सौर्य मण्डल

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

सौर्य परिवारमा प्रमुख रूपमा सूर्य र यसलाई परिक्रमा गर्ने विभिन्न ग्रहहरू पर्दछन्। सूर्य सौर्य परिवारको बिचमा रहेको हुन्छ भने विभिन्न ग्रहहरू यसको वरिपरि निश्चित बाटोमा हिँड्ने गर्दछन्। तर सूर्य र ग्रहहरू बाहेक अन्य खगोलीय पिण्डहरू पनि सौर्य परिवारमा पर्दछन्।

सूर्य[सम्पादन गर्ने]

सूर्यको बाहिरी भाग देखिएको तस्विर

सूर्य एक मझौलो आकारको तारा हो। यसको सतहको तापक्रम लगभग हुन्छ भने यसको केन्द्रको तापक्रम [१] हुन्छ। र यसको केन्द्रको चाप [२]रहेको हुन्छ। सर्यले सम्पूर्ण सौर्य मण्डललाई नै उज्यालो पार्ने गरि प्रकाश दिन्छ। यसले यति धेरै प्रकाश र ताप दिनुको कारण यसको केन्द्रमा भइरहेको आणविक प्रतिक्रिया हो। आणविक प्रतिक्रिया हुन सूर्यको केन्द्रमा रहेको चाप र तापक्रमले मद्दत गर्दछन। सूर्यमा भन्दा बढी हाइड्रोजनको मात्रा रहेको हुन्छ।[३] हाइड्रोजनको परमाणुमा जम्मा एउटा इलेक्ट्रोन रहेको हुन्छ।[४] सूर्यको केन्द्र भागमा उच्च तापक्रम हुने भएकोले त्यहाँ रहेका हाइड्रोजनका इलेक्ट्रोनहरू छुट्टिएर जान्छन। अब हाइड्रोजनको न्युक्लियस मात्रै बाकि रहेको हुन्छ। हाइड्रोजनको न्युक्लियसमा प्रोटोन मात्रै हुन्छ। अब ति पोसिटिव चार्ज भएका प्रोटोनहरू माथि यति धेरै चाप लाग्छ कि विकर्षित हुँदा हुँदै पनि तिनीहरू एकै ठाउँमा आइ आणविक प्रतिक्रिया सुरु हुन्छ। यसको साथ साथै ठुलो मात्रामा ताप शक्ति र प्रकाश शक्ति उत्पन्न हुन्छ।

ग्रहहरु[सम्पादन गर्ने]

सूर्यको वरिपरि घुम्ने आठभटा ग्रहहरु छन्।[५] ती ग्रहहरु सूर्यसगँको परस्पर गुरुत्वबलले गर्दा सूर्यको वरिपरि घुम्न सफल भएका हुन्। सूर्यसगँको दूरीको आधारमा हेर्दा बुध ग्रह सबैभन्दा नजिकको ग्रह हो भने त्यसपछि क्रमश: शुक्र, पृथ्वी, मंगल, बृहश्पति, शनि, अरुण र बरुण पर्दछन्।

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. "How hot is the Sun?", अन्तिम पहुँच ९/२२/२०१७ 
  2. "Sun Fact Sheet", अन्तिम पहुँच ९/२२/२०१७ 
  3. "What is the Sun made up of?", अन्तिम पहुँच ९/२५/२०१७ 
  4. "Atomic Structure", अन्तिम पहुँच ९/२५/२०१७ 
  5. https://solarsystem.nasa.gov/planets/