बुधग्रह

बुध

मेसेन्जरबाट लिइएको तस्वीर
सङ्केत चिन्हहरू
उच्चारण	/ˈmɜːrkjəri/ ( )
विशेषणहरू	Mercurian, Hermian
प्रतीक
कक्षीय विशेषताहरू
युग जे२०००
अपहेलियन	६९,८१६,९०० किमी ०.४६६ ६९७ एयु
पेरिहेलियन	४६,००१,२०० किमी ०.३०७ ४९९ एयु
अर्ध-मुख्य अक्ष	57,909,050 किमी 0.387 098 एयु
विकेन्द्रता	०.२०५ ६३०
कक्षीय अवधि (साइडरियल)	८७.९६९ १ दिन (०.२४० ८४६ वर्ष) ०.५ बुध सौर्य दिन
कक्षीय अवधि (साइनोडिक)	११५.८८ d
औसत कक्षीय गति	४७.३६२ किमी/से
औसत विसङ्गति	१७४.७९६°
झुकाव	७.००५° अण्डाकार ३.३८° सूर्यको भूमध्यरेखा ६.३४° अचल ढाल
आरोही नोडको देशान्तर	४८.३३१°
तर्क पेरिहेलियन	२९.१२४°
उपग्रहहरू	छैन
भौतिक विशेषताहरू
औसत अर्धव्यास	2439.7±1.0 किमी 0.3829 Earths
फ्ल्याटनिङ	0
सतहको क्षेत्रफल	7.48×107 km2 0.147 Earths
आयतन	6.083×1010 km3 0.056 Earths
पिण्ड	3.3022×1023 kg 0.055 Earths
औसत घनत्व	5.427 g/cm3
सतह गुरुत्वाकर्षण	3.7 m/s2 0.38 g/s2
जडता आघूर्ण कारक	0.346±0.014
पलायन वेग	4.25 km/s
साइडरियल परिक्रमा अवधि	58.646 d 1407.5 h
भूमध्यरेखीय परिक्रमा वेग	१०.८९२ किमी/घंटा (३.०२६ मी/सेक)
अक्षीय झुकाव	2.11′ ± 0.1′
उत्तर ध्रुव सही आरोहण	18h 44m 2s २८१.०१°
उत्तर ध्रुव डेक्लिनेसन	६१.४५°
अल्बिडो	०.०६८ (बोन्ड) ०.१४२ (ज्यामित्रिक अल्बोदो)
सतह temp. न्यूनतम औसत अधिकतम ०°N, ०°W १०० K ३४० K ७०० K ८५°N, ०°W ८० K २०० K ३८० K
दृश्य कान्तिमान	−२.६ देखि 5.7
कोणीय व्यास	४.५–१३″
वायुमण्डल
सतह चाप	trace
आयतन अनुसार संरचना	४२% आणविक अक्सिजन २९.०% सोडियम २२.०% हाइड्रोजन ६.०% हिलियम ०.५% पोटासियम आर्गन, नाइट्रोजन, कार्बनडाइअक्साइड, जलीय वाष्प, जेनन, क्रिस्टन, र नियन (अति न्यून मात्रामा रहेको)

बुधग्रह सौर्यमण्डलमा सूर्यको सबैभन्दा नजीकको ग्रह हो। यस ग्रहको भूमध्यरेखीय अर्धव्यास् २,४३९.७ किलोमिटर रहेको छ। यसको बाहिरी सतह ज्वालामुखी पहाडहरूले ढाकिएको छ।यस ग्रहमा हरेक दिन धेरै गर्मी हुन्छ र हरेक रात धेरै जाडो हुन्छ। बुध सौर्यमण्डलको सबैभन्दा सानो ग्रह हो। अरू ग्रहभन्दा सूर्य नजिक भएकोले यसले सूर्यलाई सबैभन्दा छिठो परिक्रमा गर्दछ। बुधग्रहलाई सूर्यको वरिपरि घुम्न करिब ८८ दिन मात्रै लाग्छ।

यो ग्रह सौर्यपरिवारको धेरै घनत्व भएका ग्रहहरू मध्य दोस्रो ग्रह हो। यसको सतह फलामबाट निर्माण भएको छ जुन अत्यन्त धेरै घनत्वको हुन्छ। यद्यपी, यसको चुम्बकीय क्षेत्र एकदम कम्जोर छ। बुधग्रहमा अहिलेसम्म पुगेका दुई अन्तरिक्षयान, मध्य म्यारिनर १०ले सन् १९७४ देखि १९७५ सम्म यसको ४५% सतहको नक्शाङ्कन गरेको थियो। त्यसपछि दोस्रो पटक प्रक्षपण गरिएको अन्तरिक्षयान मेसेन्जरले सन् २००८ जनवरी १४ का दिन थप ३०% सतहको नक्शाङ्कन गरेको थियो। मेसेन्जरले २००९ को सेप्टेम्ब‍रमा अन्तिम उडान भरेको थियो। यो ग्रह सूर्यको वरिपरि धेरै छिटो घुमिरहेकोल धेरै भाषामा यसलाई रोमाली धर्ममा पखेटा भएको देवदुत मेर्कुरियुसको नामले भनिन्छ। नेपालीमा यो ग्रह चन्द्रको छोरोको रूपमा परिचित छ।

तस्वीर सङ्ग्रह

• 
• 
• 
  म्यारिनर १० अन्तरीक्षयानबाट देखेको बुधको दृश्य