उपेन्द्र यादव

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
उपेन्द्र यादव
Upendra Yadav at Rajbiraj.jpg
परराष्ट्र मन्त्री[१]
कार्यकाल
२८ अगस्त २००८ – ४ मई २०११
अग्रजसाहना प्रधान
उतराधिकारीसुजाता कोइराला
सङ्घीय समाजवादी फोरमक अध्यक्ष
पद बहाली
जुन १५, २०१५
व्यक्तिगत विवरण
जन्मउपेन्द्र यादव
(१९६०-१२-११) डिसेम्बर ११, १९६० (उमेर ५८)[२]
भगवतपुर, सप्तरी[३] आब सुनसरी, नेपाल
राजनीतिक पार्टीसङ्घीय समाजवादी फोरम
जीवन साथी(हरू)पार्वती देवी यादव

उपेन्द्र यादव मधेस समर्थक दल मधेसी जनअधिकार फोरमका संयोजक हुनुहुन्छ। शीर्षमधेसी नेता यादवको जन्म २०१६ सालमा सप्तरी जिल्लाको भागवतपुरमा भएको हो। उहाँ धनीलाल यादव र फुलनीदेवी यादवका कान्छा छोरा हुनुहुन्छ। उहाँका दाजु डम्बर यादव खेती-किसानीमा संलग्न हुनुहुन्छ। उहाँको बाल्यकाल सप्तरी जिल्लाको मधुवनमा बित्यो। अहिले त्यो ठाउँ सुनसरी जिल्लामा पर्छ। मधुवनको मोहन नि.मा.वि.मा उहाँले प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गर्नभयो। त्यसपछि जनता मा.वि. मधुवन र वनदहवाकट्टी हाइस्कूल सप्तरीमा माध्यमिक शिक्षा लिनुभयो। २०३२ सालमा एसएलसी उत्तीर्ण गरेपछि यादव धरानको हात्तीसार क्याम्पस भर्ना हुनुभयो। त्यहाँबाट आईएस्सी गरेपछि उहाँले महेन्द्र मोरङ क्याम्पस विराटनगरबाट स्नातक र स्नातकोत्तर गर्नभएको हो।

राजनीतिक पाइला[सम्पादन गर्ने]

लोकप्रिय नेता यादवको राजनीतिक पाइला चाहिं २०३२ सालतिरै अघि बढेको हो। झापा आन्दोलनको उभारले ढपक्कै छोपेको थियो। त्यतिबेला उहाँ पुष्पलाल समूहको अनेरास्ववियुमा संलग्न हुनुभयो। त्यसरी उत्प्रेरित गर्न तत्त्व चाहिं गरीब र विपन्न वर्गलाई उठाउनु पर्छ भन्ने चेतना थियो। २०३५ सालमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका संस्थापक पुष्पलाल श्रेष्ठबाट कम्युनिस्ट पार्टीको चौवन्नी सदस्यता लिनुभयो। त्यसपछि पनि उहाँले विद्यार्थीर् राजनीति छाड्नुभएन। त्यतिबेला अखिल प्रतिबन्धित थियो। उहाँले भूमिगत रूपमा काम गर्नुभयो। विद्यार्थी राजनीति हुँदै यादव जनमतसँग्रहमा सक्रिय हुनुभयो। तर, जनमतसँग्रहसँगै अखिल विभाजित भयो। उहाँ प्रगतिशील विद्यार्थी (युनियन)को दुई कार्यकाल उपाध्यक्ष हुनुभयो। २०४६ सालमा उहाँ नेपाली कांग्रेसको आह्वानमा भएको सत्याग्रहमा सामेल हुनुभयो। उहाँलाई काठमाडौंंमा गिरफ्तार गरियो। उहाँले केन्द्रीय कारागारमा एक वर्षबिताउनुभयो। त्यतिबेला उहाँसँग प्रदीप गिरी, दमन ढुंगाना, मार्सलजुलुम शाक्य, गोपालप्रसाद भट्टर्राईलगायत काङ्ग्रेस नेताहरू हुनुहुन्थ्यो। पछि पुष्पलाल समूहको अध्यक्ष साहना प्रधान र मनमोहन अधिकारीको पार्टी मिलेर नेकपा (मार्क्सवादी) बन्यो। उहाँले कोशी अञ्चल कमिटीमा रहेर काम गर्नुभयो। त्यसको इन्चार्ज भरतमोहन अधिकारी हुनुहुन्थ्यो। २०४६ सालको आन्दोलनमा यादव विराटनगरमा गिरफ्तार हुनुभयो। उहाँलाई धनकुटा लगियो। प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना भएपछि उहाँ छुट्नुभयो। लगत्तै झापाली माले र मार्क्सवादीबीच एकता भयो र एमाले बन्यो। २०४८ सालमा यादवलाई नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकिकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)ले सुनसरी-४ बाट उम्मेदवार बनायो। उहाँले जित्न सक्नुभएन। त्यसपछि उहाँलाई पार्टीले सुनसरी र मोरङको जिम्मेवारी सुम्पियो।

मधेसको कुरा[सम्पादन गर्ने]

२०५६ सालमा उहाँले पार्टीभित्र मधेसको कुरा उठाउनुभयो। पार्टीले उल्टै साम्प्रदायिक व्यक्ति भनी आरोप लगाएपछि उहाँले पार्टीबाट राजीनामा दिनुभयो। अनि उहाँ २०५४ सालमा नै गठन भएको मधेसी जनअधिकार फोरममा क्रियाशील हुनुभयो। २०५९ असोज १८मा राजा ज्ञानेन्द्रले शासन सत्ता लिएपछि फोरममाथि हमला भयो। यादवलगायतका नेता कार्यर्ताले भूमिगत र अर्धूमिगत भएर काम गर्नुभयो। त्यसबीचमा उहाँले नेकपा माओवादीसित पनि सहकार्य गर्नुभयो। तर, उहाँले माओवादीको सदस्यता लिनुभएको थिएन। २०६१ सालमा राजाको प्रत्यक्ष शासन कायमै थियो। उहाँलगायत मातृका यादव र सुरेश आले दिल्लीमा पक्राउ पर्नुभयो। अनुसन्धानका लागि यादवलाई कन्सन्ट्रेसन क्याम्पमा डेढ महिना राखियो र छाडियो। जनआन्दोलन-२ का बेला यादव सारा शक्ति लगाएर होमिनुभयो। नेपालको इतिहासमा पहिलोपटक मधेसी ब्यानरमा आन्दोलन लडिएको थियो। तर, जनआन्दोलनको भावना र मर्मनुसार सात दलको सरकारले मधेसी, दलित एवं जनजातिको भावनाको कदर नगरेपछि उहाँले मधेस आन्दोलन उठाउनुभयो। २०६३ माघ १ गते अन्तरिम संविधान बन्यो। त्यसको भोलिपल्ट काठमाडौंंको माइतीघर मण्डलामा नेता यादवको नेतृत्वमा अन्तरिम संविधान जलाईयो। सरकारले उहाँलाई गिरफ्तार गर्‍यो। हनुमानढोकामा लगेर थुन्यो। लोकतन्त्रमा समेत उहाँलाई देशद्रोहको मुद्दा चलाउन खोजियो। मधेस आन्दोलन तीव्र भएकाले र्सार्वजनिक अपराधको मुद्दा लगाउने प्रयत्न भयो। तर, मधेस आन्दोलन झन प्रचण्ड भएपछि त्यत्तिकै सेलायो। मधेस आन्दोलनकै आलोकमा उपेन्द्र यादव नेताका रूपमा स्थापित हुनुभयो। मधेस आन्दोलनले नै मधेसी जनअधिकार फोरम मजबुत बन्यो। पछि निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएपछि राजनीतिक शक्तिका रूपमा उदायो। संविधानसभा निर्वाचनसम्म फोरम दलका रूपमा दर्ता भयो। अनि निर्वाचनमा मधेसी-पहाडी सबैको पार्टर्ीन्न सफल भयो। अहिले संविधानसभामा चौथो ठूलो पार्टीका रूपमा ५२ स्थान हासिल गरेको छ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]