्गीकरण अनुसार क्षेत्री/क्षत्रीय,पहाडी राजपुत जातमा पर्ने थर हो। प्राचिन खस राज्यमा उनीहरूलाई कर अधिकृतको पद दिइएको प्रा. सूर्यमणि अधिकारी बताउँछन्। कार्की थरको नामाङ्कन कर अधिकृत भइ कर उठाउने व्यक्तिलाई कार्की भनिएको हो।तर उहाँको कुरा निराधार हुन जान्छ। कार्की भनेको कर अधिकृत नभएर। पाखुरामा अधम्य साहस भएको भन्ने बुझिन्छ। प्राचीन खस भाषामा कर को अर्थ पाखुरा(बाहु)र कि भन्नाले साहस भन्ने बुझिन्छ। तसर्थ कार्कीको अर्थ पाखुरामा अधम्य साहस भएको(बाहुबली) भन्ने बुझिन्छ। अर्को अर्थमा कर को अर्थ सुुुर्य,चन्द्र आदिको किरण भन्ने हुन्छ र यी किरण युक्त व्यक्तीलाई करकी भन्ने गरिन्थ्यो। समय अनुसार बदलाव हुँदै कार्की रहन गएको हुुुन सक्छ। कुमाउमा पनि कार्कीको निकै बाक्लो बस्ती रहेको छ। कुमाउको इतिहास अनुसार कार्की कोंकण राज्यका सासक (राजा )थिए। बाह्रौं शताब्दीतिर कार्कीहरू नेपाल गएका थिए। भारतको कुमाउॅमा कार्की हरूको आदि पुरुष को रुपमा विर संग्राम सिंह कार्कीलाई चिनिन्छ।

फोरबियर्सका अनुसार सन् २०१४ मा कार्की नेपालको छैटौं ठूलो थर थियो।[२] यस थरका व्यक्तिहरू नेपालभर पाइने हुनाले यिनीहरू एक सत्तारुढ जाति हुन्। कार्की थर भित्र पनि विभिन्न उपसमुहहरू रहेको पाइन्छ। ``रिखले कार्की ´´,लामा (कार्की), सुतार कार्की, मुडुला कार्की, खुलाल कार्की, खपतरी कार्की, रुमे कार्की, सिंजापति कार्की, गोदार कार्की, आदि कार्कीहरूको कुलघरान हुन्।[३]

मुडुला कार्की[सम्पादन गर्ने]

मुडुला कार्कीहरू मौदगल्य गोत्रका हुन्।[४]

लामा कार्की[सम्पादन गर्ने]

लामा (कार्की)हरू पराशर गोत्रका हुन्।[४] उनीहरू लुकुवा देवाली मनाउँछन्। उनीहरूको प्राचिन कथन अनुसार एकजना वृद्धा मोहीको ठेकीभित्र परी मृत्यु भएकोले उनीहरू लुकुवा देवाली मनाउँछन्।

सुतार कार्की[सम्पादन गर्ने]

सुतार कार्कीहरू घृतकौशिक गोत्रका हुन्।[४]

रिखले कार्की[सम्पादन गर्ने]

रिखले कार्कीहरू कश्यप गोत्रका हुन्। [४] रिखले कार्की नाम चाहिँ रिखाली ठाउँको नामले रहन गएको हो।

उल्लेखनीय कार्कीहरू[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ साम्रगी[सम्पादन गर्ने]