कीर्तिपुर नगरपालिका

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
किर्तीपुर
Kirtipur
—  नगरपालिका  —
कीर्तिपुर सहरको मनोरम दृश्य
किर्तीपुर  Kirtipur is located in नेपाल
किर्तीपुर
Kirtipur
नेपालमा कीर्तिपुरको स्थान
निर्देशाङ्क: 27°40′41″N 85°16′37″E / 27.67806°N 85.27694°E / 27.67806; 85.27694निर्देशांक: 27°40′41″N 85°16′37″E / 27.67806°N 85.27694°E / 27.67806; 85.27694
देश  नेपाल
अञ्चल बागमती अञ्चल
जिल्ला काठमाडौं जिल्ला
वि.सं. २०५३ चैत्र १४
जनसङ्ख्या (२०११)
 - जम्मा ६७,१७१
समय क्षेत्र नेपालको प्रमाणिक समय (युटिसी+५:४५)
पोस्टल कोड ४४६१८
टेलिफोन कोड ०१
वेबसाइट आधिकारिक वेबसाइट

किर्तिपुर (अंग्रेजी: Kirtipur, नेपाल भाषामा: किपू) काठमाडौं उपत्यकाको काठमाडौं जिल्लामा रहको एतिहासिक नगर हो। यहाँ प्रसिद्ध बाघभैरवको मन्दिर रहेको छ। काठमाडौं उपत्यकाको सबैभन्दा ठूलो ताल टौदह यहाँ पर्दछ। किर्तिपुरमा झन्डै ७० हजार मानिस बसोबास गर्दछन।[१] किर्तिपुरको टेलीफोन कोड नं. ०१ हो।

वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते ८ वटा गाविस मिलाएर कीर्तिपुर नगरपालिका घोषणा भएको हो। उक्त नगरमा २०५४ सालको निर्वाचनमा प्रमुखमा हिराकाजी महर्जन र उपप्रमुखमा रमेशमान महर्जन निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०६० असोज २२ गते सरकारले शिविरप्रसाद धिताललाई प्रमुख र पन्नालाल वज्राचार्यलाई उपप्रमुखमा मनोनयन गरिएको थियो। नगरपालिकाको जनसंख्या करिब ४५ हजार र घरसंख्या १० हजार छ।

कीर्तिपुरमा गोपाल वंशकालदेखि नै बस्ती विकास भइसकेको थियो। पशुपतिको उत्पत्तिका बारेमा लेख्दा कीर्तिपुरमा रहेका ग्वालाहरूको 'बहुर्‍ही' नामको गाईले दिनदिनै दूध चढाउन जाने गरेको उल्लेख गरिन्छ।

काठमाडौं उपत्यकाभित्र रहेका कान्तिपुर, ललितपुर र भक्तपुर पछिको ठूलो प्राचीन सहर कीर्तिपुर थियो। भौगोलिक अवस्थितिका कारण यो सहरमाथि विजय प्राप्त गर्न पृथ्वीनारायण शाहलाई समेत धेरै धन, जन र समय खर्चिनुपरेको थियो।

कीर्तिपुरमा परम्परादेखि चल्दै आएको मुख्य चाडमा गथांमुगः, गथुप्याखः, इन्द्रायणीजात्रा, गाइजात्रा र दशैं-तिहार निकै रमझमका साथ मनाइन्छ। यस नगरका बाघ भैरव, उमा महेश्वर, नारायण सरस्वती र इन्द्रायणी मन्दिर उल्लेख्य वास्तुकलाका नमुना हुन् भने लोदेंगः, शाक्यमुनि बुद्ध मन्दिर, लोकेश्वर मन्दिर शिखरशैलीका उत्कृष्ट नमुना हुन्। यसैगरी चैत्यहरूमा चीलंचो प्रख्यात छ। नेपालको पहिलो र सबैभन्दा ठूलो विश्वविद्यालय त्रिभुवन विश्वविद्यालय पनि यसै नगरमा छ।


सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)", राष्ट्रिय योजना आयोग, नोभेम्बर २०१२. अन्तिम पहुँच मिति:नोभेम्बर २०१२.

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]