बैतडेली भाषा

बैतडी जिल्ला मा बोलिने स्थानीय भाषालाई बैतडेलि भाषा भनिन्छ । यो भाषा नेपाली (खस ) भाषाभन्दा फरक रहेको पाइन्छ । यहाँका स्थानिय बासिन्दाहरू एक आपसमा कुरा गर्दा आप्नै भाषा बोल्ने गर्दछन् । यहाँ स्थानिय रूपमा प्रयोगमा आउने केही शब्दहरू सङ्कलन गरी त्यसको नेपालिमा अर्थ लगाइएको छ ।नेपालको इतिहास हेर्ने हो भने नेपाली भाषा यस भाषाबाट साभार भएको हो।यो भाषा लाई सुदुरपश्चिमका ९ वटा जिल्ला अनि रुकुम जस्ता पश्चिम जिल्ला मा पनि बोलिन्छ।

बैतडेली भाषा र नेपाली भाषामा फरक

बैतडा भाषा	नेपाली भाषा
जनजाइ	नजानुहोस्
नाइथिन	छैन
बेलि	हिजो
बासा	साँझ
द	एऽऽ
जनबसै	नबस्नुहोस्
झिक्क, मैथ	धेरै
नानो	सानो
कैखाइ	कसलाई
नान	अलिकती
कैको	कसको
ब्यानल	बिहान
धइ	खै
नानका	साना साना
ठौर	ठाउँ
पोरु	अस्ति
बौजु	भाउजु
काकी	कान्छी आमा
गोसि	देवर/नन्द
पुसाइ	फुपाजु
काजी	भाइ /बहिनी
जत्काल	सुत्केरी
चेलो	छोरा
चेली	छोरी
तम	तपाईँ /तिमी
तलि	तल
आँसि	हँसिया
तिखुन	बन्चरो
बेल्चो	साबेल
बौसो	कुटो
मल्लो	माथिल्लो
रुप्या	रुपियाँ
जतरा	जाँतो
धुलो	पिठो
बिल्लो	बिरालो
बल्लु	गोरु
ठण्णो	चिसो
झगुलो	फ्रग
इजा	आमा
कइंसि	सानी आमा
बुनु	बाली छर्नु
बर्यात	बिहे
बैकान	पुरुष
बैकिनी	महिला
स्याणी	स्वास्नी
मान्सु	मान्छे
निका	आराम
छकला	दिउसो
पटकन	आगन
उइले	उसले
बोलईजन	नबोल
उनरो	उनको
किभ्यो	केभो
जनगरै	नगर
निको	राम्रो
ढकना	तल
टुपा	माथी
मुल्या	टुहुरा
बाकारा	बाख्रा
भोज्या/कद	फर्सी
डा	खुर्सानी
छन्चर बार	शनिबार
छाच	मोहि
धिनाली	दही
केला	केरा
बौस्या	लोग्ने
कटौरा/बेल्या	कचौरा
गाड	खोलो
जोड़ो	जुम्रा
सीनू	सुत्नु
थेल्वा	बेलना
जेउडो	डोरी/नाम्लो
माल	ढोका
काठो	भिर
भुइसो	भैंसी
तोख्या	तिमिसङ्ग
आसि	हसिया
कानो	अन्धो
दोकान	पसल
थेल्का	कपडा
कसणो	लोटा

| गौ ||गहु |सिलो || सिलौटो

यो भाषाको उत्पत्ति

बैतडेलि भाषाको उत्पत्तिको कुन समयदेखि भएको हो त्यसको कुनै ठोस प्रमाण नभएपनी परपुर्वकालदेखिनै बोलिदै आएको मानिन्छ । बैतडी जिल्ला भारत सँग जोडिएको हुदा भारतको कुमाउँ, गढवाल तिरको कुमाउनी भाषासँग मिल्दोजुल्दोरहेको छ ।इतिहास हेर्ने हो भने यो भाषा पहिले नेपाल भरि नै बोलिने बिस्वास गरिन्छ र यसलाई परिवर्तन गरी नेपाली बनाइएको उल्लेख गरिएको छ।