चिरञ्जीवि

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

चिरञ्जीवि हिन्दू धर्म का आठ अमर व्यक्ति हुन् जो कलि युग को अन्त्यसम्म पृथ्वीमा जीवित रहनेछन ।

शब्द-व्युपत्ति[सम्पादन गर्ने]

चिरञ्जीविहरु यस प्रकार रहेका छन् :

  • हनुमान, रामका भक्त थिए ।. उनी निश्वार्थ , साहस , भक्त , सामर्थ र सुकर्मको लागि चिनिन्छन ।
  • परशुराम, विष्णुका छैटौ अवतार हुन् । उनी सम्पूर्ण अस्त्र शस्त्र र ईश्वरीय हतियारको ज्ञाता थिए । कल्की पुराणका अनुसार उनी कल्की अवतारको गुरुको रुपमा कलि युगको अन्त्य मा उदाउनेछन्  । उनले विष्णुको आखिरी अवतारलाई दिव्य आकाशीय शस्त्र -अस्त्र हासिल गर्न , धैर्य हुन् र मानवता को कल्याण गर्न दिक्षा प्रदान गर्ने छन् ।
  • विभीषण, रावणका भाइ । विभीषणले रामको रावणसंग युद्ध हुनु भन्दा अगाडी नै राम संग आत्मसमर्पण गरेका थिए । रावणले युद्धमा वीरगति प्राप्त गरे पछी उनी लंकाका राजा भएका थिए ।उनी धर्म र नीतिपरायणता को लागि चिनिन्छन् ।  उनी पूर्ण रुपमा चिरन्जीवी होइनन् र महायुगको अन्त्य सम्म मात्र पृथ्वीमा रहन बरदान पाएका थिए ।
  • अश्वत्थामा, महान योद्धा तथा राजगुरु द्रोणाचार्य का पुत्र  द्रोणले कयौ बर्षको भक्तिले भगवान शिवलाई प्रसन्न बनाएर पुत्रको बरदान पाएका थिए जो संग भगवान शिवको मणि रत्न थियो  । अश्वत्थामालाई रुद्रको ११ अवतारमध्ये एक मानिन्छ। अश्वत्थामा र क्रिपाचार्य कुरुक्षेत्रको युद्ध जीवित योद्धा थिए  । कृष्णले उनलाई यो श्राप दिएका थिए कि उनी सधै बाचिरहेने छन् तर कोहि संग बोल्न र कसैलाई छुन सक्ने छैनन् , उनी कहिल्यै निको नहुने कुष्ठरोगबाट संक्रमित हुने छन् [१]
  • बलि राजा (बाणासुर पुत्र, राजा बलि हिरण्यकशिपुका पनाति , प्रह्लादका नाति र असुर कुलका थिए र तीनै लोकका अधिपति थिए । वामन अवतारको बेला , भगवान विष्णुले उनलाई चिरञ्जीवि हुने बरदान दिएका थिए।

अन्य चिरञ्जीवि[सम्पादन गर्ने]

हिन्दू धर्मशास्त्रको चिरजीवी को उल्लेख[सम्पादन गर्ने]

अश्वत्थामा बलिव्र्यासो हनूमांश्च विभीषण:।

कृप: परशुरामश्च सप्तएतै चिरजीविन:॥

सप्तैतान् संस्मरेन्नित्यं मार्कण्डेयमथाष्टमम्।

जीवेद्वर्षशतं सोपि सर्वव्याधिविवर्जित॥

अर्थात् कि

यी आठ व्यक्ति (अश्वथामा, दैत्यराज बलि, वेद व्यास, हनुमान, विभीषण, कृपाचार्य, परशुराम र मार्कण्डेय ऋषि)को स्मरण बिहान-बिहान गर्नाले सम्पूर्ण बिमारी समाप्त हुन्छ र मनुष्य १०० वर्ष आयु को प्राप्त गर्न सक्छ।

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]