विशाखपट्नम

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
विशाखपट्नम
Visakhapatnam

విశాఖపట్నం
भाइज्याग - वेलटेयर
—  महानगर  —
उपनाम(हरू): द सिटी अफ डेस्टिनी,
पूर्वी तटको गहना
आन्ध्र प्रदेशको आर्थिक राजधानी
विशाखपट्नम Visakhapatnam is located in आन्ध्र प्रदेश
विशाखपट्नम Visakhapatnam
विशाखपट्नम
Visakhapatnam
निर्देशाङ्क: १७°४१′१८″ उत्तर ८३°१३′०७″ पूर्व / १७.६८८३३° उत्तर ८३.२१८६१° पूर्व / 17.68833; 83.21861निर्देशाङ्क: १७°४१′१८″ उत्तर ८३°१३′०७″ पूर्व / १७.६८८३३° उत्तर ८३.२१८६१° पूर्व / 17.68833; 83.21861
देश भारत
राज्य आन्ध्र प्रदेश
जिल्ला विशाखपट्नम
नामकरण विशाख
सरकार
 - अङ्ग विशाखपट्नम नगर निगम परिषद
क्षेत्रफल[१]
 - महानगर ५४०.०० किमी (२०८.५ वर्ग मी)
 - मेट्रो[२] ५,५७३ किमी (२,१५१.७ वर्ग मी)
अवनति[३] ४५ मि (१४८ फिट)
जनसङ्ख्या (२०११)
 - महानगर २,०३५,९२२
 - स्तर १औँ
 जनघनत्व ३,७७०.२/किमी (९,७६४.८/वर्ग मी)
 - महानगरीय क्षेत्र[२] ५,३४०,०००
मूलबासी नाम भाइज्यागाइट
भाषाहरू
 - आधिकारिक तेलुगु
समय क्षेत्र भारतीय मानक समय (युटिसी+५:३०)
हुलाक कोड ५३० ०XX, ५३१ १XX
टेलिफोन कोड +९१-८९१-XXX XXXX
गाडी दर्ता AP–31,32,33,34
वेबसाइट नगर निगम

विशाखपट्नम (उपनाम भाइज्याग) भारतको राज्य आन्ध्र प्रदेशको सबैभन्दा ठुलो र सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो । यो बङ्गालको खाडीको तटमा अवस्थित छ । यो विशाखपट्नम जिल्लाको मुख्यालय सहर र आन्ध्र प्रदेशको आर्थिक राजधानी हो ।[४] सन् २०११ को भारतको जनगणना अनुसार, यस सहरको जनसङ्ख्या २०,३५,९२२ रहेको छ जसले यसलाई भारतको सबभन्दा बढी जनसङ्ख्या हुने १४औँ क्रमको सहर बनाएको छ ।[१] विशाखपट्नम महानगरीय क्षेत्र भारतको महानगरीय क्षेत्रहरूको आधारमा ९औँ क्रममा रहेको छ जसको जनसङ्ख्या ५३,४०,००० रहेको छ ।[५]

यो एक प्राकृतिक तथा सुरक्षित समुद्री बन्दरगाह हो । कृषि तथा खनिज सम्पदामा समृद्ध आन्ध्र प्रदेश, मध्य प्रदेशउडिसा राज्य यस बन्दरगाहको पृष्ठ-प्रदेश भनिने गरिन्छ । यो एक उल्लेखनीय मत्स्य-शिकारको केन्द्र पनि हो । विशाखपट्नम आन्ध्र प्रदेशको उत्तरी सरकारी तटमा गोदावरी नदीको मुखको उत्तरमा अवस्थित छ । विशाखपट्नमलाई भाइज्यागको नामले पनि चिनिने गरिन्छ । विशाखपट्नम भारतको चौथौ सबैभन्दा ठुलो बन्दरगाह हो । यो भारतीय नौसेनाको पूर्वी कमाण्डको केन्द्र हो ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

महत्त्व[सम्पादन गर्ने]

विशाखपट्नमको बन्दरगाहको महत्व भारतभरी नै निक्कै लोकप्रिय रहेको छ किनभने यो कोरोमण्डल तटमा अवस्थित एकमात्र संरक्षित बन्दरगाह हो । यसमा हालमा गरिएको सुधारहरूले अब यहाँ १०.२ मिटर अग्लो पनडुब्बीहरूलाई आश्रय दिन सक्षम छ । यो सहर एक महत्त्वपूर्ण पोत निर्माण केन्द्र पनि हो । भारतमा बनेको पहिलो स्टीमरलाई विशाखपट्नमको बन्दरगाहमा सन् १९४८ मा उद्घाटन गरिएको थियो । विशाखपट्नम क्षेत्रको अर्थव्यवस्थाको आधार कृषि हो ।

शिक्षण संस्थान[सम्पादन गर्ने]

बङ्गालको खाडीको उत्तरी ध्रुवमा अवस्थित उपनगर वाल्टेयरमा आन्ध्र विश्वविद्यालय रहेको छ । यहाँको शैक्षिक संस्थानहरूमा आन्ध्र मेडिकल कलेज, कलेज अफ नर्सिङ्ग, कलेज अफ इन्जिनियरिङ, गान्धी इन्स्टट्युट अफ टेक्नोलोजी एण्ड म्यानेजमेन्ट र कयौं महाविद्यालय छन् ।

उद्योग[सम्पादन गर्ने]

विशाखपट्नममा पानी जहाज बनाउने कारख़ाना रहेको छ । यो एउटा प्राकृतिक तथा सुरक्षित समुद्री बन्दरगाह हो । कृषि तथा खनिज सम्पत्तिमा समृद्ध आन्ध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश र उडिसा राज्य यस बन्दरगाहको पृष्ठ प्रदेश भन्ने गरिन्छ । यो एक उल्लेखनीय मत्स्य-शिकार केन्द्र पनि हो ।

पर्यटन[सम्पादन गर्ने]

विशाखपट्नम प्राचीन बौद्ध विरासत, भूवैज्ञानिक चमत्कार, प्रसिद्ध मन्दिरहरूको एक उदार मिश्रणमा संस्कृति, कला र शिल्प आदिको लागि प्रसिद्ध छ । यो सहर समयानुसार परिवर्तन हुँदै परिमार्जित हुँदै आएको छ, यहाँ सम्म की यो सहर आफ्नो समृद्ध इतिहासको संरक्षण प्रति सजग छ । यसको सुन्दर पूर्वी घाट बङ्गालको खाडीको निलो पानीमाथि एक अनौठौ स्पर्श दिने गर्छ ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. १.० १.१ "Municipalities, Municipal Corporations & UDAs" (PDF), Directorate of Town and Country Planning, Government of Andhra Pradesh, मूलबाट ७ जुन २०१६-मा सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति २९ जनवरी २०१६ 
  2. २.० २.१ "Key Facts on VMR" (PDF), Visakhapatnam Urban Development Authority, पृ: 44–45, अभिगमन मिति २१ डिसेम्बर २०१५ 
  3. "Elevation for Visakhapatnam", Veloroutes, अभिगमन मिति २६ अगस्ट २०१५ 
  4. "Administration-AP-Financial Capital", 29 April 2015. अन्तिम पहुँच मिति:13 August 2015.
  5. "Key Facts Of VMR www.vuda.gov.in", अभिगमन मिति १७ फेब्रुअरी २०१६ 

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]