डी.बी. टुहुरो

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
डी.बी. टुहुरो
जन्मवि.स. २०३५।०१।११ गते
रोल्पा
राष्ट्रियतानेपालनेपाली
शिक्षास्नातकोत्तर, नेपाली
पेशालेखन
चिनारीको कारणकविता,गीत,गजल,समालोचना
प्रसिद्ध कार्यरोल्पाको साहित्यिक रुपरेखा तथा स्रष्टा र सिर्जना समालोचना,२०७४[१]
गृहनगररोल्पा नगरपालिका, रोल्पा
धर्ममगरात
जीवनसाथीदेवा पुन मगर
मातापितारण बहादुर घर्तीमगर

डी.बी. टुहुरो (अंग्रेजीः DB Tuhuro) नेपाली साहित्यका एक कवि, गीतकार, समालोचक[२] तथा सम्पादक[३] हुन् । नेपाली साहित्यमा स्नातकोत्तर गरेका टुहुरो छन्दोबद्ध कविताको साथमा गजल[४], गीत, मुक्तक, समालोचना आदि विधामा कलम चलाउछन् । रोल्पा जिल्लामा साहित्यको उर्वर भुमि बनाउनमा उनको अटुलनिय योगदान छ ।

प्रारम्भिक जीवन[सम्पादन गर्ने]

डी.बी. टुहुरोको जन्म वि.स.२०३५ बैशाख ११ गते बिहीबारका दिन सल्यान जिल्लाको चाँदेकरेन्जी गाबिस वडा नं. २ मेलचौरमा भएको हो । सल्यान जिल्लाको बामे गाबिसको खानीगाउँमा उनका बुवा रण बहादुर घर्तीमगरले बयानामा जग्गा लिएपछि बुवा रोल्पाबाट सल्यान गएका थिए । उनी आठ बर्षको हुदा उनको बुवाको देहान्त भयो । बुवाको देहान्त पछि बुयानामा लिएको जग्गा किन्न सक्ने हैसियत रहेन, पैसा फिर्ता मागेर बाच्यो उनको परिवार । दश वर्षको हुदा मुग्लान (कालापहाड) गए उनी । मुग्लानमा ढुंगा बोक्ने काम गरेर फर्के पछि एघार वर्षको उमेरमा देवीस्थल गाबिसको पानीखोला भन्ने स्थानबाट पढाई सुरु गरे । कालोपाटीमा खरीले लेखेर बेलको छहारीमा तीन कक्षा सम्म पढेका गुरुले उनलाई पढाउथे । दुई कक्षामा पढ्दै गर्दा उनलाई फेरी मुग्लान जाने बाध्यता आईलाग्यो । दु:खीलाई दुख्खै उपहार भनेझै मुग्लानमा दुर्घटनामा परे पछि घर फर्के उनी । फेरी पढाई सुरु गरे । एक दिन घाँस काट्न जान्छु भनी वनमा गएकी आमा साँझमा फर्की नआएपछि धेरै रोए उनी । दोस्रो दिन खबर आयो - आमाको दोस्रो बिहे भएछ । उनको जीवनमा अर्को चोट थपियो । आमाको दोस्रो बिहे भएपछी छिमेकीले आफ्नो घर लगे उनीहरुको रेखदेख गरे। उनलाई पढ्ने रहरले पछ्याइरह्यो । जसरी पनि पढ्नु पर्छ भन्ने पक्षमा उनी थिए । उनको पढ्ने क्रम रोकीएन । पढाई जारी राखे । बिद्यालय गएकै दिन देखि प्रथम मात्र भएका उनलाई सधै कसी पढ्ने, के खाने, के लाउने ? चिन्ता भईरह्यो । त्यसैबेला तत्कालीन प्रधानपञ्च चित्र बहादुर बुढाथोकीको सहयोगमा सदरमुकाम खलंगा गई जिबिस सल्यानका अधिकृत बझाङ घर भएका यज्ञराज जोशीको खाना पकाउने र पढ्ने काम संगसंगै गर्न थाले उनले । यज्ञराज जोशीको सहयोगमा उनले कक्षा छ र सात त्रिभुवन माबि सल्यानमा पढेँ । पछि जोशीको रोल्पा जिल्लामा सरुवा भएपछि उनी पनि रोल्पा आए र बालकल्यान माबि लिबाङमा भर्ना भए । वि.सं. २०५२ सालमा बालकल्यान माबिबाटै उनले दोस्रि श्रेणीमा एसएलसी पास गरे । [५]

ब्यक्तिगत जीवन[सम्पादन गर्ने]

वि.सं. २०५३ साल देखि तुलसी अंग्रेजी बोर्डिङ स्कुल रोल्पा लिबाङबाट शिक्षकको रुपमा जागिरे जीवन प्रारम्भ गरेका टुहुरो २८ वर्षको उमेरमा देवा पुनसंग बिवाह बन्धनमा बाँधिए । उनी तुलसी बोर्डिङ स्कुलका संस्थापक तथा राजनितिज्ञ कृष्ण बहादुर घर्तीमगरसंग सगोल परिवारमा रहदै आएका छन् ।

साहित्यिक जीवन[सम्पादन गर्ने]

वि.सं. २०५० सालबाट साहित्य लेखनमा लागेका टुहुरोको साहित्यिक यात्रा कक्षा नौ मा पढ्दै गर्दा कर्मचारी मिलन केन्द्र रोल्पाबाट आयोजित खुला कविता प्रतियोगितामा सान्त्वाना स्थान प्राप्त गरे संगै सुरु भयो । झण्डै एक दर्जन किताब लेखिसकेका डि.बी. टुहुरो रोल्पाको साहित्यिक विकासमा महत्वपुर्ण योगदान दिने एक अग्रणी ब्यक्तित्व हुन । उनको योगदानको कदर गर्दै उनको नामबाट रोल्पामा "डी.बी. टुहुरो प्रतिस्थान" नै स्थापना भएको छ ।

लेखन एवम् प्रकाशन / मुख्य कृतिहरू[सम्पादन गर्ने]

पुरस्कार तथा सम्मान[सम्पादन गर्ने]

  • राष्ट्रिय शिक्षा पदक (२०६५)
  • देवीचन्द्र साहित्य पुरस्कार (२०६५)
  • सेती विष्ट साहित्य पुरस्कार (२०६८)
  • अभिन्दित (ललित साहित्य परिषद्, २०६८)
  • राष्ट्रिय शिक्षा पुरस्कार (शिक्षा मन्त्रालय, २०६९)
  • प्रतिक चिन्ह (नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञाप्रतिस्थान,२०७०)
  • भानु काव्य पुरस्कार (२०७१)

सम्पादन[सम्पादन गर्ने]

संलग्नता[सम्पादन गर्ने]

[[चित्|thumb|340x340px|डी.बी. टुहुरोद्वारा लिखित कृति रोल्पाको साहित्यिक रुपरेखा तथा स्रष्टा र सिर्जना (पछाडीको कभर भाग )]]

सन्दर्भ सूची[सम्पादन गर्ने]

  1. टुहुरोेले लेखे, रोल्पाको साहित्यिक दस्ताबेज, नयाँ पत्रिका दैनिक
  2. रोल्पा जिल्लाको गजल परम्परा, डी.बी. टुहुरो, समकालीन साहित्य
  3. शीतविन्दु,
  4. रोल्पाली गजल र गजलकारहरु | रमेश सुवेदी, नयाँ युगबोध दैनिक
  5. धनराज बि.क. अबिरल, साहित्यकार डी.बी. टुहुरोको पर्दाभित्रको जीवन कथा, लालित्य (वर्ष -१३, अंक-९,२०७१)
  6. रोल्पामा साहित्यिक दस्तावेज सार्वजनिक,रोल्पा अनलाइन डट कम

वाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि पढ्नुहोस[सम्पादन गर्ने]