डी.बी. टुहुरो

डी.बी. टुहुरो
डी.बी. टुहुरो
जन्म	वि.स. २०३५ वैशाख ११; रोल्पा
राष्ट्रियता	नेपाली
शिक्षा	स्नातकोत्तर, नेपाली
पेशा	लेखन
चिनारीको कारण	कविता,गीत, गजल, समालोचना
उल्लेखनीय कार्य	रोल्पाको साहित्यिक रुपरेखा तथा स्रष्टा र सिर्जना समालोचना,२०७४
गृहनगर	लिबाङ, रोल्पा
धर्म	बौद्ध
जीवनसाथी	देवा सानुनय
मातापिता	रणबहादुर घर्ती र इन्द्रकली घर्ती
आफन्त	छोरा अभ्युदय घर्तीमगर र छोरी अभ्युन्नति घर्तीमगर

डी.बी. टुहुरो नेपाली साहित्यका एक कवि, गीतकार, समालोचक तथा सम्पादक हुन्।^[२]^[३] नेपाली साहित्यमा स्नातकोत्तर गरेका टुहुरोले छन्दोबद्ध कविताको साथमा गजल गीत, मुक्तक, समालोचना आदि विधाको रचना गर्ने गरेका छन्।^[४]

प्रारम्भिक जीवन

डी.बी. टुहुरोको जन्म वि.स.२०३५ बैशाख ११ गते बिहीबारका दिन सल्यान जिल्लाको तत्कालीन चाँदेकरेन्जी गापस वडा नं. २ मेलचौरमा भएको हो । सल्यान जिल्लाको बामे गापसको खानीगाउँमा उनका बुवा रणबहादुर घर्तीले बयानामा जग्गा लिएपछि बुवा रोल्पाबाट सल्यान गएका थिए । उनी आठ वर्षको हुँदा उनको बुवाको देहान्त भयो । बुवाको देहान्तपछि बुयानामा लिएको जग्गा किन्न सक्ने हैसियत रहेन, पैसा फिर्ता मागेर बाँच्यो उनको परिवार । दश वर्षको हुदा मुग्लान (कालापहाड) गए उनी । मुग्लानमा ढुङ्गा बोक्ने काम गरेर फर्केपछि एघार वर्षको उमेरमा देवीस्थल गाबिसको पानीखोला भन्ने स्थानबाट पढाइ सुरु गरे । कालोपाटीमा खरीले लेखेर बेलको छहारीमा तीन कक्षा सम्म पढेका गुरुले उनलाई पढाउँथे । दुई कक्षामा पढ्दै गर्दा उनलाई फेरि मुग्लान जाने बाध्यता आइलाग्यो । दु:खीलाई दुख्खै उपहार भनेझै मुग्लानमा दुर्घटनामा परे । केही समय काम गरेर घर फर्के उनी । फेरि पढाइ सुरु गरे । एक दिन घाँस काट्न जान्छु भनी वनमा गएकी आमा साँझमा फर्की नआएपछि धेरै रोए उनी । दोस्रो दिन खबर आयो - आमाको दोस्रो बिहे भएछ । उनको जीवनमा अर्को चोट थपियो । आमाको दोस्रो बिहे भएपछि छिमेकीले आफ्नो घर लगे उनीहरूको रेखदेख गरे। उनलाई पढ्ने रहरले पछ्याइरह्यो । जसरी पनि पढ्नुपर्छ भन्ने पक्षमा उनी थिए । उनको पढ्ने क्रम रोकिएन । पढाइ जारी राखे । विद्यालय गएकै दिनदेखि प्रथम मात्र भएका उनलाई सधै कसी पढ्ने, के खाने, के लाउने ? चिन्ता भइरह्यो । त्यसैबेला तत्कालीन देवस्थल गापका प्रधानपञ्च चित्रबहादुर बुढाथोकीको सहयोगमा सदरमुकाम खलङ्गा गई तत्कालीन जिपस सल्यानका अधिकृत बझाङ घर भएका यज्ञराज जोशीको खाना पकाउने र पढ्ने काम सँगसँगै गर्न थाले उनले । यज्ञराज जोशीको सहयोगमा उनले कक्षा छ र सात त्रिभुवन माबि सल्यानमा पढेँ । पछि जोशीको रोल्पा जिल्लामा सरुवा भएपछि उनी पनि रोल्पा आए र बालकल्याण माबि लिबाङमा भर्ना भए । वि.सं. २०५२ सालमा बालकल्याण माबिबाटै उनले दोस्रो श्रेणीमा एसएलसी पास गरे । ^[५]

ब्यक्तिगत जीवन

वि.सं. २०५३ सालदेखि तुल्सी अङ्ग्रेजी बोर्डिङ स्कुल रोल्पा लिबाङबाट शिक्षकको रूपमा जागिरे जीवन प्रारम्भ गरेका टुहुरो २९ वर्षको उमेरमा देवा सानुनयसँग बिवाह बन्धनमा बाँधिए । उनी तुल्सी बोर्डिङ स्कुलका संस्थापक तथा राजनीतिज्ञ कृष्णबहादुर घर्तीमगरसँग सगोल परिवारमा रहँदै आएका छन् ।

साहित्यिक जीवन

वि.सं. २०५० सालबाट साहित्य लेखनमा लागेका टुहुरोको साहित्यिक यात्रा कक्षा नौ मा पढ्दै गर्दा कर्मचारी मिलन केन्द्र रोल्पाबाट आयोजित खुला कविता प्रतियोगितामा तृतीय स्थान प्राप्त गरे संगै सुरु भयो । झण्डै एक दर्जन किताब लेखिसकेका डि.बी. टुहुरो रोल्पाको साहित्यिक विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिने एक अग्रणी ब्यक्तित्व हुन् । उनको योगदानको कदर गर्दै उनको नामबाट रोल्पामा "डी.बी. टुहुरो प्रतिष्ठान" नै स्थापना भएको छ ।

लेखन एवम् प्रकाशन / मुख्य कृतिहरू

टुहुरो कवितासङ्ग्रह, २०५६
प्रेम मुक्तकसङ्ग्रह, २०५७
जीवन कवितासङ्ग्रह, २०५८
तिमी मुक्तकसङ्ग्रह, २०५९
स्पन्दन संयुक्त गजलसङ्ग्रह, २०६०
बिहानी कवितासङ्ग्रह,२०६७
सिर्जना कवितासङ्ग्रह, २०६१
‘रोल्पाली कवि र कविता’ प्रतिनिधि कवितासङ्ग्रह, २०६४
‘रोल्पाली गजल र गजलकार’ प्रतिनिधि गजलसङ्ग्रह, २०६९
‘सृष्टिको फूल’ गजलगीत एल्बम, २०६९
छन्दमाला छन्दग्रन्थ, २०७०
ललित साहित्य परिषद्को ईतिहास समालोचना, २०७१
‘समकालीन रोल्पाली मुक्तक’ प्रतिनिधि मुक्तकसङ्ग्रह, २०७१
मेरो नेपाली व्याकरण ररचना, २०७१ र २०७९
रोल्पाको साहित्यिक रुपरेखा तथा स्रष्टा र सिर्जना समालोचना,२०७३^[६]
‘पच्चीस’ प्रतिनिधि रचनासङ्ग्रह, २०७४
‘मुक्तक माधुर्य’ प्रतिनिधि मुक्तकसङ्ग्रह, २०७५
‘इतर कविता’ संयुक्त कवितासङ्ग्रह, २०७६ र २०७७
‘बाँचिरहेको एउटा जिन्दगी’ आत्मकथा, २०८१

पुरस्कार तथा सम्मान

राष्ट्रिय शिक्षा पदक (२०६५)
देवीचन्द्र साहित्य पुरस्कार (२०६५)
सेती विष्ट साहित्य पुरस्कार (२०६८)
अभिन्दित (ललित साहित्य परिषद्, २०६८)
राष्ट्रिय शिक्षा पुरस्कार (शिक्षा मन्त्रालय, २०६९)
प्रतीक चिन्ह (नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञाप्रतिष्ठान,२०७०)
भानु काव्य पुरस्कार (२०७१)
युग दर्पण साहित्य समाज घर्तीगाउँ, रोल्पाबाट सम्मानित (२०७२)
राप्ती साहित्य परिषद्बाट सम्मानित (२०७४)
नेपाल सरकारबाट ‘जनसेवाश्री पदक’ (२०७७)
नेपाली कलासाहित्य डट कमबाट ‘योगेश्वर वाङ्मय पुरस्कार’ (२०७८)
माडी गाउँपालिका घर्तीगाउँ, रोल्पाबाट सम्मानित (२०८१)

सम्पादन

लालित्य
साङ्
रोल्पाली कवि र कविता
शीतविन्दु
रोल्पाली गजल र गजलकारहरु
समकालीन रोल्पाली मुक्तक
शब्दसारथि
विभिन्न विधाका सयाैँ कृतिहरुको सम्पादन

संलग्नता

ललित साहित्य परिषद्
राप्ती साहित्य परिषद्
नेपाल रेडक्रस सोसाइटी
रेडियाे मालश्री

[[चित्|thumb|340x340px|डी.बी. टुहुरोद्वारा लिखित कृति रोल्पाको साहित्यिक रुपरेखा तथा स्रष्टा र सिर्जना (पछाडिको कभर भाग )]]

सन्दर्भ सूची

↑ टुहुरोेले लेखे, रोल्पाको साहित्यिक दस्तावेज, नयाँ पत्रिका दैनिक
↑ शीतविन्दु,
↑ रोल्पा जिल्लाको गजल परम्परा, डी.बी. टुहुरो, समकालीन साहित्य
↑ रोल्पाली गजल र गजलकारहरू | रमेश सुवेदी, नयाँ युगबोध दैनिक^{[स्थायी मृत कडी]}
↑ धनराज बि.क. अबिरल, साहित्यकार डी.बी. टुहुरोको पर्दाभित्रको जीवन कथा, लालित्य (वर्ष -१३, अंक-९,२०७१)
↑ रोल्पामा साहित्यिक दस्तावेज सार्वजनिक,रोल्पा अनलाइन डट कम अभिलेखिकरण २०१७-०८-१४ वेब्याक मेसिन

वाह्य लिङ्कहरू

यो पनि पढ्नुहोस

[1] टुहुरोेले लेखे, रोल्पाको साहित्यिक दस्तावेज, नयाँ पत्रिका दैनिक

[2] शीतविन्दु,

[3] रोल्पा जिल्लाको गजल परम्परा, डी.बी. टुहुरो, समकालीन साहित्य

[4] रोल्पाली गजल र गजलकारहरू | रमेश सुवेदी, नयाँ युगबोध दैनिक^{[स्थायी मृत कडी]}

[5] धनराज बि.क. अबिरल, साहित्यकार डी.बी. टुहुरोको पर्दाभित्रको जीवन कथा, लालित्य (वर्ष -१३, अंक-९,२०७१)

[6] रोल्पामा साहित्यिक दस्तावेज सार्वजनिक,रोल्पा अनलाइन डट कम अभिलेखिकरण २०१७-०८-१४ वेब्याक मेसिन

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]