बस्नेत

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
अन्य प्रयोगको लागि, बस्नेत (स्पष्टता) हेर्नुहोस्।
बस्नेत/बस्न्यात
जम्मा जनसङ्ख्या
२,३६,२४१ विश्वभर[१]
उल्लेखीय जनसङ्ख्या भएका क्षेत्रहरू
 नेपाल
भाषाहरू
नेपाली भाषा
धर्मावलम्बी
हिन्दु धर्ममष्टो धर्म
सम्बन्धित जातीय समूह
पाण्डे, थापा, कुँवर, बिष्ट

बस्नेत वा बस्न्यात नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपालीहरूको थर हो । [२] बस्नेतहरुको मुख्य थलो गोर्खा हालको जिल्लालाई मान्ने गरेको पाइन्छ । ऐतिहासिक कथन अनुसार बस्नेत पाँच पुस्त्यौनी काजी थरहरू मध्ये एक हो । अन्य चार थरहरू बिष्ट, पाण्डे, कुँवरथापा हुन् ।[३] पाण्डे परिवारसँग बस्नेत परिवारको ऐतिहासिक निकटता छ ।[४]

बस्नेतहरू पूर्णतय क्षेत्रीवर्ग हुन् । उनीहरू भारोपेली आर्य समुदायका हुन् । प्राय सतारुढ क्षेत्रीय वर्गका रुपमा जमिनदार, मुखिया, काजी, जिम्मल र पञ्च जस्ता उच्च पदहरूमा इतिहासदेखि आसिन छन् ।[४] केही राज्य जस्तै खप्तडमा बस्नेतहरूले शासन गरेको कथन छ । बस्नेतहरूमा गोत्रका आधारमा विभाजन छ । श्रीपाली बस्नेत, खबतरी बस्नेत, खुलाल बस्नेत, लामिछाने, बलामी, आदि बस्नेतका प्रकारहरू हुन् ।[५]

श्रीपाली/सिरुपाली बस्नेत[सम्पादन गर्ने]

जनरल केहरसिंह बस्न्यात, एक श्रीपाली बस्नेत

श्रीपाली बस्नेतहरूको गोत्र भारद्वाज गोत्र हो ।[६] श्रीपालीहरू शिशाकोटी महादेव, वीरभद्र, महाकाली लाई कुल देवता र अराध्यादेवी (दक्षिणकाली) लाई इष्ट देवता मान्छन् ।

गोरखा जिल्लाका श्रीपाली बस्नेतहरू नेपाल एकिकरणका मुख्य सहयोगी हुन् । सेनापति बडावीर शिवराम सिंह बस्न्यातको परिवारले राजा पृथ्वीनारायण शाहलाई महत्वपूर्ण योगदान दिएका छन् । उनका चार छोराहरू (काजी नाहरसिंह बस्न्यात, सेनापति केहरसिंह बस्न्यात, मूलकाजी अभिमान सिंह बस्नेत र बडाहाकिम धोकलसिंह बस्न्यात)ले उक्त अभियानमा भाग लिएका थिए । पृथ्वीनारायण शाहको चर्चित भनाइसङ्ग्रह दिव्योपदेशमा उक्त भनाइ उल्लेखित छः पाण्डेको ढाल र बस्नेतको तरवारले मैले नेपाल उपत्यका आक्रमण गर्दैछु । केहरसिंह बस्न्यातका २ छोराहरू कीर्तिमान् सिँह बस्न्यातबख्तावर सिंह बस्न्यात पनि मूलकाजी भएका थिए । उनीहरू काजी कालु पाण्डेका नाति हुन् ।[७]

खपतरी/खबतरी/खप्तडी बस्नेत[सम्पादन गर्ने]

खबतरी बस्नेतहरू अन्य खपतरीझैँ कौशिक गोत्रका हुन् ।[५] खब्तरीहरू खप्पर मष्टो देवताको पुजा गर्छन् । उनीहरूका पूर्वजहरूले खप्तड राज्यमा शासन गरेको कथन छ । उक्त भनाइमा रघुवंशी राजा रामको छोरा कुशबाट जन्मिएर आएका राजा संग्राम सिंहका नाति र राजा अजय सिंहका छोरा वीर भोटु सिंह खप्तडीका मूलपुरुष मानिएको छ । अजय सिंहले पुत्र 'राहुल' वीर भोटु सिंहलाई बस्नेत उपाधि दिएको एक भनाइ छ। तर उक्त कथनको ठोस स्रोत पेश गरिएको छैन् ।

कमाण्डिङ कर्णेल पहलमान सिंह बस्नेत खब्तरी बस्नेत हुन् । उनलाई खप्तडी राजाश्री १को उपाधि दिइएको थियो । त्यस्तै पूर्व गृहमन्त्री यज्ञबहादुर बस्न्यात, सेनापति सिँह बहादुर बस्न्यात, पूर्व राजदूत डा. सिँँह बहादुर बस्न्यात पनि खब्तरी बस्नेत हुन् । [८]

खुलाल बस्नेत[सम्पादन गर्ने]

खुलाल बस्नेतहरू अरू खुलाल जस्तै धनञ्जय गोत्रका हुन् ।[५]

लामिछाने बस्नेत[सम्पादन गर्ने]

लामिछाने बस्नेतहरू अरू लामिछाने जस्तै गर्ग गोत्रका बस्नेत हुन् ।[५]

बलामी बस्नेत[सम्पादन गर्ने]

उल्लेखनीय बस्नेत/बस्न्यातहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोला[सम्पादन गर्ने]

स्रोतहरू[सम्पादन गर्ने]