राजविराज नगरपालिका

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
राजविराज
—  शहर  —
Rajbiraj
शहरको प्रसिद्ध त्रिभुवन चोक (हाल गजेन्द्र चोक)
राजविराज नगरको नक्सा
राजविराज is located in नेपाल
राजविराज
राजविराज
राजविराज नगरपालिका नेपाल
निर्देशाङ्क: २६°३२′२६″ उत्तर ८६°४४′५५″ पूर्व / २६.५४०५६° उत्तर ८६.७४८६१° पूर्व / 26.54056; 86.74861निर्देशाङ्क: २६°३२′२६″ उत्तर ८६°४४′५५″ पूर्व / २६.५४०५६° उत्तर ८६.७४८६१° पूर्व / 26.54056; 86.74861
देश  नेपाल
विकास क्षेत्रहरू पूर्वाञ्चल
अञ्चल सगरमाथा
जिल्ला सप्तरी
वार्ड सङ्ख्या १६
सरकार
 - मेयर शम्भु प्रसाद यादव[१] (राजपा)
 - उप-मेयर साधना झा (राजपा)
क्षेत्रफल
 - जम्मा ५५.६४ किमी (२१.५ वर्ग मी)
अवनति ७६ मि (२४९ फिट)
जनसङ्ख्या (बि.स. २०६८ अनुसार)
 - जम्मा ६९,८०३[२][३][४]
समय क्षेत्र नेपालको प्रमाणिक समय (युटिसी+५:४५)
पोस्टल कोड ५४६००
टेलिफोन कोड ०३१
वेबसाइट rajbirajmun.gov.np

नेपालको पहिलो टाउन प्लानिङ्ग गरी बसाइएको सप्तरी जिल्लाको सदरमुकाम राजविराज तराईको सबैभन्दा पहिलो र अधिराज्यको चौथो नगरपालिका हो। वि.सं. १९९४ तिर सप्तकोशी नदीले पुरानो सदरमुकाम हनुमाननगरलाई कटान गर्न थालेपछि सदरमुकाम अन्यत्र सार्न उपयुक्त ठाउँको खोजी हुन थाल्यो। तत्कालीन बडाहाकिम प्रकाशशमशेर जबराले उपयुक्त ठाउँ खोजेर सहर बसाउने जिम्मेवारी ख्यातिप्राप्त इन्जिनियर डिल्लीजङ्ग थापालाई सुम्पेका थिए। उनले आफ्नो जमीनन्दारी मौजा रहेको जोलहरी मलेठ गाउँ नजीकैको राजपुर मौजामा सदरमुकाम बसाउने निधो गरे । त्यस बेला सुन्दर सहरकोरूपमा प्रसिद्धि पाएको भारत जयपुरको नक्सा बमोजिम टाउन प्लानिङ्ग गरी विं.सं.१९९८ मा राजविराज शहर बसाइयो ।[५]

नगर[सम्पादन गर्ने]

नगरपालिकामा १२ जना प्रमुख तथा उपप्रमुख भइसकेका छन् । नगरपालिकाको प्रथम प्रमुख यमुनानन्द मिश्र र उप प्रमुख गुणानन्द चौधरी हुनु भएको थियो।

रितिथिति[सम्पादन गर्ने]

वर्तमान राजविराजको पूर्वी भागमा पर्ने भलुवाही खोलाको छेउमा लामो इतिहास बोकेको राजदेवी भगवतीको मन्दिरबाट राजविराज नाम रहन गएको विभिन्न पुस्तकमा उल्लेख छ। राजदेवी भगवतीलाई सेन राजाको इष्टदेवी मानिन्छ। राजदेवी मन्दिर यहाँ अवस्थित रहनुको कारण यहाँ सेन राजाहरूको कचहरी गर्ने ठाउँ, दरवार, किल्ला रहनु हो।[स्रोत नखुलेको] सहर विकासका लागि चाहिने आधारहरू भएकोले २०१६ सालमा राजविराजलाई नगरपालिका घोषणा गरियो। नगरपालिकाको पूर्वमा खाँडो खोला, पश्चिममा जमुनी मधेपुरा, उत्तरमा मलेठ र दक्षिणमा बोरिया गाविस छन्। योजनाबद्ध किसिमले व्यवस्थित राजबिराज छिट्टै व्यवसायिकरूपमा अगाडि बढी २०१० सालतिर पूर्वी नेपालको तराई र पहाडी जिल्लाका व्यापारिक केन्द्रको रूपमा विकसित हुन पुग्यो। नगरपालिकामा ऐतिहासिक राजदेवी, दुर्गा भगवती, वागेश्वरी भगवती, हनुमान, रामजानकी, राधाकृष्ण, विष्णु, बैष्णवी काली, महादेव लगायतका मठ मन्दिर तथा मुस्लिम समुदायको जामे मस्जिद र जैन धर्मावलम्बीका मन्दिर छन्।[स्रोत नखुलेको]

जनसंख्या[सम्पादन गर्ने]

नगरपालिकामा ब्राहृमण, क्षेत्री, थारू, हरिजन, यादव, मुस्लिम, जैन, मारबाडी, दास, डुम, मण्डल, देव,साह हलखोर जातिको बसोबास छ। हिन्दु, मुस्लिम, जैन, बुद्ध धर्म मान्नेहरू आपसमा मिलेर बसेका छन्। प्रत्येक धर्मावलम्बीहरूको आ-आफ्नो रीतिरिवाज र चाडपर्व, कला-संस्कृति छ। कामकाजको रूपमा नेपाली भाषा प्रयोग गर्ने गरे पनि अधिकांश मैथिली भाषा बोल्ने गरिन्छ। वि.सं. २०६८ को जनगणनाअनुसार १९ हजार ६ सय ८४ पुरूष र १८ हजार ५४ महिला गरी ३७ हजार ७ सय ३८ जनसंख्या रहेको नगरपालिकामा ७ हजार ७ सय ४३ घर संख्या रहेको छ । [६]

शैक्षिक संस्थाहरू[सम्पादन गर्ने]

राजविराज नगरपालिकामा बिभिन्न शैक्षिक संस्थाहरू रहेका छन् । यहाँ सबैभन्दा पुरानो महेन्द्र विन्देश्वरी कलेज रहेको छ जुन त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धन प्राप्त गरेको छ ।

  • क्यालिबर इन्टरनेसनल कलेज
  • मोडेल सेकेन्डरी स्कूल, राजविराज-०४,राजदेवी टोल
  • राजविराज मोडेल क्याम्पस
  • जानकी उच्च मा.वि.
  • महेन्द्र बिन्देशवरी बहुमुखी क्याम्पस(त्रि.वि.)
  • साई कृष्णा मेडिकल कलेज तथा अस्पताल
  • छिन्नमस्ता उच्च मा.वि.
  • नया रोज पब्लिक स्कुल
  • माँ सरस्वति इंग्लिश स्कुल
  • धर्मराज इंग्लिश स्कुल
  • सृजना उच्च मा.वि. (मिसन कलेज)
  • क्षितिज एजुकेशनल फाउंडेशन
  • युनिक एजुकेशनल एकेडेमी,राजविराज-०७
  • जगदम्बा टेक्निकल इन्स्टिच्युट
  • छिन्नमस्ता कलेज
  • सफ्टेक कलेज अफ कम्प्युटर इन्जिनीयरिंग कलेज
  • पिस जोन मोडेल स्कूल,राजविराज
  • ह्याप्पील्यान्ड उच्च मा.वि.

यी पनि हेर्नुहोस[सम्पादन गर्ने]


सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "राजविराजमा राजपाको रोमाञ्चक जीत", Online Khabar, अभिगमन मिति २०१७-१०-०६ 
  2. "National Population and Housing Census 2011", National Planning Commission Secretariat, Central Bureau of Statistics (CBS), Government of Nepal, नोभेम्बर २०१२। 
  3. "New Structure of Nepal", MOFALD, Government of Nepal, मार्च २०१७। 
  4. "Details of Rural Municipal and Municipalities of Nepal", MOFALD, Government of Nepal, १३ सेप्टेम्बर २०१७। 
  5. https://www.spotlightnepal.com/2016/02/19/what-went-wrong-in-my-madhesh/
  6. "नेपाल जनगणना बि.स.२०६८", अभिगमन मिति नोभेम्बर २०१२ 

बाहिरी कडीहरू[सम्पादन गर्ने]