त्रिपुरा

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
 {{{राज्यको नाम}}} 

भारतको मानचित्रमा

स्थापना
राजधानी अगरतला
सबैभन्दा ठूलो सहर
जनसंख्या 3199203 (21st) (2001[update])
 - घनत्व 305 /km2 /किमी²
लिंगानुपात -
जातिहरू बङ्गाली ७०%, स्थानीय आदिवासी ३०%( जसमा कोक्बोरोक भाषा बोल्ने जनजाति १६%)
धर्म हिन्दू ८५.६% इस्लाम ८.०% इशाई ३.२%, बौद्ध ३.१
साक्षरता प्रतिशत 73.2%
पुरुष साक्षरता प्रतिशत
महिला साक्षरता प्रतिशत
क्षेत्रफल >10491.69 km2 (4051 sq mi) किमी² 
 - जिल्ला संख्या
सरकारी भाषा
राज्यपाल डी वाई पाटिल
मुख्यमन्त्री
विधायिका एक सदन (६० सदस्यीय)
आइएसओ संक्षेप [[आइएसओ 3166-2|]]

त्रिपुरा भारतको एक राज्य हो। अगरतला त्रिपुराको राजधानी हो। बङ्गालीत्रिपुरी भाषा (कोक बोरोक) यहाँका मुख्य भाषाहरू हुन्।

Tripura map.png

नाम[सम्पादन गर्ने]

  • यसो भनिन्छ राजा त्रिपुर, जो ययाति वंशको ३९औं राजा थिए उनको नाममा यस राज्यको नाम त्रिपुरा भएको हो।
  • अर्को मत अनुसार स्थानीय देवी त्रिपुर सुन्दरीको नाममा योाँको नाम त्रिपुरा भएको हो। यो हिन्दू धर्मको ५१ शक्ति पीठहरूमध्येमा एक हो।
  • इतिहासकार कैलाश चन्द्र सिंहको भनाई अनुसार यो शब्द स्थानीय कोकबोरोक भाषाको दो शब्द मिश्रण हो - त्विप्रात्विको अर्थ हुन्छ पानी र प्राको अर्थ निकट। यस्तो पनि मानिन्छ कि प्रचीनकालमा यो समुद्र (बङ्गालको खाडी )को यति नजीकसम्म फैलिएको छ कि यही नामले जानिन्छ।
चित्र:UP2.jpg
उज्जयन्त प्यालेस

उल्लेख[सम्पादन गर्ने]

त्रिपुराको उल्लेख महाभारत, पुराणहरू तथा अशोकको शिलालेखहरूमा भेटिन्छ। स्वतन्त्रतापछि भारतीय गणराज्यमा विलय पूर्व यो एक राजशाही थियो। उदयपुर यसको राजधानी थियो जसलाई अठारौं शताव्दीमा पुरानो अगरतलामा ल्याइयो र उन्नाइसौं शताव्दीमा नयां अगरतलामा। राजा वीर चन्द्र माणिक्य महादुर देववर्माले आफ्नो राज्यको शासन ब्रिटिश भारतको इशारामा चलाए। गणमुक्ति परिषदद्वारा चलाइएको आन्दोलनले यो सन् १९४९मा भारतीय गणराज्यमा शामिल भयो।