जर्मनीको एकीकरण

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
The German Empire of 1871–1918.

मध्य युरोप स्वतन्त्र राज्यहरु (प्रसा, बवेरिआ, स्याक्सोनी आदि)लाई आपसमा  मिलाएर १८७१ मा एक राष्ट्र-राज्य  जर्मन साम्राज्य को निर्माण गरियो । यस ऐतिहासिक प्रक्रियाको नाम जर्मनीको एकीकरण थियो । यस अघी यो भूभाग (जर्मनी) ३९ राज्यहरुमा विभाजित थियो । यी मध्य अस्ट्रिया साम्राज्य तथा प्रसा राजतन्त्र आफ्नो आर्थिक तथा राजनीतिक महत्वको लागि प्रसिद्ध थिए ।

जर्मनीका जनतामा राष्ट्रीय भावना थियो। देश भित्र अनेक गुप्त समितिहरू बनेका थिए । ये समितिहरू नवीन विचारहरूको प्रचार्-प्रसार गरिरहेका थिए । यही कारण १८३० ई. र १८४८ ई. मा फ्रान्समा भएको क्रान्तिको प्रभाव यहाँ पनि पर्‍यो र यहाँका जनताले पनि विद्रोह गरे । यद्यपि यो क्रान्ति असफल भए तथापि यसबाट देशको जनतामा राजनीतिक चेतनाको आविर्भाव भयो ।

१८६० ई. मा जब इटलीको एकीकरण हुँदै गयो तब जर्मन जनतामा पनि आशाको सञ्चार भयो र उनीहरू पनि एकीकरणको दिशामा गतिशील भए । इटलीको एकीकरण कार्य पिडमण्टको राजाको नेतृत्वमा भईरहेको थियो । यसै गरी जर्मन देशभक्तहरूले प्रशाको नेतृत्वमा जर्मनीको एकीकरण कार्य सम्पन्न गर्ने निश्चय गरे । य समय प्रशा का शासक विलियम प्रथम तथा चान्सलर बिस्मार्क थिए । तर यी जर्मन देशभक्तहरूको अगाडी दुई प्रमुख चुनौती थिए -

  • आस्ट्रियाको प्रभुत्वबाट छुटकारा पाउनु,
  • जर्मन-राज्यहरूलाई प्रशाको नेतृत्वमा संगठित गर्नु।

बिस्मार्कको उदय[सम्पादन गर्ने]

अटो एडवर्ड लियोपोल्ड बिस्मार्कको जन्म १८१५ ई मा ब्रेडनबर्गको एक कुलीन परिवारमा भएको थियो । बिस्मार्कको शिक्षा बर्लिनमा भएको थियो । १८४७ ई मा नै उनी प्रशाको प्रतिनिधि-सभाको सदस्य चुनिए । उनी जर्मन राज्यको संसदमा प्रशाको  प्रतिनिधित्व गर्थे । उनी नवीन विचारहरूको प्रबल विरोधी थिए। १८५९ ई मा उनी रूसको लागी जर्मनीको राजदूतको रूपमा नियुक्त भए। १८६२ ई मा उनी  पेरिसको लागि राजदूत बनाइएर पठाइए । यी ओहोदाहरूमा रहेर उनी अनेक मानिशहरउको सम्पर्कमा आए। उनलाई युरोपको राजनीतिक स्थितिसँग परिचित भए । १८६२ ई मा प्रशाको शासक विलियम प्रथमले उनलाई देशको  चान्सलर (प्रधानमन्त्री) नियुक्त गरे।

बिस्मार्क ‘रक्त र लोहाको नीति'को समर्थक थिए। उनको रुचि लोकतन्त्र र संसदीय पद्धतिमा पटक्कै थिएन । उनी सेना र राजनीतिको कार्यमा विशेष रुचि राख्थे । यसैमा निर्भर रहेर , उनी आफ्नो उद्देश्य प्राप्त गर्न चाहन्थे । उनी  प्रसा लाई सैनिक दृष्टि बाट मजबूत गरेर युरोपको राजनीतिमा आफ्नो वर्चस्व  कायम गर्न चाहन्थे । उनी आस्ट्रिया लाई जर्मन संघबाट बाहिरा निकालेर र प्रसा को नेतृत्वमा जर्मनीको एकीकरण गर्न चाहन्थे । उनी सभा र भाषणमा विश्वास गर्दैनथे । उनी सेना र शस्त्रद्वारा नै देशको समस्याहरु समाधान गर्न चाहन्थे । उनी अवैधानिक कार्य गर्न पनि पछी पर्दैनथे।

प्रसाको सैनिक शक्ति वृद्धि गरेर र कूटनीतिको सहारामा उनले जर्मन राज्यहरुको  एकीकरण कार्य पुरा गरे । यस कार्यलाई पुरा गर्नको लागि उनले तीन प्रमुख युद्ध लडे। सबै युद्धहरुमा सफल भएर उनले जर्मन-राज्यहरुको एकीकरण कार्य पुरा गरे। यस्ले युरोपीय इतिहासको स्वरूप नै परिवर्तन भयो ।

डेनमार्कसँग युद्ध (1864 ई.)[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

फ्रान्सको क्रान्ति (१८४८)