किपू

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
किपू
Kipoo
—  नगरपालिका  —
Kirtipur, 1950 - 1955.jpgकिपू सहरको मनोरम दृश्य
किपू Kipoo is located in Nepal
किपू Kipoo
किपू
Kipoo
नेपालमा किपूको स्थान
निर्देशाङ्क: २७°४०′४१″ उत्तर ८५°१६′३७″ पूर्व / २७.६७८०६° उत्तर ८५.२७६९४° पूर्व / 27.67806; 85.27694निर्देशाङ्क: २७°४०′४१″ उत्तर ८५°१६′३७″ पूर्व / २७.६७८०६° उत्तर ८५.२७६९४° पूर्व / 27.67806; 85.27694
देश  नेपाल
अञ्चल बागमती अञ्चल
जिल्ला काठमाडौं जिल्ला
वि.सं. २०५३ चैत्र १४
जनसङ्ख्या (२०११)
 - जम्मा ६७,१७१
समय क्षेत्र नेपालको प्रमाणिक समय (युटिसी+५:४५)
पोस्टल कोड ४४६१८
टेलिफोन कोड ०१
वेबसाइट आधिकारिक वेबसाइट

किपू (अङ्ग्रेजी: Kirtipur, कीर्तिपुर) काठमाडौं उपत्यकाको काठमाडौं जिल्लामा रहको ऐतिहासिक नगर हो। यहाँ प्रसिद्ध बाघभैरवको मन्दिर रहेको छ। काठमाडौं उपत्यकाको सबैभन्दा ठूलो ताल टौदह यहाँ पर्दछ। किपूमा झन्डै ७० हजार मानिस बसोबास गर्दछन।[१] कीर्तिपुरको टेलीफोन कोड नं. ०१ हो।

वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते ८ वटा गाविस मिलाएर किपू नगरपालिका घोषणा भएको हो। उक्त नगरमा २०५४ सालको निर्वाचनमा प्रमुखमा हिराकाजी महर्जन र उपप्रमुखमा रमेशमान महर्जन निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०६० असोज २२ गते सरकारले शिविरप्रसाद धिताललाई प्रमुख र पन्नारत्न वज्राचार्यलाई उपप्रमुखमा मनोनयन गरिएको थियो। नगरपालिकाको जनसङ्ख्या करिब ४५ हजार र घरसंख्या १० हजार छ।

किपूमा गोपाल वंशकालदेखि नै बस्ती विकास भइसकेको थियो। पशुपतिको उत्पत्तिका बारेमा लेख्दा किपूमा रहेका ग्वालाहरूको 'बहुर्‍ही' नामको गाईले दिनदिनै दूध चढाउन जाने गरेको उल्लेख गरिन्छ।

काठमाडौं उपत्यकाभित्र रहेका कान्तिपुर, ललितपुर र भक्तपुर पछिको ठूलो प्राचीन सहर किपू थियो। भौगोलिक अवस्थितिका कारण यो सहर माथि उपनिवेश जमाउन पृथ्वीनारायण शाहलाई समेत धेरै धन, जन र समय खर्चिनुपरेको थियो।

किपूमा परम्परादेखि चल्दै आएको मुख्य चाडमा गथांमुगः, गथुप्याखः, इन्द्रायणीजात्रा, गाइजात्रा र दशैं-तिहार निकै रमझमका साथ मनाइन्छ। यस नगरका बाघ भैरव, उमा महेश्वर, नारायण सरस्वती र इन्द्रायणी मन्दिर उल्लेख्य वास्तुकलाका नमुना हुन् भने लोदेंगः, शाक्यमुनि बुद्ध मन्दिर, लोकेश्वर मन्दिर शिखरशैलीका उत्कृष्ट नमुना हुन्। यसैगरी चैत्यहरूमा चीलंचो प्रख्यात छ। नेपालको पहिलो र सबैभन्दा ठूलो विश्वविद्यालय त्रिभुवन विश्वविद्यालय पनि यसै नगरमा छ।


तस्वीरकुञ्ज[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)", राष्ट्रिय योजना आयोग, नेपाल सरकार, नोभेम्बर २०१२, अन्तिम पहुँच नोभेम्बर २०१२ 

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]