बंगलादेश

গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ
*गॉणोप्रोजातोन्त्री बांग्लादेश*
बांग्लादेश गणतन्त्र
গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ; गॉणोप्रोजातोन्त्री बांग्लादेश बांग्लादेश गणतन्त्र
	राष्ट्र वाणी: कुनै पनि छैन
	राष्ट्रगान: आमार शोनार बांग्ला; मेरो सुनौलो बांला;
राजधानी	ढाका; Template:Coord
Largest city	राजधानी
आधिकारिक भाषाहरू	बांग्ला (बंगाली)
Government	संसदीय गणतंत्र
स्वाधीनता	पाकिस्तानबाट
जनसङ्ख्या
GDP (PPP)	२००५ estimate
Gini (२०००)	३१.८ (medium)
HDI (२००४)	Template:Increase 0.530 (medium) (137th)
मुद्रा	टाका (बीडीटी)
Time zone	बीडीटी Template:Nowrap
ईन्टरनेट TLD	.बीडी
टेलिफोन कोड	[[+८८० - कोड]]
Template:Lower	Adjusted population, p.4, Population Census 2001, Preliminary Report. Bangladesh Bureau of Statistics (2001-08).
Template:Lower	World Bank Development Indicators Database, 2006.

नेपाली विकिपीडियाबाट

यसमा जानुहोस्: अन्वेषण, खोज

बंगलादेश गणतन्त्र (बांग्ला: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ गॉणोप्रोजातोन्त्री बाङ्लादेश्) दक्षिण जंबूद्वीप को एउटा राष्ट्र हो। देशको उत्तर, पूर्व र पश्चिम सीमाना भारत र दक्षिणपूर्व सीमाना म्यान्मार देशसंग जोडिएको छ ; दक्षिणमा बंगालको खाड़ी छ। बंगलादेश र भारतीय राज्य पश्चिम बंगाल एउटा बंगलाभाषी अञ्चल, बंगाल हो, जस्को ऐतिहासिक नाम “বঙ্গ” बॉङ्गो वा “বাংলা” बांग्ला हो। इसकी सीमारेखा त्यस समय निर्धारित भयो जब 1947 मा भारतको बिभाजनको समय यसलाई पूर्वी पाकिस्तानको नामबाट पाकिस्तानको पूर्वी भाग घोषित गरिएको थियो। पूर्व र पश्चिम पाकिस्तानको बिच लगभग 1600 किमी (1000 माइल)। को भौगोलिक दूरी थियो। पाकिस्तानको दुबै भागहरुको जनताको धर्म (इस्लाम) एउटै थियो , तर उनीहरुको बीच जाति र भाषागत धेरै नै ठुलो दूरी थियो । पाकिस्तानको तत्कालीन सरकारको अन्यायको विरुद्ध 1971 मा भारतको सहयोगबाट एउटा रक्तरंजित बांग्लादेश स्वतन्त्रता आन्दोलन पछि स्वतन्त्र राष्ट्र बांग्लादेशको उदभव भयो। स्वतन्त्र पछि बंगलादेशको केहि शुरुआती वर्ष राजनैतिक अस्थिरताबाट परिपूर्ण थियो, देशमा १३ शासक बदलिन पुगे र ४ सैनिक बिद्रोह भयो। विश्वको सबै भन्दा धेरै जनबल भएको देशहरुमा बंगलादेशको स्थान आठवां छ। तर क्षेत्रफलको दृष्टिबाट बंगलादेश विश्वमा ९३ औ छ । फलस्वरूप बंगलादेश विश्व को सबै भन्दा घना आबादी भएको देशहरु मध्ये एउटा हो। मुसलमान- सघन जनसंख्या भएको देशहरुमा बंगलादेशको स्थान चौथो हो , जबकि बंगलादेशको मुसलमानको संख्या भारतको अल्पसंख्यक मुसलमानको संख्या भन्दा कम छ । गंगा-ब्रह्मपुत्रको मा अस्थित यह देश, प्रतेक साल मौसमी उत्पातको शिकार हुदछ, र हुरीबतास पनि अती सामान्य हो। बंगलादेश दक्षिण एशियाई आञ्चलिक सहयोग संस्था, सार्क र बिम्सटेक को प्रतिष्ठित सदस्य हो। योओआइसी र डी-8 को पनि सदस्य हो।

विषयसूची

१ इतिहास
- १.१ बंगलादेशको इतिहासको मुख्य घटनाहरु
२ राजनीति
३ क्षेत्र
४ भूगोल
५ संस्कृति
६ राजनैतिक दल
७ विविध
८ बाहरी कड़िहरु

[परिवर्तन्] इतिहास

बंगलादेशमा सभ्यताको इतिहास धेरै पुराना छ। आजको भारत को अंधिकांश पूर्वी क्षेत्र कुनै वेला बंगाल को नामबाट जानिन्थो। बौद्ध ग्रंथहरुको अनुसार यस क्षेत्रमा आधुनिक सभ्यताको शुरुआत ७०० इसवी इसा पू. मा प्रारम्भ भएको मानिन्छ। यहाँको प्रारंभिक सभ्यता मा बौद्ध र हिन्दू धर्मको प्रभाव स्पष्ट देख्न सकिन्छ। उत्तरी बंगलादेशमा स्थापित भएको यस्तो हजारौ अवशेष अहिले पनि मौज़ूद छ जिसलाई मंदिर वा मठ भन्न सकिन्छ ।

बंगालको इस्लामीकरण मुगल साम्राज्यको व्यापारीहरुद्वारा १३ औ शताब्दीमा शुरु भयो र १६ औ शताब्दी सम्म बंगाल एशिया को प्रमुख व्यापारिक क्षेत्रको रुपमा उदायो। युरोप का व्यापारीहरुको आगमन इस क्षेत्रमा १५ औ शताब्दीमा भयो र अंततः १६औ शताब्दीमा ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी द्वारा उनीहरुको प्रभाव बढाउन शुरु भयो । १८ औ शताब्दी आउदा आउदा यस क्षेत्रको नियंत्रण पुर्ण रुपले उनीहरुको हाथमा आयो जुन बिस्तारै बिस्तारै पूरै भारत मा फैलियो। जब स्वतन्त्रता आंदोलनको फलस्वरुप १९४७ मा भारत स्वतन्त्र भयो तब राजनैतिक कारणबाट हिन्दू बहुल भारतलाई र मुस्लिम बहुल पाकिस्तान मा विभाजित गर्नुपर्‍यो।

भारतको विभाजन भएको फलस्वरुप बंगाल पनि दुई भागमा बाडियो। यसको हिन्दु बहुल इलाका भारतसंग रह्यो र पश्चिम बंगाल को नामबाट जनिन थालियो तथा मुस्लिम बहुल इलाका पूर्वी बंगाल पाकिस्तान को हिस्सा बन्यो जुन पूर्वी पाकिस्तान को नामबाट जानिन थालियो । जमींदारी प्रथा ले इस क्षेत्रलाई नराम्रोसंग गाजेर राखेको थियो जसको बिरुध्द १९५० मा एउटा ठुलो आंदोलन शुरु भयो र १९५२ को बंगला भाषा आंदोलनको साथ जोडिएर यो बंगलादेशी गणतंत्रको दिशामा एउटा ठुलो आंदोलन बन्यो। यस आंदोलनको फलस्वरुप बंगला भाषीहरुलाई उनीहरुको भाषाको अधिकार मिन्यो। सन १९५५ मा पाकिस्तान सरकारने पूर्वी बंगाल को नाम बदलेर पूर्वी पाकिस्तान गरिदियो। पाकिस्तान द्वारा पूर्वी पाकिस्तान को उपेक्षा र दमनको शुरुआत यहींबाट भयो । र तनाव स्त्तर दशक आउदा आउदा आफ्नो चरमोत्कर्षमा पुग्यो। पाकिस्तानी शासक याहया खाँ द्वारा लोकप्रिय अवामी लीग र उनका नेताहरुलाई प्रताड़ित गरिन थालियो, जसको फलस्वरुप बंगबंधु शेख मुजीवु्ररहमान को अगुआईमा बंगलादेशको स्वतन्त्रताको आंदोलन शुरु भयो। बांग्लादेशमा रगतको खोला बग्यो, लाखौ बंगाली मारिए तथा १९७१ को खूनी संघर्षमा दस लाख भन्दा बढि बंगलादेशी शरणार्थी ले छिमेकी देश भारत मा शरण लिनु पर्‍यो। भारत इस समस्याबाट जुध्नलाई त्यस समय धेरै अफ्ठारो सामना गरिरहेको थियो र भारतलाई बंगलादेशी नागरिकले अनुरोध गरे यसै अनुरोधको आधारमा भारतले यस समस्यामा हस्तक्षेप गर्नु पर्यो जसको फलस्वरुप १९७१ का भारत पाकिस्तान युद्ध शुरु भयो। बंगलादेशमा मुक्ति वाहिनी सेना को गठन भयो जसको ज्यादातर सदस्य बंगलादेशका बौद्धिक वर्ग र बिद्यार्थी समुदाय थिए, यिनीहरुले भारतीय सेनाको मदद गुप्तचर सूचनाहरु दिएर तथा गुरिल्ला युद्ध पद्धतिबाट गरे। पाकिस्तानी सेना ले अंतत: १६ दिसंबर १९७१ मा भारतीय सेना को समक्ष आत्मसमर्पण गरे, लगभग ९३००० युद्ध बंदी बनाईए जसलाई भारतको विभिन्न कैम्पहरुमा राखीयो ताकि उनिहरु बंगलादेश क्रोधको शिकार नबनुन। बंगलादेश एउटा स्वतन्त्र मुलुक बन्यो र मुजीबुर्र रहमान यसको प्रथम प्रधानमंत्री बने।

[परिवर्तन्] बंगलादेशको इतिहासको मुख्य घटनाहरु

१९४७ - भारतको विभाजन पछि बंगालबाट कटिएर पूर्वी पाकिस्तान बन्यो ।

१९४९ - अवामी लीगको स्थापना भयो जसको उदेश्य पूर्वी पाकिस्तानलाई स्वतन्त्रता दिनु थियो ।

१९७० - शेख मुजीबको नेतृत्वमा अवामी लीग ले निर्वाचनमा प्रचण्ड बहुमत हासिल गरे, पाकिस्तानको सरकारले यस परिणामलाई मान्न इनकार गरिदियो । पाकिस्तानी सरकारको यस निर्णय पछि दंगा भडकियो।

१९७१ - शेख़ मुजीब र अवामी लीगले 26 मार्चमा स्वतंत्रताको घोषणा गरीदिए । नया देशको नाम राखियो या बंगलादेश, लड़ाईको डर त्रासबाट बच्नको लागी करीब एक करोड़ मानिस भारतको सीमानामा शरणार्थी भएर आए।

१९७२ - शेख़ मुजीब प्रधानमंत्री बने। उनले उद्योग धन्दाको राष्ट्रीयकरणको अभियान चलाए तर ज़्यादा सफल भएन।

१९७४ - देशमा भीषण बाढीले पुरै फ़सल नष्ट २८,००० मानिसको मृत्यु। देशमा संकटकालीन अबस्था, राजनैतिक गड़बड़िको शुरूआत।

१९७५ - शेख़ मुजीब बंगलादेशको राष्ट्रपति बने। अगस्तमा भएको सैनिक तख्ता पलट पछि उनको हत्या गरीयो, देशमा सैनिक शासन लागू भयो।

१९७६ -सैनिक शासनले ट्रेड यूनियनहरु माथि प्रतिबंध लगायो।

१९७७ - जनरल ज़िया-उर-रहमान राष्ट्रपति बने। इस्लामलाई सांविधानिक मान्यता दीईयो ।

१९७९ - देशमा चुनाव भयो र सैनिक शासन समाप्त भयो। जनरल ज़िया-उर-रहमानको बंगलादेश नेशनल पार्टी ले बहुमत हासिल गर्यो।

१९८१- जनरल ज़िया तख़्ता पलटको कोशिशमा मारीए। अब्दुस सत्तार राष्ट्रपति बने। 1982 - एउटा अर्को तख्ता पलट पछि जनरल एरशाद सत्तामा आए। संविधान र राजनैतिक दलको वैधता समाप्त गरीयो।

१९८३ - सबै बिद्यालयमा अरबी र क़ुरानको पढ़ाईको जनरल एरशादको फ़ैसलाको बिरुध्द आंदोलन भयो। सीमित राजनीतिक गतिविधीको अनुमति दीइयो। एरशाद राष्ट्रपति बने।

१९८६ - संसद र राष्ट्रपतिको लागी निर्वाचन भयो, एरशाद विजयी भए। सैनिक शासन हट्यो र संविधानलाई पुनर्वाहाली गरीयो।

१९८७ - विपक्षको हड़ताल पछि देशमा संकटकालीन अबस्था लगाईयो।

१९८८ - एक-तिहाई देश पानीमा डुब्यो, लाखौ मानिस बेघर भए।

१९९० - ठुलो जन-विरोध पछि एरशाद पदबाट हटे।

१९९१ - भ्रष्टाचारको आरोपमा एरशाद कारागार पठाईयो। जनरल ज़िया-उर-रहमानको विधवा ख़ालिदा ज़िया प्रधानमंत्री बनिन। संविधानमा परिवर्तन गरेर राष्ट्रपतिको अधिकार सीमित गरीयो। चक्रवाती तूफ़ानले लगभग डेढ़ लाख मानिसको जिबन लियो।

१९९६ -अवामी लीग सत्तामा फर्कियो, शेख़ हसीना प्रधानमंत्री बनिन। देशमा हड़तालको समय शुरू भयो।

१९९८ -बाढीले पूरे देशमा तबाही मचायो। १९७५ को मुजीब हत्या काण्डको लागी जिम्मेदार १५ पूर्व सैनिक अधिकारीहरुलाई मृत्यु दण्डको सजाय सुनाईयो।

२००० -स्वतंत्रताको लड़ाईको बारेमा एक पाकिस्तानी राजनीतिज्ञको भनाईमा विवाद भयो, पाकिस्तान र बंगलादेशको सम्बन्धमा कटुता आयो।

२००१-आम चुनावमा शेख़ हसीनाको पार्टी अवामी लीग हार्‍यो र धार्मिक दलहरुको समर्थनको साथ जातीय पार्टी सत्तामा आयो र बेगम ख़ालिदा जिया प्रधानमंत्री बनिन।

२००८ - ठुलो बहुमत पछि शेख़ हसीना फेरी प्रधानमन्त्रि बनिन

[परिवर्तन्] राजनीति

देशको राजनीतिमा राष्ट्रपति संवैधानिक प्रधान हुदछन, जबकि प्रधानमंत्री देशको प्रशासनिक प्रमुख हुदछन। राष्ट्रपति हरेका पाँच पछि निर्वाचित गरेन्छ । प्रधानमंत्रीको नियुक्ति राष्ट्रपतिद्वारा गरीन्छ, प्रधानमंत्री यस्तो व्यक्तिलाई चुनिन्छ जो त्यस समय संसदको का सदस्य हुन्छ र राष्ट्रपतिलाई विश्वास दिलाउछा कि उसलाई संसदमा बहुमतको समर्थन हासिल छ। प्रधानमंत्रीले आफ्नो मन्त्रीको कैबिनेट गठित गर्दछ जिसको नियुक्तिको सहमती राष्ट्रपतिले दिदछन ।

बंगलादेशको संसद लाई जातीय संसद भनिन्छ जसको ३०० सदस्य प्रत्यक्ष मतदानद्वारा निर्वाचित आउदछन, र पाँच बर्षसम्म आफ्नो क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्दछन । देशको सबैभन्दा ठुलो वैधानिक संस्था बंगलादेश सर्वोच्च अदालत जसको प्रधान न्यायाधीश र अन्य न्यायधीशहरुको नियुक्ति राष्ट्रपति गर्दछन ।

[परिवर्तन्] क्षेत्र

बंगलादेशलाई छः उपक्षेत्रहरुमा बाडिएको छ जसको नाम ती राज्यहरुको राजधानीहरुको नाममा राखीएको छ ।

बारीसाल उपक्षेत्र
चटगाँव उपक्षेत्र
ढाका उपक्षेत्र
खुलना उपक्षेत्र
राजशाही उपक्षेत्र
सिलहट उपक्षेत्र

[परिवर्तन्] भूगोल

बंगलादेशको धेरै जसो भाग समुद्र सतह भन्दा एकदम कम उचाईमा पर्दछ। धेरैजसो भू भाग नदीको मुख भागमा पर्दछन् जो सुंदरवन नामले चिनिन्छन्। यी गंगा (स्थानीय नाम पद्मा नदी), ब्रम्हपुत्र, यमुना र मेघना नदीका हुन् जो बंगालको खाडी क्षेत्रमा अवस्थित छन्। यी नदीहरू हिमालय पर्वतमा मुहान भएका नदी हुन्। बांग्लादेशको माटो अत्यन्तै उब्जाउ छ। तर बाढी र अनिकाल ले बाँग्लादेश प्रभावित भैरहन्छ। चिटागांग जिल्लामा अलिअलि पहाडी क्षेत्र पर्दछ जसको सबैभन्दा अग्लो चुचुरो केओक्रादांग १,२३० मीटर अग्लो छ। यो सिलहट मंडलको दक्षिण पूर्व मा छ। बांग्लादेशको जलवायु उष्णकटिबंधीय जलवायु हो, यहाँ अक्टोबर देखि मार्च सम्म जाडो मार्च देखि जून सम्म गर्मी हुन्छ। मार्च देखि जून सम्म मनसून बाट पानी पर्दछ। बंगलादेशले प्राय: हरेक वर्ष चक्र्वातीय तूफान सामना गर्नु पर्दछ। माटो अपरदन र वन विनाश यहाँको ठूलो समस्या हो। ढाका यहाँको सबैभन्दा ठूलो शहर हो, अन्य ठूला शहरमा चिटागांग, राजशाही, र खुलना हुन्। चिटागांग को दक्षिण स्थित काक्स बाजार विश्वको सबैभन्दा लामो बीच मध्ये एक हो।

[परिवर्तन्] संस्कृति

[परिवर्तन्] राजनैतिक दल

[परिवर्तन्] विविध

[परिवर्तन्] बाहरी कड़िहरु

Bangladesh Government - बांग्लादेश सरकार
wikt:बांग्लादेश (विक्षनरी)

Template:बांग्लादेश के उपक्षेत्र और जिले Template:एशिया

श्रेणी:देश श्रेणी:दक्षिण जंबुद्वीप श्रेणी:एशिया

एशियाका देश तथा प्रशासित क्षेत्रहरू

१. सामान्यतया यूरोपको मानिन्छ, तर यदाकदा एशियामा गनिन्छ, किनकी उसको भूभाग त्यहाँ छ। २. सामान्यतया एशियाको मानिन्छ, तर कहिलेकाँही यूरोपमा गनिन्छ, सांस्कृतिक र ऐतिहाषिक कारणले गर्दा। ३. विशेष भूभाग।

यो सामाग्री एक ठुटो (stub) वा अपुरो अवस्थामा छ।
तपाँईसँग यो विषयको राम्रो जानकारी छ भने यसलाई बिस्तार गरेर विकिपीडियालाई मद्दत गर्न सक्नुहुन्छ।