स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४
Nepali local election, 2017
नेपाल
← २०६३ २०७४ बैशाख ३१, २०७४ असार १४ र २०७४ असोज २ २०७९ →

६ महानगरपालिका
११ उपमहानगरपालिका
२७६ नगरपालिका
४६० गाउँपालिका
कूल मतदान ७३.४% (पहिलो चरण)
७३.७% (दोस्रो चरण)
७७% (तेस्रो चरण)
  KP Oli.jpg Sher bahadur.jpg Prachanda 2009.jpg
नेता खड्गप्रसाद ओली शेरबहादुर देउवा प्रचण्ड
पार्टी नेकपा एमाले काँग्रेस नेकपा (माके)
शीर्ष नेताको रुपमा जुलाई २०१४ ७ मार्च २०१६ मे १९९९
सिट १४,०९७ ११,४५४ ५,४४२

  Bijaya kumar gachchadar (cropped).jpg
नेता उपेन्द्र यादव महन्थ ठाकुर बिजयकुमार गच्छदार
पार्टी ससफो, नेपाल राजपा नेलोफो
शीर्ष नेताको रुपमा जुन २०१५ २१ अप्रैल २०१७ ५ अप्रिल २०१७
सिट १,४३९ १,११२ ४६१

  Kamal Thapa 2015.jpg Baburam Bhattarai (cropped).jpg
नेता कमल थापा चित्रबहादुर केसी बाबुराम भट्टराई
पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी राष्ट्रिय जनमोर्चा नयाँ शक्ति पार्टी
शीर्ष नेताको रुपमा २० फेब्रुअरी २०१७ २६ मे २००६ जुन २०१६
सिट २८४ १८६ ११६

स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४ नेपालको ४ महानगरपालिका, १३ उपमहानगरपालिका, २७६ नगरपालिका र ४६० गाउँपालिकामा तीन चरणमा मिति २०७४ बैशाख ३१, २०७४ असार १४ र २०७४ असोज २ मा भएको हो । [१][२] २० वर्ष र नेपालको संविधान २०७२ लागू भए पश्चात सम्पन्न भएको यो पहिलो स्थानीय तहको निर्वाचन थियो ।[३] यस स्थानीय तह निर्वाचनमा नेकपा (एमाले) सबैभन्दा ठुलो दल बन्न सफल भएको हो ।

पृष्ठभूमि

सन् २००६ मा ज्ञानेन्द्र शाहको राज्यसत्तामा नेपालका ५३ नगरपालिकामा स्थानीय निर्वाचन गराइएको थियो तर प्रमुख राजनैतिक दलहरूद्वारा निर्वाचन वहिष्कारका कारण निर्वाचनमा जनताको झिनो उपस्थितिका साथै न्यून मतदान भएको थियो ।[४] सन् २००६ भन्दा पहिले सन् १९९७ मा स्थानीय निकायको निर्वाचन भएको थियो जसको अवधि ५ वर्ष तोकिएको थियो । सन् २००२ मा निर्वाचन हुने भएपनि आन्तरिक गृहयुद्धका कारण सो निर्वाचन हुन सकेन ।

नेपालको संविधान २०७२ लागू भएपछि राष्ट्रिय स्तरीय, प्रदेश स्तरीय र स्थानीय स्तरीय गरि ३ स्तरीय शासन प्रणालीको आरम्भ गरिएको हो । संविधान अनुरुप स्थानीय तह कार्यान्वयन गर्नका निमित्त नेपाल सरकारले बालानन्द पौडेलको अध्यक्षतामा स्थानीय निकाय पुनर्संरचना आयोगको गठन गरेको थियो । सो आयोगले ७१९ वटा स्थानीय तहको अवधारणा सरकार समक्ष प्रस्तुत गरेको थियो जसलाई पछि सरकारले सुधार गरेर ७५३ बनाएको हो । सन् २०१७ मार्च १० मा नयाँ नीति अनुरुप पुराना गाउँ विकास समितिहरूलाई गाभेर गाउँपालिका गठन गरेको हो ।[५]

निर्वाचन प्रणाली

स्थानीय निकायमा एउटा अध्यक्ष/मेयर र एउटा उपाध्यक्ष/उपमेयर रहने व्यवस्था गरिएको छ । यस वाहेक स्थानीय निकायलाई वडामा विभाजन गरिएको छ जसमा एउटा वडा अध्यक्ष र ४ सदस्य रहने व्यवस्था गरिएको छ । ४ सदस्यहरू मध्ये अनिवार्य रुपमा २ महिला हुनुपर्ने उल्लेख छ । सम्पूर्ण पदहरूको अवधि ५ वर्षको लागि तोकिएको छ । प्रत्यक्ष रुपमा निर्वाचन व्यवस्था भएको हुनाले सबैभन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवार विजय घोषित गरिनेछ ।[६]

स्थानीय निकाय प्रकार विकल्प
महानगरपालिका एक मेयर, एक उपमेयर, एक वडा अध्यक्ष र ४ वडा सदस्य
उप महानगरपालिका एक मेयर, एक उपमेयर, एक वडा अध्यक्ष र ४ वडा सदस्य
नगरपालिका एक मेयर, एक उपमेयर, एक वडा अध्यक्ष र ४ वडा सदस्य
गाउँपालिका एक अध्यक्ष, एक उपाध्यक्ष, एक वडा अध्यक्ष र ४ वडा सदस्य

आयोजन

निर्वाचन खर्च

स्थानीय तहको निर्वाचन गर्न प्रमुख राजनैतिक दलहरू तयार भएपछि निर्वाचन गर्नका लागि नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषदद्वारा निर्वाचन आयोगसँग सल्लाह सुझाव गरेर वि.सं. २०७४ वैशाख ३१ (सन् २०१७ मार्च १४) मा निर्वाचन गर्ने निर्णय गरेको हो ।[७][८][९]स्थानीय निकायको निर्वाचन गर्नका लागि मन्त्रिपरिषदले निर्वाचन आयोगलाई १० अर्ब २९ करोड ६३ लाख ७६ हजार ७७५ रुपैयाँ छुट्याएको हो ।[९]

वि.सं. २०७४ बैशाख ३१ मै देशभर निर्वाचन गर्ने सरकारको निर्णयप्रति आपत्ति जनाउँदै आएको मोर्चासँग सरकारको सहमति भएपछि स्थानीय निकायको निर्वाचन तीन चरणमा हुने भएको हो ।[१०][११]सहमति अनुसार पहिलो चरणको निर्वाचन वि.सं. २०७४ बैशाख ३१, दोश्रो चरणको निर्वाचन वि.सं. २०७४ असार १४ गते र तेस्रो चरणको निर्वाचन वि.सं. २०७४ असोज २ गते हुने भएको हो ।[१०][१२]

स्थानीय तहको निर्वाचन गराउन सुरक्षा व्यवस्था कडा र चुस्त बनाउनका लागि ७ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ छुट्याएको हो ।[१३]

निर्वाचन कार्यक्रम

नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्को निर्णय अनुसार निर्वाचन आयोगले स्थानीय निकायको निर्वाचन ३ चरणमा गर्ने भएको हो । निर्णयअनुसार पहिलो चरणको निर्वाचन वि.सं. २०७४ बैशाख ३१ (सन् २०१७ मार्च १४) मा नेपालको नयाँ गठित प्रदेश नं. ३, प्रदेश नं. ४प्रदेश नं. ६मा सञ्चालन गरिने भएको छ भने दोस्रो चरणको निर्वाचन वि.सं. २०७४ असार १४ (सन् २०१७ जुन २८) मा प्रदेश नं. १, प्रदेश नं. ५प्रदेश नं. ७मा सञ्चालन हुने भएको छ भने प्रदेश नं. २मा तेस्रो चरणको निर्वाचन वि.सं. २०७४ असोज ०२ (सन् २०१७ सेप्टेम्बर १८) मा गरिने भएको छ ।[१४]

मतदान

निर्वाचन परिणाम

पूर्ण परिणाम

पार्टी मेयर/अध्यक्ष उप-मेयर/उपाध्यक्ष वार्ड अध्यक्ष वार्ड सदस्य
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) २९४ ३३१ २,५६० १०,९१२
नेपाली काँग्रेस २६६ २२३ २,२८६ ८,६७९
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) १०६ १११ १,१०२ ४,१२३
सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल ३४ ३२ २६२ १,१११
राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल २५ ३० १९५ ८६२
नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम ८८ ३५६
स्वतन्त्र ९१ १३१
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी ५९ २१४
राष्ट्रिय जनमोर्चा ३३ १४६
नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल २२ ९१
नेपाली जनता दल ३०
नेपाल मजदुर किसान पार्टी २२ ७५
बहुजन शक्ति पार्टी ३४
राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टी १७
राष्ट्रिय प्रजन्तन्त्र पार्टी (प्रजातान्त्रिक)
सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
नेपाल परिवार दल
जम्मा ७५३ ७५३ ६,७४२ २६,९७०

पहिलो चरण

पहिलो चरणको निर्वाचन सकिए लगत्तै थालिएको मतगणना अनुसार नेकपा (एमाले)ले सबैभन्दा बढी स्थानमा मेयर/अध्यक्ष बनाउन सफल भएको छ । पहिलो चरण अन्तर्गत ३ प्रदेशहरूको ३४ जिल्लाको २८३ स्थानमा भएको निर्वाचन परिणाममा एमाले अगाडी रहेको छ भने नेपाली काङ्ग्रेस दोश्रो स्थानमा रहेको छ ।[१५][१६] पहिलो चरणको निर्वाचनमा ७१% मतदान भएको नेपाल निर्वाचन आयोगले जनाएको हो ।[१७]

१२५ १०५ ४६
एमाले नेपाली काङ्ग्रेस माओवादी केन्द्र राप्रपा जनमोर्चा नेमकिपा
पार्टी नेकपा (एमाले) काङ्ग्रेस नेकपा (माके) राप्रपा जनमोर्चा नेपाल मजदुर किसान पार्टी
नेता खड्गप्रसाद ओली शेरबहादुर देउवा प्रचण्ड कमल थापा चित्रबहादुर केसी नारायणमान बिजुक्छे
KP Oli.jpeg Sher bahadur.jpg Prachanda 2009.jpg Kamal Thapa 2015.jpg Narayanman bijukchhe comrade rohit.png
सिट १२५ (४४%) १०५ (३७%) ४६ (१६%) १ (०.२%) १ (०.२%) १ (०.२%)
११५ / २८३
१०२ / २८३
४६ / २८३
१ / २८३
१ / २८३
१ / २८३

पार्टीगत विवरण

पार्टी विजय सिट[१८] मत प्रतिशत परिवर्तन
नेकपा (एमाले) १२५ ४४%
काङ्ग्रेस १०५ ३७%
नेकपा (माके) ४६ १६%
राप्रपा ०.२%
जनमोर्चा ०.२%
सङ्घीय समाजवादी फोरमनयाँ शक्ति पार्टी ०.२%
नेपाल मजदुर किसान पार्टी ०.२%
स्वतन्त्र उम्मेदवार १.४१% -
जम्मा २८३

दोस्रो चरण

दोस्रो चरणको निर्वाचन सकिए लगत्तै थालिएको मतगणना अनुसार नेकपा (एमाले)ले सबैभन्दा बढी स्थानमा मेयर/अध्यक्ष बनाउन सफल भएको छ । दोस्रो चरण अन्तर्गत ३ प्रदेशहरूको ३५ जिल्लाको ३३४ स्थानमा भएको निर्वाचन परिणाममा एमाले अग्रस्थानमा रहेको छ भने नेपाली काङ्ग्रेस दोश्रो स्थानमा रहेको छ । पहिलो चरणको निर्वाचनमा ७०.५% मतदान भएको नेपाल निर्वाचन आयोगले जनाएको हो जसमा सबैभन्दा बढी मतदान बाजुरामा ८० प्रतिशत र सबैभन्दा कम भोजपुरमा ६१ प्रतिशत मतदान भएको छ ।[१९][२०][२१][२२]

१५० १२२ ३८
एमाले नेपाली काङ्ग्रेस माओवादी केन्द्र नयाँ शक्ति नेलोफो राप्रपा जनमोर्चा
पार्टी नेकपा (एमाले) काङ्ग्रेस नेकपा (माके) नयाँ शक्ति पार्टी लोकतान्त्रिक फोरम राप्रपा जनमोर्चा
नेता खड्गप्रसाद ओली शेरबहादुर देउवा प्रचण्ड बाबुराम भट्टराई बिजयकुमार गच्छदार कमल थापा चित्रबहादुर केसी
KP Oli.jpeg Sher bahadur.jpg Prachanda 2009.jpg Baburam Bhattarai (cropped).jpg Bijaya kumar gachchadar (cropped).jpg Kamal Thapa 2015.jpg
सिट १५० (४४.९१%) १२२ (३६.५२%) ३८ (११.३७%) ८ (२.३९%) ६ (१.७९%) ४ (१.१९%) २ (०.५९%)
१५० / ३३४
१२२ / ३३४
३८ / ३३४
८ / ३३४
६ / ३३४
४ / ३३४
२ / ३३४

पार्टीगत विवरण

पार्टी विजय सिट[२३][२४] मत प्रतिशत परिवर्तन
नेकपा (एमाले) १५० ४४%
काङ्ग्रेस १२२ ३६%
नेकपा (माके) ३८ ११%
नयाँ शक्ति पार्टी २%
लोकतान्त्रिक फोरम १%
राप्रपा १%
जनमोर्चा ०.२%
स्वतन्त्र उम्मेदवार १% -
जम्मा ३३४

तेस्रो चरण

तेस्रो चरणको निर्वाचन सकिए लगत्तै थालिएको मतगणना अनुसार नेपाली काङ्ग्रेसले सबैभन्दा बढी स्थानमा मेयर/अध्यक्ष बनाउन सफल भएको छ । तेस्रो चरण अन्तर्गत प्रदेश नं २ को ८ जिल्लाको १३६ स्थानमा भएको निर्वाचन परिणाममा नेपाली काङ्ग्रेस अगाडी रहेको छ भने सङ्घीय समाजवादी फोरम दोश्रो स्थानमा रहेको छ ।[२५][२६] तेस्रो चरणको निर्वाचनमा ७७% मतदान भएको नेपाल निर्वाचन आयोगले जनाएको हो ।[२७]

४० २६ २५ २१ १८
नेपाली काङ्ग्रेस ससफो राजपा माओवादी केन्द्र एमाले लोफने नेजद
पार्टी काङ्ग्रेस सङ्घीय समाजवादी फोरम राष्ट्रिय जनता पार्टी नेकपा (माके) नेकपा (एमाले) नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम
नेता शेरबहादुर देउवा उपेन्द्र यादव महन्थ ठाकुर प्रचण्ड खड्गप्रसाद ओली बिजयकुमार गच्छदार
Sher bahadur.jpg Prachanda 2009.jpg KP Oli.jpeg Bijaya kumar gachchadar (cropped).jpg
सिट ४० (२९%) २६ (१९%) २५ (१८%) २१ (१५%) १८ (१३%) ३ (२%)
४० / १३६
२६ / १३६
२५ / १३६
२१ / १३६
१८ / १३६
३ / १३६

पार्टीगत विवरण

पार्टी विजय सिट[२८] मत प्रतिशत परिवर्तन
काङ्ग्रेस ४० २९%
सङ्घीय समाजवादी फोरम २६ १९%
राजपा २५ १८%
नेकपा (माके) २१ १५%
नेकपा (एमाले) १८ १३%
लोकतान्त्रिक फोरम नेपाल २%
नेपाल जनता दल १%
नयाँ शक्ति पार्टी १% -
जम्मा १३६

नगरहरूको निर्वाचन परिणाम

नगर मेयर उप मेयर
काठमाडौं विद्या सुन्दर शाक्य (नेकपा एमाले) हरी प्रभा खड्गी (नेका)
ललितपुर चिरी बाबु महर्जन (नेका) गीता सत्याल (नेका)
पोखरा लेखनाथ मन बहादुर जिसी (नेकपा एमाले) मञ्जु देवी गुरुङ (नेकपा एमाले)
भरतपुर रेणु दाहाल (नेकपा माके) पार्वती शाह ठकुरी (नेका)
हेटौडा हरि बहादुर महत (नेकपा एमाले) मीना कुमारी लामा (नेकपा एमाले)
घोराही नरु लाल चौधरी (नेकपा माके) सीता न्योपाने (नेकपा एमाले)
नेपालगञ्ज धवल शमशेर जबरा (राप्रपा) उमा थापा मगर (नेका)
बुटवल शिवराज सुबेदी (नेकपा एमाले) गुमा देवी आचार्य (नेकपा एमाले)
तुलसीपुर घनश्याम पाण्डे (नेकपा एमाले) माया शर्मा (नेकपा एमाले)
इटहरी दौरिक लाल चौधरी (नेकपा एमाले) लक्ष्मी कुमारी गौतम (नेकपा एमाले)
धनगढी नृप बहादुर वाड (नेका) सुशिला मिश्रा (नेका)
बिराटनगर भीम पराजुली (नेका) इन्दिरा कार्की (नेका)
धरान तारा सुब्बा (नेकपा माके) मञ्जु भण्डारी (नेकपा एमाले)
जनकपुर लाल किशोर शाह (राजपा) रीता कुमारी मिश्रा (राजपा)
जीतपुर सिमरा कृष्ण प्रसाद पौडेल (नेकपा माके) सरस्वति देवी चौधरी (नेकपा माके)
कलैया राजेश राय यादव (नेका) रहिमा खातुन (नेका)
वीरगञ्ज विजय कुमार सरावगी (ससफो) शान्ति कार्की (नेका)
राजविराज शम्भु प्रसाद यादव (राजपा) साधना झा (राजपा)


सन्दर्भ सामग्रीहरू

  1. "दोश्रो चरणको निर्वाचन असार १४ गते". नागरिक मिडिया हाउस. http://www.nagariknews.com/news/20976/. अन्तिम पहुँच मिति: १७ जेठ २०७४. 
  2. "Grassroots democracy". Himal Media. http://nepalitimes.com/page/political-power-of-the-ballot-local-elections-nepal. अन्तिम पहुँच मिति: 12 May 2017. 
  3. Koirala, Kosh Raj. "Local polls after 20 years, finally". Nepal Republic Media. http://www.myrepublica.com/news/15240/. अन्तिम पहुँच मिति: 2 April 2017. 
  4. "Nepal Assessment 2006". Institute for conflict management. http://www.satp.org/satporgtp/countries/nepal/assessment2006.htm. अन्तिम पहुँच मिति: 4 April 2017. 
  5. "New local level structure comes into effect from today". International Media Network Nepal (Pvt) Ltd. https://thehimalayantimes.com/nepal/new-local-level-structure-comes-effect-today/. अन्तिम पहुँच मिति: 2 April 2017. 
  6. "हेर्नुहोस्, तपाईले भोट हाल्ने मतपत्र (नमूनासहित)". http://www.onlinekhabar.com/2017/03/564592/. अन्तिम पहुँच मिति: 2 April 2017. 
  7. "दुई दशकपछि स्थानीय चुनाव घोषणा". १० फागुन २०७३. http://www.nagariknews.com/news/14793/. 
  8. "वैशाख ३१ मै चुनाव गर्न प्रमुख चार दल प्रतिवद्ध". ७ चैत्र २०७३. http://www.onlinekhabar.com/2017/03/559511/. 
  9. ९.० ९.१ "वैशाख ३१ मा स्थानीय चुनाव गर्ने सरकारको घोषणा". ९ फागुन २०७३. http://www.onlinekhabar.com/2017/02/545596/. 
  10. १०.० १०.१ "स्थानीय निकाय चुनाव दुई चरणमा गर्ने सरकार र मोर्चाको सहमति". ९ बैशाख २०७४. http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-04-22/20170422200450.html. 
  11. "स्थानीय निकाय चुनाव दुई चरणमा गर्ने सरकार र मोर्चाबीच सहमति". ९ बैशाख २०७४. http://www.onlinesaptari.com/2017/04/22/8827. 
  12. "प्रदेश नम्बर २ मा असोज २ गते चुनाव गर्ने सरकारको निर्णय". १ असार २०७४. http://www.onlinekhabar.com/2017/06/598501/. 
  13. "निर्वाचन सुरक्षाका लागि अर्थ मन्त्रालयद्वारा साढे सात अर्ब निकासा". २० बैशाख २०७४. http://setopati.com/chapa-bata/68472/. 
  14. "प्रदेश नम्बर २ मा असोज २ गते मात्र चुनाव, तीन वटा प्रदेशमा असार १४ मै हुने". http://www.onlinekhabar.com/2017/06/598408/. अन्तिम पहुँच मिति: १ असार २०७४. 
  15. http://election.nagariknews.com/
  16. http://election.onlinekhabar.com/
  17. "स्थानीय चुनावमा उत्साहजनक सहभागिता, ७१ प्रतिशत मत खस्यो". http://www.onlinekhabar.com/2017/05/584973/. अन्तिम पहुँच मिति: ३१ बैशाख २०७४. 
  18. "निर्वाचन परिणाम". अनलाइन खबर. http://election.onlinekhabar.com/. अन्तिम पहुँच मिति: ७ जेष्ठ २०७४. 
  19. "शान्तिपूर्ण रुपमा दोस्रो चरणको निर्वाचन सम्पन्न, ७०.५ प्रतिशत मत खस्यो". http://www.abhiyan.com.np/new/Articles/view/100322. अन्तिम पहुँच मिति: १५ असार २०७४. 
  20. "दोस्रो चरणको निर्वाचन सम्पन्न, तिङ्लामा भएन भोट". http://www.ejanakpurtoday.com/news/6951. अन्तिम पहुँच मिति: १५ असार २०७४. 
  21. "दोस्रो चरणको निर्वाचन सम्पन्न गराएकोमा प्रमले दिए धन्यवाद". http://lokaantar.com/cinema/16812. अन्तिम पहुँच मिति: १५ असार २०७४. 
  22. "तीन प्रदेशमा दोस्रो चरणको निर्वाचन हुँदै". http://www.nagariknews.com/news/22699/. अन्तिम पहुँच मिति: १४ असार २०७४. 
  23. "निर्वाचन परिणाम". अनलाइन खबर. http://election.onlinekhabar.com/. अन्तिम पहुँच मिति: ७ जेष्ठ २०७४. 
  24. http://election.annapurnapost.com/
  25. http://election.nagariknews.com/
  26. http://election.onlinekhabar.com/
  27. "स्थानीय तहको तेस्रो चरण निर्वाचनमा ७७ प्रतिशत मतदान". https://setopati.com/politics/88156. अन्तिम पहुँच मिति: ०२ असोज २०७४. 
  28. "निर्वाचन परिणाम". अनलाइन खबर. https://www.onlinekhabar.com/2017/09/629000. अन्तिम पहुँच मिति: ११ असोज २०७४. 

यो पनि हेर्नुहोस्