दमन

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
दमन
Damão
દમણ
—  सहर  —
मोती दमनको प्रवेशद्वार
दमन is located in India
दमन
दमन
निर्देशाङ्क: २०°२५′उत्तर ७२°५१′पूर्व / २०.४२° उत्तर ७२.८५° पूर्व / 20.42; 72.85निर्देशाङ्क: २०°२५′उत्तर ७२°५१′पूर्व / २०.४२° उत्तर ७२.८५° पूर्व / 20.42; 72.85
देश  भारत
राज्य दमन र दीव
जिल्ला दमन
क्षेत्रफल
 - जम्मा ७२ किमी (२७.८ वर्ग मी)
अवनति ५ मि (१६ फिट)
जनसङ्ख्या (२०११)
 - जम्मा १९१,१७३
 जनघनत्व २,६५५.२/किमी (६,८७६.९/वर्ग मी)
भाषाहरू
 - आधिकारिक गुजराती, अङ्ग्रेजी
समय क्षेत्र भारतीय मानक समय (युटिसी+५:३०)
लिङ्ग अनुपात १.६९ /
वेबसाइट daman.nic.in

दमन /dəˈmɑːn/ (पोर्चुगेली: दमाओ), भारतको केन्द्र प्रशासित प्रदेश दमन र दीवको दमनको एउटा सहर र नगर परिषद हो ।

दमन सहर[सम्पादन गर्ने]

दमन सहरलाई दमन गङ्गा नदीले दुई भागमा बाँडेको छ । पहिलो भागको नाम नानी-दमन (नानीको अर्थ छोटो) र दोस्रो भागको नाम मोती-दमन (मोतीको अर्थ ठुलो) हो । नानी दमनमा दुई वटा ठुला सहरहरू रहेका छन् । नानी दमनमा महत्वपूर्ण केन्द्रिक बजार, प्रमुख अस्पताल, वृहतबजार र मुख्य सरकारी र आवाशीय भवनहरू रहेको छ भने मोती-दमनमा मुख्यतया पुरानो सहरको छाप तथा पुरातात्विक स्थलहरू हेर्न सकिन्छ ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

सन् १५२३ मा पोर्चुगेली समुद्रयात्री डियोगो डी मेलो यस स्थानलाई पार गर्दै जाँदा अचानक यहाँ आएका थिए, उनी ओर्मुज तिर जाँदै गर्दा एउटा भयङ्कर समुद्री आँधीमा फसे र उनको पानीजहाज दमनको दिशामा तेर्सियो र भाग्यले उनी यहाँ पुग्न सफल भए ।[१] त्यस लगतै यो स्थान पोर्चुगेलीहरूको कोलोनीको रूपमा परिवर्तित भयो र लगभग ४०० वर्षसम्म यो उनीहरूको वासस्थानको रूपमा रह्यो । यहाँको उपयुक्त भौगोलिक परिवेश अनुसार समुद्रसँगको नजिकीको कारणले यहाँबाट पोर्चुगेलीहरू युरोपसँग सिधा समुद्री मार्गको प्रयोग गर्दै व्यापार गर्ने गर्थे । १६औँ शताब्दीमा मोतीदमनमा मुगल साम्राज्यबाट बच्नको लागि एउटा बृहत किल्लाको निर्माण गरियो किनभने पोर्चुगेली यहाँ आउनुभन्दा पूर्व यस स्थानमा मुगलहरूले राज्य गरेका थिए । यो किल्ला आज पनि सुरक्षित रहेको छ । वर्तमान समयमा यस किल्लाभित्र नगरपालिकाको सरकारी कार्यालय रहेको छ ।

सन् १९६१ डिसेम्बर १९ को दिन भारत सरकारद्वारा शैन्य कार्यवाही गरेर यहाँ आफ्नो कब्जा जमायो र यस क्षेत्रलाई पोर्चुगेलीहरूको शासनबाट मुक्त गराउन सफल भयो । पोर्चुगेलीबाट यस क्षेत्रलाई कब्जामुक्त गराएर यसलाई भारतमा बिलय गरियो । यस सैन्य कार्यवाहीमा भारततर्फका चार जनाको मृत्यु भएको थियो भने १४ जना भारतीय घाइते भएका थिए ।[२] त्यस्तै १० जना पोर्चुगेलीको मृत्य भएको थियो भने दुईजना घाइते भएका थिए ।[३]

भाषाहरू[सम्पादन गर्ने]

जनसङ्ख्या[सम्पादन गर्ने]

सन् २०११ को भारतको जनगणना अनुसार दमन जिल्लाको जनसङ्ख्या १,९१,१७३ रहेको छ ।[४] यसको जनसङ्ख्या सामोआको बराबर रहेको छ ।[५] भारतमा रहेको कुल ६४० जिल्लाहरूमध्ये जनसङ्ख्याको आधारमा यो ५९२औँ स्थानमा रहेको छ ।[४] यहाँको जनघनत्व २,६५५ निवासी प्रति वर्ग किलोमिटर (६,८८० /वर्ग माइल) रहेको छ ।[४] यहाँको लैङ्गिक अनुपात १०० पुरुषमा ५३३ महिला रहेको छ भने साक्षरता दर ८८.०६% रहेको छ ।[४]

दमनमा धर्मावलम्बीहरू
धर्म प्रतिशत
हिन्दू
  
८९.७३ %
मुस्लिम
  
८.४१%
बौद्ध
  
०.१४%
क्रिश्चियन
  
१.३७%
जैन
  
०.१३%
अन्य†
  
०.३%
धर्मको तुलनात्मक विवरण
सिख (०.२%), बौद्ध (<०.२%)

पर्यटन केन्द्र[सम्पादन गर्ने]

यातायात व्यवस्था[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Singh, Kumar Suresh (1995). Daman and Diu. People of India. XIX. Popular Prakashan. प॰ 3. https://books.google.com/books?id=KRhkT8SjhD8C&pg=PA3&dq=Daman%2BVasco+de+Gama%2B1523&hl=pt-br&ei=fxYMTYXaNoO0lQfjgZ2HDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=Daman%2BVasco%20de%20Gama%2B1523&f=false. अन्तिम पहुँच मिति: 2010-12-18. 
  2. Anil Shorey. "The Forgotten Battles of Daman and Diu", 21 February 1999. अन्तिम पहुँच मिति:18 December 2010.
  3. Chakravorty, Dr. B.C. (2008). "Operation Vijay". Bharat Rakshak. Retrieved 12/18/2010.
  4. ४.० ४.१ ४.२ ४.३ "District Census 2011", Census2011.co.in, २०११, अभिगमन मिति २०११-०९-३० 
  5. US Directorate of Intelligence, "Country Comparison: Population", अभिगमन मिति २०११-१०-०१, "Samoa 193,161" 

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]


यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]