सूरत

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
सूरत
સુરત
—  शहर  —
सूरत is located in गुजरात
सूरत
सूरत
निर्देशाङ्क: २१°१०′१२.८६४″ उत्तर ७२°४९′५१.८१९″ पूर्व / २१.१७०२४०००° उत्तर ७२.८३१०६०८३° पूर्व / 21.17024000; 72.83106083निर्देशाङ्क: २१°१०′१२.८६४″ उत्तर ७२°४९′५१.८१९″ पूर्व / २१.१७०२४०००° उत्तर ७२.८३१०६०८३° पूर्व / 21.17024000; 72.83106083
देश  भारत
राज्य गुजरात
जिल्ला सूरत
क्षेत्रफल[१]
 - शहर ३२६.५१५ किमी (१२६.१ वर्ग मी)
अवनति १३ मि (४३ फिट)
जनसङ्ख्या (२०११)
 - शहर ४,४६७,७९७
 जनघनत्व १३,६८३.३/किमी (३५,४३९.५/वर्ग मी)
 - महानगरीय क्षेत्र ४,५९१,२४६
समय क्षेत्र IST (युटिसी+5:30)
PIN 394 XXX, 395 XXX
टेलिफोन कोड 91-261-XXX-XXXX
गाडी दर्ता GJ-05, GJ-28, GJ-19[२]

सूरत गुजरात प्रान्तको एक प्रमुख शहर हो । यो शहर सूरत जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय पनि हो । तापी नदी सूरत शहरको मध्यदेखि बहन्छ । सूरत मुख्यत: कपडा उद्योग र डायमन्ड कटिङ्ग र पोलिशिंगको लागि प्रसिद्ध छ, त्यसैले यस शहरलाई सिल्क सिटी र डायमन्ड सिटीको नामले पनि जनिन्छ |

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

यसो मानिन्छ कि आधुनिक सूरत शहरको स्थापना पन्ध्रौ सताब्दीको अन्तिम वर्षमा भएको हो | मानिन्छ कि १५१६ मा एक हिन्दू ब्राह्मण गोपीले यसलाई बसाएका थिए । १२औ देखि १५औ शताब्दी सम्म यो शहर मुस्लिम शासकहरू, पुर्तगालिहरू, मुगलहरू र मराठहरूको आक्रमणहरूको शिकार भएको थियो । १५१४ मा पुर्तगाली यात्री दुआरते बारबोसाले सूरतको वर्णन एक महत्त्वपूर्ण बंदरगाहको रूपमा गरेका थिए । १८औ शताब्दीमा बिस्तारै-बिस्तारै सूरतको पतन हुदै गएको थियो । त्यस समय अंग्रेज र डच, दुवैले सूरतमा नियन्त्रणको दावा गरेका थिए तर १८०० मा अंग्रेजहरूको यसमा अधिकार भयो ।

भौगोलिक स्थिति[सम्पादन गर्ने]

सूरत भारतको पश्चिममा स्थित छ र यसको निर्देशांक 21.17º उ. एवं 72.83º पु. हो |

यातायात र परिवहन[सम्पादन गर्ने]

यो सडक, रेल तथा हवाई मार्गहरूबाट जोइएको छ ।

कृषि र खनिज[सम्पादन गर्ने]

आसपासको इलाकामा खेती हुन्छ । कपास, बाजरा, दलहन र चावल यहाँको मुख्य पैदावार हो । वस्त्रोद्योग सूरत शहरमा नै केन्द्रित छ । १९९० मा उखू, अङ्गूर र केरा जस्तै नकदी अनाजको खेतीको शुरुआत गरियो ।

उद्योग तथा व्यापार[सम्पादन गर्ने]

पुर्तगालिहरू द्वारा (१५१२ एवं १५३०) सूरतलाई जिल्ला दिए पछि यो एक ठुलो विक्रय केन्द्र भयो, जहाँबाट कपडा र सुनको निर्यात हुन्थ्यो । वस्त्रोद्योग र जहाज निर्माण यहाँको मुख्य उद्योग थियो । अंग्रेजहरूले सन् १६१२ मा पहिलो पटक आफ्नो व्यापारिक चौकी यहाँ नै स्थापित गरेका थिए । यहाँको सूती, रेशमी, किमख्वाब (जरीदार कपडा) को वस्त्र तथा सुन तथा चाँदीको वस्तुहरू प्रसिद्ध छ । सूरतको हीरामा पोलिशको उद्योगले प्रवासी मजदूरहरूको आफ्नो र आकर्षित गएको छ । वर्तमानमा सूरत शहर देशमा वस्त्र निर्माणमा प्रथम स्थानमा छ । यहाँ हरेक प्रकारको वस्त्रहरू साडी, ड्रेस मैटेरियल र सबै प्रकारको रेडीमेड वस्त्रहरूको पनि वृहत् पैमानेमा उत्पादन हुन्छ । यहाँ भारतको लगभग सबै राज्यहरूको मानिस निवास गर्छन् । यसै कारण यो "लघु भारत"को नामले पनि जानिन्छ ।

जनसंख्या[सम्पादन गर्ने]

१९औ शताब्दीको मध्यमा सूरत एक गतिहीन नगर थियो, जसको आबादी ८०,००० थियो, तर भारतीय रेलवेको शुरुआतको साथ सूरत फेरि समृद्ध हुन थाल्यो । २०११ को जनगणनाको अनुसार नगरको जनसंख्या ४४,६७,७९७ छ । सूरत जिल्लाको कुल जनसंख्या ४९,९६,३९१ छ ।

जलवायु[सम्पादन गर्ने]

जिल्लदेखि औसत वार्षिक वर्षा १,०७१ मिमी छ ।


सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "Statistics for Surat Municipal Corporation", Official website of Surat Municipal Corporation, अभिगमन मिति ४ जुन २०१५ 
  2. "SURAT GETS ADDL GJ-5 & GJ-28 SERIES FOR VEHICLE REGISTRATION", dnaindia.com.

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]