स्वयम्भूनाथ

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
स्वयम्भूनाथ
स्वयम्भूनाथ
स्वयम्भूनाथ is located in Nepal
स्वयम्भूनाथ
स्वयम्भूनाथ
नेपालको नक्शामा स्वयम्भूनाथ
निर्देशांक: २७°४२′५४″ उत्तर ८५°१७′२४″ पूर्व / २७.७१५००° उत्तर ८५.२९०००° पूर्व / 27.71500; 85.29000निर्देशाङ्क: २७°४२′५४″ उत्तर ८५°१७′२४″ पूर्व / २७.७१५००° उत्तर ८५.२९०००° पूर्व / 27.71500; 85.29000
नाम
वास्तविक नाम: स्वयम्भूनाथ
नेवारी: स्येँगु
अवस्थिति
देश: नेपाल
जिल्ला: काठमाडौं
कला र संस्कृति
मुख्य देवता: गौतम बुद्ध
प्रमुख चाडपर्व: बुद्ध पूर्णिमा
वास्तुशैली: स्तुप
स्वयम्भूनाथ
स्वयम्भूनाथ परिसर

स्यवम्भूनाथ काठमाडौं उपत्यकाको पश्चिममा अवस्थित एक प्रसिद्ध बौद्ध मन्दिर (स्तूप) हो। यसलाई महाचैत्य पनि भनिन्छ । उपत्यकामा पानी भरिएको बेलामा यहाँ बिपस्वी बुद्ध आएर तीनपल्ट वरिपरीको पहाडमा घुमेर नागार्जुनको टुप्पोमा बसि तपस्या गरेका थिए 'त्यसपछि बैशाख पूर्णिमाको दिन कमलको बीउ दक्षिण फर्कि 'मन्त्र गरि दहमा रोपेका थिए । अर्को सालको बैशाख पूर्णिमाको दिन कमलको फूल उम्रेको जसमा पञ्चरश्मि सहित स्वयम्भु महाचैत्यको उत्पति भएको मानिन्छ। स्वयम्भूनाथको स्तुप काठमाडौँमा अवस्थित छ।

संस्कृतबाट स्वयम्भूको अर्थ स्वयं उत्पत्ति भएको भूमि भन्ने बुझिन्छ। काठमाडौं उपत्यकाको स्थापना र नेपालको ईतिहासमा पनि यसको ठूलो भूमिका रहेको छ। भगवान मन्जुश्रीले पनि काठमाडौंको स्थापना गर्नु अघि यो भूमिमा बसेर तपस्या गर्नु भएको उल्लेखित पुरानो ग्रन्थहरूमा पाईन्छ। नेवारीबाट स्येँको अर्थ स्वयं,गुँको अर्थ वनबाट स्येँगु र यसै शब्दलाई पछि स्वयम्भू भनि आएको हो। [१]

नामाकरण[सम्पादन गर्ने]

किम्बदन्ती[सम्पादन गर्ने]

किम्बदन्ती स्वयम्भु पुराण अनुसार, पहिले उपत्यका ठूलो तालको रुपमा थियो जसबाट कमलको फूलको उत्पत्ति भएको थियो । त्यस पछि यसको नाम स्वयम्भू रहन गएको हो जसको अर्थ हो “स्वयं उत्पत्ति भएको भूमि”। स्वयम्भुनाथलाई पर्यटकहरु (Monkey Temple) भनेर पनि संबोधन गर्छन्, किनकि मन्दिरको उत्तर–दक्षिण भेगतिर बादँरहरू पाईन्छन । बोधिसत्त्व मञ्जुश्रीले एकपटक स्वयम्भुमा कमलको फूल देख्नुभयो र त्यहाँ गएर पूजाआजा गर्नुभयो । उहाँले त्यहाँ मानिसहरुको राम्रो बसोबास हुन सक्ने देखेर उहाँले चोभारलाई काटेर काठमाडौको सबै पानी बाहिर पठाउनु भयो र हाल काठमाडौ उपत्यका रहन गएको हो र कमलको फूल भएको स्थान पहाडमा परिणत भयो र फूल स्वयम्भुनाथ स्तुपा रहन गयो ।

वि.स. २०७२ बैशाख १२ काे महा भूकम्प पश्च्यात[सम्पादन गर्ने]

अांशीक क्षतीस्वयम्भू मन्दीर २०७२ बैशाख १२ मा ७.८ रेक्टर स्केलको महाभूकम्प पश्च्यात यसका केहि भागहरुमा क्षती पुग्न गएकाे छ जसकाे हाल पुनः िनर्माण कार्य भैइरहेकाे छ ।

स्वयम्भूनाथ मन्दिरमा हिन्दु धर्मावलम्वि तेल र दियाेधागाे पयाेग गरी दियाे बत्ति बाल्दै
स्वयम्भूनाथ परिसरमा राखिएकाे तामाका ताम्रपत्रमा लेखिएका बुद्ब वाणीहरु जसलाइ माने भनिन्छ ।
स्वयम्भूनाथ मन्दिरमा महाभूकम्प पश्च्यात यसका केहि भागहरुमा क्षती पुग्न गएकाे छ जसकाे हाल पुनः िनर्माण कार्य भैइरहेकाे
स्वयम्भूनाथ परिसरमा राखिएकाे फलामे पत्रमा लेखिएका बुद्ब वाणीहरु

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. service, Himalaya holiday. "Swayambhunath - Monkey Temple". Himalaya Holiday Service. https://sacredsites.com/asia/nepal/swayambhunath_stupa.html. अन्तिम पहुँच मिति: 30 June 2013. 

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

  1. मन्दिर
  2. नेपालका हिन्दू मन्दिरहरूको सूची

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]