ह्वेल
 |
यो एउटा अनाथ (एक्लो) पृष्ठको रुपमा छ, यो पृष्ठ कुनै पनि पृष्ठसित नजोडिएको अथवा एक-दुइवटा वटासित मात्र जोडिएको हुन सक्छ। कृपया सम्बन्धित लेखबाट; यस पृष्ठसित लिङ्क जोड़्न सहायता गर्नुहोस् सुझाव यहाँ उपलब्ध हुनसक्छ। (सेप्टेम्बर २०११) |
This article has been translated possibly either from English Wikipedia or from Hindi Wikipedia using Google Translation and then by using Nepali Wikipedia Translator or Online Nepali Wikipedia Translator The translated text might have some typos and erros. You can edit to fix this by clicking here नेपालीमा अनुबाद गर्नुहोस:यो पृष्ठ व्हेल बाट नेपाली विकीपिडियामा उल्था गरिएको हो । यसमा व्याकरणहरु को शुद्धता लाइ सच्याउन पर्ने हुन सक्छ । त्यसको लागि यस पृष्ठलाइ सम्पादन गर्न सक्नुहुन्छ।
| ह्वेल Temporal range: 50–0 Ma Eocene – Recent |
|
|---|---|
 |
|
| North Atlantic right whales, mother and calf | |
| वैज्ञानिक वर्गीकरण | |
| जगत: | Animalia |
| संघ: | Chordata |
| वर्ग: | Mammalia |
| उपवर्ग: | Eutheria |
| गण: | Cetacea |
पाकिस्तान बाट मिलेका केही अवशेष यस तिर ईशारा गर्छन। अमेरिकाको पालेनोटोलोजस्ट फिलिप गायंग्रीचले यिनी अवशेषहरूलाई सन 2000 र 2004को बीच पाकिस्तानको समुद्री इलाकाको नजीकै पाइएको थियो।
यो अवशेष एक पोथी र एक भाले ह्वेल का हुन् जुन करीब 47.5 मिलीयन बर्ष पुराना हुन सक्छन्। यि अवशेषहरूको अध्ययनको नतीजा छक्क पार्ने खालका छन्। यि नतीजाहरू बाट यो साबित हुन्छ कि ह्वेल माछाहरू कुनै समयमा आफ्नो धेरै समय पानी बाहिर पनि बिताउँदथे।
पाकिस्तान बाट जुन अवशेष मिले तिनिहरूमध्ये एक पोथी ह्वेलको छ जुन गर्भवती थिइ होलि। यसले आफ्नो टाउको जमीन तिर पारेकि थिइ। अधिकतर भूचर प्राणी बच्चाहरूको जन्म दिंदाखेरि यस्तै गर्छन ताकी सांस लिन सकुन्। यसले यो साबित हुन्छ कि त्यो ह्वेल माछा जन्म दिंदा खेरि मारीएकि होलि। उसको नजीकै नै भाले ह्वेल माछाको अवशेष पनि थियो।
यि दुवै माछाहरूको चार साना साना खुट्टा पनि थिए, जुन यिनलाई जमीनमा हिंडनको लागि सुविधा दिन्थे। तर यिनीहरू यति साना थिए कि यिनको सहायता बाट सिमित दूरी सम्म मात्र हिंड्न सक्थे होलान्।
वैज्ञानिकहरूको राय यो छ कि त्यो समयमा त्यो माछा शिकार गर्न र प्रजनन गर्नको लागि जमीनमा आएकि होलि।
ग्लोबल वार्मिंग [सम्पादन गर्ने]
ग्लोबल वार्मिंगको चलते पृथ्वीको समुद्रीय क्षेत्र त लगातार बढ्दै गइ रहेको छ , तर जलमा रहने वाला जलचरहरूको संख्या दिनप्रतिदिन घटदै गइ रहेको छ। हामी कुरा गर्दै छौं समुद्रहरू र महासागरहरूमा पाइने वाला कुनै खास किसिमका जलीय जीवहरूको बारेमा जसका धेरै प्रजातिहरू यस समय विलुप्तताको संघारमा पुगेका छन्। यदि त्यहि रफ्तारले सागरीय प्रदूषण र यिनीहरूका दोहन जारी रहयो भने त धेरै जलीय जीवहरूलाई सिर्फ एक्वेयरियमहरूमा नै देख्न सकिनेछ या फेरि किताबहरूमा मात्र उनको बारेमा पढ्न पाइनेछ।
अझै सम्म त बच्चाहरूलाई यो पढाइन्छ कि - माछा जलको रानी हो, जीवन उनको पानी हो, हातले छुँदा डराउँछ, बाहिर निकाल्दा मर्छ। जुन रफ्तारले तिनको संख्या कम हुँदै छ र जुन तरिकाले मनुष्य तिनको शिकार गर्दै छन्, त्यसबाट आउने वाला पीढीको लागि नयाँ कविता लेखिनेछ - माछा जलमा रहन्थ्यो र जलकि थिइ रानी, जीवन उनको थियो पानी..।
दुनियाको एकदम ठूलो आबादीको जीवन समुद्रहरूमा नै आधारित छन्। यस आबादीमा मछुआरा हरूदेखि लिएर ठूला-ठूला उद्योग पनि शामिल छन्। यि सबैको भरण-पोषणको मुख्य जरिया समद्र बिस्तारै कचराघरमा तब्दील हुँदै गइ रहेको छ। औद्धोगिक अपशिष्ट देखि लिएर घरेलू करेसा पनि पानीमा फेकिन्छन्। यस कारण बाट माछाहरूको धेरै प्रजातिहरू विलुप्त हुनेको संघारमा पुग्दै छन्। मसलन अटलांटिक सलोमन नामको मछली अब आउने केही वर्षहरूमा भेट्न बंद हुन। यसको कारण छ समुद्रीय प्रदूषण र अत्यधिक मात्रामा यिनीहरूका शिकार।
यदि भारतको समुद्रीय क्षेत्रहरूको कुरा करें त पश्चिमी समुद्री तट सबै भन्दा ज्यादा प्रदूषित छन् र हाम्रो देशमा माछाहरूको शिकारको लिएर कुनै पनि जस्तै/तरिकाको कानूनको पालन गरिंदैन। जबकि दुनियाको धेरै देशहरूले आफ्नो यहाँ शिकारको मौसम तय गर्यो छ। उनी तय समय पछि पुरा वर्ष सम्म कुनै पनि शिकार हैन गर्न सक्छ। यसलाई दंडनीय अपराध बन्यो दिए गएको छ। जबकि हाम्रो देशमा यस जस्तै/तरिका गरे कुनै व्यवस्था छैन। गुजरात देखि लिएर दक्षिणमा केरलको तट सम्म माछाहरूको बेतहाशा शिकार गरिन्छ। यस कारण देखि क्षेत्रमा पाई जाने वाली ईल, धादा र गरएरा माछाहरूको संख्यामा लगातार कमी आ रही छ। यस कमीको एउटा अझै अर्को कारण प्रदूषण पनि छ।
एक दशक पहिले सम्म यस क्षेत्रले शिकारको मौसममा लगभग 15 टन माछाहरू पकडी जाती थीं, जुन अब घटकर मात्र दुइ हजार टन रह गई छ। यति नै हैन शिकारको मौसम तय न होनेको कारण देखि पकडी गई माछाहरूमा अवयस्क माछाहरूको संख्या सबै भन्दा ज्यादा हुन्छ। यिनको संख्यामा कमीको एक कारण यो पनि छ। पछिल्लो शताब्दीमा समुद्री दुघर्टनाहरूमा पनि खासा इजाफा भयो छ। यिनीहरू मध्ये ज्यादातर जहाज यस्तो हुन्छन् जसमा तेल लदा रहइन्छ र यस तेलको परत समुद्री पानीको माथि सतहमा फैल जाने देखि पानीमा अक्सीजनको प्रवाह खत्म हुन्छ। नतीजा माछाहरू समेत धेरै जलचरोंको मृत्यु। राजधानी दिल्लीको यमुना किनारेको धेरै हिस्सों देखि रोजाना सैकडोंको तादादमा मरी भयो माछाहरू निकाली जान्छं।
अंतरराष्ट्रिय स्तरमा यिनको संरक्षणको लागि धेरै कार्यक्रम चलाए जाँदैछन्। भारतीय केन्द्रिय मत्स्य संस्थान पनि यसको लागि कार्यक्रम शुरू गर्नको योजना बनिरह्यो छ। यसको तहत अब देखि माछाहरूको शिकारको मौसम र समय तय गरिनेछ र प्रदूषण कम गर्नको कार्ययोजना बनाए जा रही छ। अस्ट्रेलियाले यसलाई गंभीरता देखि लेते भए उनी माछाहरूको शिकारमा रोक लागयो दिएको छ जसको संख्या कम हो रही छ। अन्तरराष्ट्रिय स्तरमा भए एक शोधको बमोजिम यदि त्यहि रफ्तारले समुद्री जीवहरूको दोहन भइ रहयो र प्रदूषणमा नियन्त्रण गरिएन भने सन् २०४८ सम्ममा संसारका सबै महासागरहरू बाट माछाहरू विलुप्त हुनेछन। व्हेलको शिकार देखि प्रतिबंध हटाउन हाल नैमा अन्तर्राष्ट्रिय व्हेल संस्थानले व्हेलको शिकार देखि प्रतिबंध हटा लिएको छ। 80 देशहरूको यस संगठनले तय गरेको छ कि भले नै शिकारमा देखि रोक हटाउे गई होमा समय-समयमा यसको समीक्षाको जाती रहेगी। यिनी माछाहरूको शिकारमा पछिल्लो 12 वर्षो देखि रोक लगी भयो थियो। आईसलैंड, जापान र नर्वे शिकार देखि प्रतिबंध हटाउनको सबै भन्दा ठूलो पक्षधर थिए
जापानमा हरेक वर्ष एक हजार व्हेल माछाहरूको शिकार गरिन्छ|
चिलीले आफ्नो 2700 मीलको समुद्री क्षेत्रको सेंचुरी घोषित गर्यो छ। यस क्षेत्रमा माछाहरूको शिकारमा पुरा तरिकाले रोक लगी भएको छ।
व्हेल पनि खतरेमा
फिन व्हेल - उत्तरी अटलांटिकको समुद्री क्षेत्रमा पाई जाने वाली यस मछलीको आबादी लगभग 23000 रह गई छ, जुन खतरेको सूचक छ।
बो-हेड व्हेल - बेरिंग सागरमा पाई जाने वाली यो मछलीको संख्या महज दस हजार रह गई छ, जुन कि विलुप्तताको संकेत हो।
हम्पबैक व्हेल - दक्षिणी हेमिस्फेयरमा पाई जाने वाली यस मछलीको संख्या सिमटकर लगभग चालीस हजार रह गई छ।
अटलांटिक सेलमन - पछिल्लो बीस वर्षोमा यति ज्यादा शिकार भयो कि अब यिनको संख्या आधी रह गई छ।
स्वोर्डफिश - नुकीली नाक वाली यिनी माछाहरूको घटती संख्याको प्रमुख कारण यिनीहरूका असमय शिकार छ।
प्लाइस - अत्यधिक शिकारको कारण देखि यिनको संख्या पनि विलुप्तीको कगारमा पहुंच गई छ।
मोंकफिश - यिनी माछाहरूको वयस्कता उमेर एकदम ज्यादा छ र असमय शिकारको कारण देखि यिनको संख्यामा कमी आ रही छ।
दक्षिणी ब्लूफिन टूना - अत्यधिक शिकारको कारण देखि धेरै देशहरूले यिनको शिकारमा रोक लागयो दिएको छ।
शार्क व्हेल - दुनियाको सबै हिस्सहरूमा पाई जाने वाली व्हेल शार्कको प्रजातिहरू सबै भन्दा अधिक खतरेमा छन्।
बरकुडा - लगभग 6 फीट लामो यस मछलीको संख्यामा भारी कमी पाई गई छ।
सीयर फीस - यो मछली तेजी देखि तैरने र आफ्नो शिकारी देखि लडनको लागि जानिन्छ। धेरै जस्तै/तरिकाको हुक्स र जालहरूको प्रयोग गरेर ठूलो मात्रामा यिनीहरूका शिकार होनेको कारण देखि यिनको संख्यामा कमी आएको छ।
केहि सामान्य ज्ञान [सम्पादन गर्ने]
विश्वको सबै भन्दा महंगा पशु रेसको घोडा हो। संसारको सबै भन्दा ठूलो जीव निलो व्हेल(२५टन देखि भारी) हो। संसारमा सबै भन्दा अधिक पशु भारतमा छन्।
सबै भन्दा सुस्त जनावर दक्षिण अमेरिकाको स्लाथ हो। सबै भन्दा सानो पक्षी हमिगवर्ग हुन्छ,जसको वजन डेढ ग्राम हो। सबै भन्दा खतरनाक पक्षी कैसोबरी बर्ड( आस्ट्रेलिया) हो। सबै भन्दा ज्यादा उडने वाला पक्षी आर्कटिक टर्न पक्षी हो।
सबै भन्दा छिटो रफ्तार वाला पक्षी बाज हो।
| यो लेख एक आधार हो। तपाईं यसलाइ बढाएर विकिपीडियालाई सहायता गर्न सक्नुहुन्छ। |
