नेपाल-भारत सम्बन्ध

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

ढाँचा:Infobox bilateral relations भारतनेपालले एक आपसबिचको सम्बन्ध सन् १९५० को भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि र दुई देशहरूबीचको सुरक्षा सम्बन्धलाई परिभाषित गर्ने गोप्य चिठ्ठीसहितको , र दुई देशीय व्यापार र व्यापारिक क्षेत्रलाई भारतको सीमा पार गर्ने सम्बन्धी सम्झौताद्वारा शुरुवात गरे। भारत सरकार र नेपालका राणा शासकहरु बीच १९५० को सन्धि र पत्रहरूमा भनिएको छ कि "कुनै पनि सरकारले अर्काको सुरक्षामा कुनै पनि खतरालाई विदेशी आक्रमणकारीले सहने छैन" र "कुनै राष्ट्रसँग ठूलो खलबल वा फाटो पर्न आई त्यसबाट  दुइ सरकारको बीचमा रहेको मैत्रीको सम्बन्धमा खलल पर्न जाने सम्भावना देखिएमा दुवै सरकारले परस्परमा सो कुराको समाचार दिने जिम्मेवारी कबुल गर्छन् । " यी सम्झौताहरूले भारत र नेपालको बिच "विशेष सम्बन्ध" बनाए। यस सन्धिले नेपालीलाई भारतको भारतीय नागरिक जत्तिकै आर्थिक र शैक्षिक अवसरहरू प्रदान गरेको छ, जबकि नेपालका अन्य राष्ट्रियताहरूको तुलनामा भारतीय नागरिक र व्यवसायलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। भारत-नेपाल सीमा खुला छ; नेपाली र भारतीय नागरिकहरू राहदानी वा भिसा बिना स्वतन्त्र रूपमा सीमा पार हिड्न सक्छन् र कुनै पनि देशमा बस्न र काम गर्न सक्दछन्। यद्यपि भारतीयहरूलाई नेपालमा जग्गा-सम्पत्ति खरिद गर्न वा सरकारी संस्थानमा काम गर्न अनुमति छैन, जबकि भारतका नेपाली नागरिकहरूलाई भारतीय सरकारी संस्थाहरूमा काम गर्न अनुमति दिइन्छ ( केही राज्यहरू र केही सिभिल सेवाहरू बाहेक ) ( आईएफएस, आईएएस, र आईपीएस) ))। [१] नेपालको वर्षौदेखिको असन्तुष्टि पश्चात सन् २०१४ मा भारत यस सन्धी संशोधन गर्न राजी भयो  सन्धि वर्तमान वास्तविकता प्रतिबिम्बित गर्न। [२] जे होस्, संशोधन को ढाँचा दुबै पक्ष द्वारा स्पष्ट गरिएको छैन।

भारत र नेपालबीचको जन स्तर बीचको भाषिक, वैवाहिक, धार्मिक र सांस्कृतिक सम्बन्धको बाबजुद वि.सं २०७२ पछि राजनीतिक मुद्दा र सीमा विवादले भारत र भारतीय जनता बीचमा बढ्दो भारत विरोधी भावनाका कारण दुई देशबीचको सम्बन्धलाई तनावपूर्ण बनाएको छ। नेपाल [३] यसबाहेक दुई देश बीचको सीमा विवादका कारण सीमा स्म्झौता अझैसम्म कुनै सरकारले अनुमोदन गरेको छैन।

स्वतन्त्र राजनीतिक इतिहास[सम्पादन गर्ने]

१९५०-१९७० (वि.सं २००७-२०३७)[सम्पादन गर्ने]

१९७०-१९९० (वि.सं २०३७-२०४७)[सम्पादन गर्ने]

१९९० को दशक (वि.सं २०४७-२०५७)[सम्पादन गर्ने]

२०००को दशक (वि.सं २०५८-२०६८)[सम्पादन गर्ने]

२०१०[सम्पादन गर्ने]

सीमा विवाद[सम्पादन गर्ने]

सीमा वारपार[सम्पादन गर्ने]

अध्यगमन र भन्सार सुविधाका साथ एकीकृत चेक पोष्टहरू हुन्:[४]

व्यापार[सम्पादन गर्ने]

मानव तस्करी[सम्पादन गर्ने]

नेपालमा मानव बेचबिखन गम्भीर चिन्ताको विषय हो। अनुमानित १ लाख - २ लाख नेपालीहरू भारतमा बेचिने गरेको विश्वास गरिन्छ। [५] विशेष गरी नेपाल र भारतमा यौन बेचबिखन व्यापक रूपमा व्याप्त छ, प्रत्येक वर्ष ५,००० -१०,००० महिला र केटीहरू भारतमा मात्र तस्करी गर्दछन्। सीएनएन स्वतन्त्रता परियोजनाको वृत्तचित्र: नेपालका चोरी बालबालिकाले नेपाली चेलीबेटी को भारतमा बेचबिखनको गम्भीरतालाई प्रकाश पारे। [६] २०४९ चैत २४ स्थापना काल देखि माइती नेपालले १२,००० भन्दा बढी चोरी भएका नेपाली बच्चाहरूलाई यौन बेचबिखनबाट बचाएको छ।

२०७२ को मधेस संकट र नेपाल नाकाबन्दी[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. Rakesh Sood (२३ जुलाई २०१४), "A new beginning with Nepal", The Hindu 
  2. "Sushma Swaraj describes her first Nepal visit as 'very successful'", News18, २०१४-०७-२७, अन्तिम पहुँच २०१७-०५-२५ 
  3. IANS (३० सेप्टेम्बर २०१५), "Anti-India sentiment in Nepal not good for both nations: Envoy", Business Standard India 
  4. "Integrated Check Post (ICP) on Land Border", Department of Border Management, Government of India, डिसेम्बर २०११, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०१५-मा सङ्ग्रहित। 
  5. Mukherji KK, Muherjee S. Girls and women in prostitution in India. Department of Women and Child Development, New Delhi, India; 2007.
  6. ""Nepal's Stolen Children" Premieres on June 26", मूलबाट २५ जनवरी २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ जनवरी २०१५