टोबा टेक सिंह सहर

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
टोबा टेक सिंह

ٹوبہ ٹیک سنگھ
टोबा टेक सिंह रेलवे स्टेसन
टोबा टेक सिंह रेलवे स्टेसन
निर्देशाङ्क: ३०°५८′१६″उ॰ ७२°२८′५७″पू॰ / ३०.९७१११°N ७२.४८२५०°E / 30.97111; 72.48250निर्देशाङ्कहरू: ३०°५८′१६″उ॰ ७२°२८′५७″पू॰ / ३०.९७१११°N ७२.४८२५०°E / 30.97111; 72.48250
देशFlag of Pakistan.svg पाकिस्तान
राज्यPunjab (Pakistan) पञ्जाब
जिल्लाटोबा टेक सिंह
क्षेत्रफल
 • जम्मा३,२५२ किमी (१,२५६ वर्ग माइल)
उन्नतांश
१४९ मिटर (४८९ फिट)
जनसङ्ख्या
 (१९९८)
 • जम्मा२८४,७९७
 • घनत्व४९८/किमी (१,२९०/वर्ग माइल)
समय क्षेत्रयुटिसी+५ (पाकिस्तानी समय)
सम्पर्क कोड०४६
सहर सङ्ख्या
सङ्घीय परिसर सङ्ख्या

टोबा टेक सिंह सहर (पञ्जाबीउर्दू: ٹوبہ ٹیک سنگھ) पाकिस्तानको पञ्जाब प्रदेशमा रहेको टोबा टेक सिंह जिल्लाको सदरमुकाम सहर हो ।[१]

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

यस सहर सिख धार्मिका एक विद्वान टेक सिंह को नामबाट राखिएको थियो । यस जिल्लामा प्राचीन कालमा एक पोखरी थियो जहाँ एक टेक सिंह बस्ने गर्थे र उनले यस पोखरी हुँदै जाने यात्रीहरूको लागि पानी र आवासको सुविधा प्रदान गरेका थिए । त्यसैले यस ठाउँको नाम टोबा टेक सिंह राखिएको थियो भन्ने उल्लेख छ । यस जिल्लाको नामाङ्करण पछि यहाँ बिस्तारै मानिसहरूको जनसङ्ख्यामा विद्धि भयो र विकास र निर्माण कार्यहरू भएका थिए । टोबा टेक सिंह सहर १९ औँ शताब्दीमा ब्रिटिस्ट शासन कालबाट विकसित हुँदै आएको थियो जसको सुरुवाती क्रममा पञ्जाबमा (बर्तमान भारतीय र पाकिस्तानी पञ्जाब) बसोबास गर्ने मानिसहरूको कृषिमा सहभागीता बढाउन एक संचाइ आयोजनाको निर्माण गरिएको थियो । अधिकांश मानिसहरू जो त्यहाँ आएका थिए उनिहरू लाहौर, जलन्धर, होशियारपुर जिल्लाका थिए । पाकिस्ताको स्वतन्त्रता पश्चात सन् १९४७ मा बेलायतका शासकहरूको नामबाट राखिएको सहर, धरोहर, विद्यालय आदिको नाम परिवर्तन गरेको पुरानो अथवा मुल नाम राखिएको थियो । सन् १९८२ मा टोबा टेक सिंह एक उप विभाजित फैसलाबाद जिल्लाबाट छुट्टिएर एक छुट्टै जिल्ला बनेको थियो ।

जनशाङ्खिकि[सम्पादन गर्ने]

सन् २०१७ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस सहरको कुल जनसङ्ख्या ७,३९८,२६ छ भने घरहरूको सङ्ख्या १,१७५,४९ रहेको छ । टोबा टेक सिंह पञ्जाब प्रदेशको मध्य क्षेत्रमा अवस्थित छ र यो सहर ३,२५२ वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको छ । वर्षा ऋतुमा यस सहरमा बाढी आउने गरेको छ जसले घन जनमा ठूलो क्षति पुराउँदै आएको छ । बाढी विषेशगरि रवि नदीबाट उत्पन्न हुन्छ जुन दक्षिणी र दक्षिणपूर्वी सिमान सम्म फैलिन्छ । यस सहरका अधिकांश सिख मानिसहरू सन् १९४७ मा आधुनिक भारतको पुर्वी पञ्जाबमा बसाइँसराइ गरेका थिए । [२]

अर्थतन्त्र[सम्पादन गर्ने]

टोबा टेक सिंह सहर यहाँ पाइने सुन्तलाको उत्कृष्ट उत्पादकको रूपमा रहेको छ ("स्थानीय भाषामा केने भनिन्छ") । यो सहरले पाकिस्तानमा सुन्तलाको मागलाई पूरा गर्छ र उत्पादन भएका अतिरिक्त सुन्तलाको निर्यात पनि गरेको छ । यस जिल्ला मा बसोबास गर्ने अधिकांश मानिसहरू कृषि पेशामा आवद्ध भएको हुँदा यहाँ मासु, अण्डा, कपास, गोलभेडा, खरबुजा, आँप, खैनी, आलु, प्याज, गेडागुडी आदिको उत्पादन हुन्छ ।

संस्कृति[सम्पादन गर्ने]

उर्दु भाषाका निवन्धकार सआदत हसन मन्टोले टोबा टेक सिंह नामक एक छोटो कथा लेखेका थिए जुसमा यहाँ रहेका कला, संस्कृति, भेष,भुषा आदिको बणन गरेका थिए । यस कथामा उनले भनेका छन्, "टोबा टेक सिंह भारतको होकी पाकिस्तानको" । सन् २००५ मा पाकिस्तानी चलचित्र निर्माता अफिया नाथनीयल द्वारा निर्देशित यहि नामको एक चलचित्र निर्माण भएको थियो जसलाई भारतीय चलचित्र निर्माताहरूले पनि आफ्नै भाषामा एक छोटो चलचित्र बनाएका थिए ।

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

बाह्य सूत्रहरू[सम्पादन गर्ने]