आसियान

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
ASEAN Embleme
आदर्श वाक्य: "One Vision, One Identity, One Community"[५]
राष्ट्रिय गान: "The ASEAN Way"
Association of Southeast Asian Nations (orthographic projection).svg
Secretariatजाकार्ता[क]
६°१२′द॰ १०६°४९′पू॰ / ६.२००°S १०६.८१७°E / -6.200; 106.817
Working languageEnglish[६]
Official languages
of contracting states
Membership
नेताहरू
Lim Jock Hoi
स्थापना
8 August 1967
• Charter
16 December 2008
क्षेत्रफल
• जम्मा
[convert: अमान्य सङ्ख्या]
जनसङ्ख्या
• 2020 अनुमानित
वृद्धि 661,088,000[८]
• घनत्व
१४४ /किमी2 (३७३.० /वर्ग माइल)
कुल ग्राहस्थ उत्पादन (क्रय शक्ति समता)2020 लगत
• जम्मा
वृद्धि $9.727 trillion[८]
• प्रति व्यक्ति
वृद्धि $14,025[८]
कुल ग्राहस्थ उत्पादन (साङ्केतिक)2020 लगत
• जम्मा
वृद्धि $3.317 trillion[८]
• प्रति व्यक्ति
वृद्धि $5,017[८]
मानव विकास सूचकाङ्क (2018)वृद्धि 0.723[ख]
उच्च
समय क्षेत्रअन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय+6:30 to +9 (ASEAN)
वेबसाइट
ASEAN.org
जकार्ता, इन्डोनेशियामा आसियान सदस्य राष्ट्रहरूको झण्डा

दक्षिणपूर्वी दक्षिण पूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको सङ्गठन [९] (आसियान; /ˈɑːsiɑːn/ AH-see-ahn,[१०] /ˈɑːziɑːn/ AH-zee-ahn ) [११][१२] दक्षिणपूर्वी एसियाका दश देशहरू मिलेर बनेको क्षेत्रीय अन्तरसरकारी संस्था हो, जसले अन्तरसरकारी सहयोगलाई बढावा दिन्छ र यसका सदस्यहरू र एसियाका अन्य देशहरूबीच आर्थिक, राजनीतिक, सुरक्षा, सैन्य, शैक्षिक, र सामाजिक सांस्कृतिक एकताको सुविधा प्रदान गर्छ ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

स्थापना[सम्पादन गर्ने]

आसियानको गठनको पहल ३१ जुलाई १९६१ मा थाईल्याण्ड, फिलिपिन्स र मलाइयाको सङ्घको समूह भएको एसोसिएशन अफ साउथ ईस्ट एसिया ( एएसए )बाट भएको थियो। आसियानको निर्माण ८ अगस्ट १९६७ मा भएको थियो जहाँ, जब इन्डोनेसिया, मलेसिया, फिलिपिन्स, सिंगापुरथाइल्याण्ड पाँच देशका विदेश मन्त्रीहरू ले आसियान घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। घोषणापत्रमा उल्लेख भए अनुसार आसियानको उद्देश्य र उद्देश्यहरू यस क्षेत्रमा आर्थिक बृद्धि, सामाजिक प्रगति र सांस्कृतिक विकासको गति बढाउनु, क्षेत्रीय शान्ति, सहयोग र साझा चासोका विषयहरूमा आपसी सहयोगलाई एकअर्कालाई सहयोग पुर्‍याउनु हो। प्रशिक्षण र अनुसन्धान सुविधाहरूको रूपमा, जनताको जीवनस्तर उकास्न, कृषि र उद्योगको राम्रो उपयोगको लागि सहयोग पुर्‍याउन, दक्षिणपूर्व एसियाली अध्ययनलाई प्रोत्साहित गर्न र समान उद्देश्यहरू र उद्देश्यहरू भएका अवस्थित अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूसँग नजिक, लाभदायक सहयोग कायम गर्न। । [१३][१४]

आसियानको निर्माण साम्यवादको साझा डरले प्रेरित भएको थियो। सन्‌ १९७० को दशकमा भियतनाम युद्ध समाप्त भएपछि शक्ति सन्तुलनमा परिवर्तन भएपछि यो समूहका देश बीचमा ठूलो सामंजस्य भयो। १९७० को दशकको अवधिमा यस क्षेत्रको गतिशील आर्थिक बृद्धिले सङ्गठनलाई मजबुत बनायो र आसियानलाई १९७९ मा कम्बोडियामा भएको भियतनामको आक्रमण विरुद्ध एकीकृत जवाफ दिन सक्षम बनायो। आसियान पहिलो शिखर सम्मेलन, सन् १९७६ मा बाली, इन्डोनेशियामा भएको थियो , धेरै औद्योगिक परियोजनाहरूको एउटा सम्झौता र एक को साइन परिणाम सौहार्द र सहयोग को सन्धि र कन्कर्ड को घोषणामा हस्ताक्षर भयो । शीत युद्धको अन्तले आसियान देशहरूमा क्षेत्रमा राजनीतिक ठूलो स्वतन्त्रता अभ्यास गर्न स्वतन्त्र भए र १९९० को दशक मा आसियान क्षेत्रीय व्यापार र सुरक्षा मुद्दाहरूमा एक अग्रणी आवाज रूपमा देखा । [१५]

विस्तार[सम्पादन गर्ने]

७ जनवरी १९८४ मा, ब्रुनाई आसियानको छैठौं सदस्य बन्यो [१६] र २ 28 जुलाई १९९५ मा मा भियतनाम सातौँ सदस्यको रूपमा आसियानमा जोडियो । [१७] लाओसम्यानमार (पहिले बर्मा) दुई वर्ष पछि २३ जुलाई १९९७ मा आसियानमा सामेल भए। कम्बोडिया, लाओस र म्यानमारसँग एकै साथ संयुक्त रूपमा सम्मिलित हुनेवाला थियो, तर आन्तरिक राजनीतिक सङ्घर्ष कम्बोडियाको प्रवेशमा ढिलाइ भयो। ३० अप्रिल १९९९ मा सरकारको स्थायित्व पछि कम्बोडिया सामेल भयो। [१८]

सन् २००६ मा , आसियानलाई संयुक्त राष्ट्र महासभामा पर्यवेक्षकको दर्जा दिइयो। [१९] यसको प्रतिक्रियामा यस संस्थाले संयुक्त राष्ट्र सङ्घलाई "संवाद साझेदार" को मान्यता प्रदान गर्‍यो। [२०]

आणविक मुक्त आशियान[सम्पादन गर्ने]

एसियान प्लस तीन र एसियान प्लस छ[सम्पादन गर्ने]

आसियान प्लस तीन[सम्पादन गर्ने]

आसियन र

  1. चीन
  2. जापान
  3. दक्षिण कोरिया

आशियान प्लस सिक्स[सम्पादन गर्ने]

आसियन र

  1. चीन
  2. जापान
  3. दक्षिण कोरिया
  4. भारत
  5. अस्ट्रेलिया
  6. न्युजिल्यान्ड

संरचना[सम्पादन गर्ने]

अर्थव्यवस्था[सम्पादन गर्ने]

आसियान सदस्यहरू
मानव विकास सूचकांक
देश HDI (2018)
 सिंगापुर   सिंगापुर ०.९३५ (उच्च) धेरै माथि
 ब्रुनेई   ब्रुनेई ०.८४५ धेरै माथि
 मलेसिया   मलेशिया ०.८०४ धेरै माथि
 थाइल्याण्ड   थाईल्यान्ड ०.७६५ उच्च
29x15px आसियान ०.७२३ (औसत) उच्च
 फिलिपिन्स   फिलिपिन्स ०.७१२ उच्च
 इन्डोनेसिया   इन्डोनेसिया ०.७०७ उच्च
 भियतनाम   भियतनाम ०.६९४ मध्यम
 लाओस   लाओस ०.६०४ मध्यम
 म्यानमार  म्यानमार ०.५८४ मध्यम
 कम्बोडिया  कम्बोडिया ०.५८१ (सब भन्दा कम) मध्यम

विदेशी सम्बन्ध[सम्पादन गर्ने]

रोयल थाई दूतावास, हेलसिंकी, आफ्नो राष्ट्रिय झण्डा उडान गर्दै एसियानको झण्डा
फिलिपिन्सका राष्ट्रपति रोड्रिगो दुतेर्ते अगस्ट २०१ 2017 मा समूहको जगत् ५० औँ वार्षिकोत्सवको बेला आसियानका विदेश मन्त्रीहरूसँग फोटो खिच्दै ।

वातावरण[सम्पादन गर्ने]

शिक्षा[सम्पादन गर्ने]

संस्कृति[सम्पादन गर्ने]

मिडिया[सम्पादन गर्ने]

संगीत[सम्पादन गर्ने]

खेलकुद[सम्पादन गर्ने]

  • दक्षिण पूर्वी एसियायी खेलकुद
  • दक्षिण पूर्वी विश्वविद्यालय खेलकुद
  • आसियन स्कुल खेलकुद
  • आसियन पारा खेलकुद
  • आसियन फुटबल च्याम्पियनसिप
  • दक्षिण पूर्वी एसियाली बास्केटबल सङ्घ च्याम्पियनसिप

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

थप पठन[सम्पादन गर्ने]

बाह्य लिंकहरू[सम्पादन गर्ने]

सङ्गठनहरू

  1. "Ang Saligang Batas ng ASEAN" [The ASEAN Charter] (Filipinoमा), Association of Southeast Asian Nations, अन्तिम पहुँच १० जनवरी २०१८ 
  2. "Piagam Perhimpunan Bangsa-Bangsa Asia Tenggara" [The ASEAN Charter] (Indonesianमा), Association of Southeast Asian Nations, अन्तिम पहुँच १० जनवरी २०१८ 
  3. "Piagam Persatuan Negara Asia Tenggara" [The ASEAN Charter] (Malayमा), Association of Southeast Asian Nations, अन्तिम पहुँच १० जनवरी २०१८ 
  4. "Hiến chương của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á" [The ASEAN Charter] (Vietnameseमा), Association of Southeast Asian Nations, अन्तिम पहुँच १० जनवरी २०१८ 
  5. "ASEAN Motto", ASEAN.org, ASEAN, अन्तिम पहुँच ९ मे २०१५ 
  6. ASEAN Charter, Association of Southeast Asian Nations, पृ: 29, मूलबाट ९ नोभेम्बर २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २९ अक्टोबर २०१५, "Article 34. The working language of ASEAN shall be English." 
  7. "Selected Basic ASEAN Indicators", ASEAN.organisation, ASEANstats, मूलबाट ४ सेप्टेम्बर २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ९ मे २०१५ 
  8. ८.० ८.१ ८.२ ८.३ ८.४ "World Economic Outlook Database, October 2019", IMF.org, International Monetary Fund, अन्तिम पहुँच ४ फेब्रुअरी २०२० 
  9. "Overview", ASEAN, Association of Southeast Asian Nations, अन्तिम पहुँच १५ फेब्रुअरी २०१५ 
  10. "How do you say ASEAN?", Voice of America Pronunciation Guide, VOA, अन्तिम पहुँच ३१ जनवरी २०२० 
  11. "NLS/BPH: Other Writings, The ABC Book, A Pronunciation Guide", ८ मे २००६, मूलबाट १२ जनवरी २००९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १२ जनवरी २००९ 
  12. Asean.org वेब्याक मेसिनमा अभिलेखिकरण २ मार्च २०१२ मिति, ASEAN-10: Meeting the Challenges, by Termsak Chalermpalanupap, Asean.org, ASEAN Secretariat official website. Retrieved 27 June 2008.
  13. "The Asean Declaration (Bangkok Declaration) Bangkok, 8 August 1967", ASEAN, मूलबाट ११ फेब्रुअरी २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १७ जुन २०१५ 
  14. "Overview", asean.org, ASEAN, अन्तिम पहुँच ७ फेब्रुअरी २०१५ 
  15. Moon, C. (2014). ASEAN. Encyclopædia Britannica
  16. "Background Note:Brunei Darussalam/Profile:/Foreign Relations", US State Department, अन्तिम पहुँच ६ मार्च २००७ 
  17. "Vietnam in ASEAN : Toward Cooperation for Mutual Benefits", ASEAN Secretariat, २००७, मूलबाट ११ मे २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २८ अगस्ट २००९ 
  18. "Statement by the Secretary-General of ASEAN Welcoming the Kingdom of Cambodia as the Tenth Member State of ASEAN: 30 April 1999, ASEAN Secretariat", ASEAN Secretariat, २००८, मूलबाट ११ मे २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २८ अगस्ट २००९ 
  19. RP resolution for observer status in UN assembly OK'd, Philippine Daily Inquirer, 13 March 2007. वेब्याक मेसिनमा अभिलेखिकरण २६ अगस्ट २०१० मिति
  20. "Philippines to Represent ASEAN in UN Meetings in NY, Geneva", Yahoo! News, ७ मार्च २००७, मूलबाट १२ मार्च २००७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १३ मार्च २००७ 


उद्दरण त्रुटी: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found