मलेशिया

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
मलेशिया
झण्डा निसाना छाप
राष्ट्रिय वाक्य"Bersekutu Bertambah Mutu"
"Unity Is Strength"[१]
राष्ट्रगान

Negaraku
"My Country"
राजधानी क्वालालम्पुर[a]

पुट्राजय (प्रशासनिक केन्द्र्)
३°०८′ उत्तर १०१°४२′ पूर्व / ३.१३३° उत्तर १०१.७००° पूर्व / 3.133; 101.700
ठूलो शहर राजधानी
सरकारी भाषा मलेशियन[b]
सरकारी लिपि ल्याटिन अक्षर[c]
धर्म  50.4% मलाय
23.7% चीनी
11.0% स्वदेशी
 7.1% भारतीय
 7.8% अन्य[२]
सरकारको प्रकार सङ्घीय संवैधानिक वैकल्पिक राजशाहीसङ्घीय संसदीय लोकतन्त्र
 -  राजा अब्दुल हलिम
 -  प्रधान मन्त्री नाजिब टुन रजाक (ब्यारिसन न्यासनल)
 -  उप प्रधान मन्त्री Muhyiddin Yassin (ब्यारिसन न्यासनल)
Independence
 -  संयुक्त अधिराज्यबाट (मलया मात्र) ३१ अगस्त १९५७ 
 -  Federation of Malaya, Sabah, Sarawak, and Singapore[e] 16 September 1963 
क्षेत्रफल
 -  जम्मा ३२९,८४७ वर्ग किमी (67th)
१२७,३५५ वर्ग माइल
 -  जलक्षेत्र (%) 0.3
जनसंख्या
 -  जनगणना 2010[३] 28,334,135 (42th)
 -  जनघनत्व 86/वर्ग किमी (114th)
२१६.४५/वर्ग माइल
जिडिपी (पीपीपी) 2011 अनुमान
 -  जम्मा $442.010 billion[४] (29th)
 -  प्रतिव्यक्ति आय $15,385[४] (47th)
जिडिपी (नाम मात्र) 2011 अनुमान
 -  जम्मा $247.781 billion[४] (38th)
 -  प्रतिव्यक्ति आय $8,624[४] (58th)
गिनी (2002[२]) 46.1 (36th)
मानव विकास सूचकांक (2011) 0.781[५] (ढाँचा:Fontcolour) (61th)
मुद्रा Ringgit (RM) (MYR)
समय क्षेत्र MST (युटिसी+8)
 -  ग्रीष्मसमय (डिएसटी) Not observed (युटिसी+8)
मिति स्वरूप dd-mm-yyyy
सडक प्रयोग Left
इन्टरनेट टिएलडी .my
टेलिफोन कोड +६०
^ a. Kuala Lumpur is the capital city and is home to the legislative branch of the Federal government. Putrajaya is the primary seat of the federal government where the executive and judicial branches are located.

^ b. The terminology as per government policy is Bahasa Malaysia (literally Malaysian language)[६] but legislation continues to refer to the official language as Bahasa Melayu (literally Malay language).[७]

^ c. Under the National Language Act 1967: "The script of the national language shall be the Rumi [Latin] script: provided that this shall not prohibit the use of the Malay script, more commonly known as the Jawi script, of the national language."[८]

^ d. English may be used for some purposes under the National Language Act 1967.

^ e. Singapore became an independent country on 9 August 1965.[९]


मलेशिया एक पूर्वि दक्षिण एसियाली सङ्घात्मक अधिराज्य हो। यो देशको राजधानी क्वालालाम्पुर हो। नेपालसँग यो देशको नजीकको सम्बन्ध रहेको छ। यहाँ धेरै पहिले देखिनै प्रथम विश्व्युद्ध देखि मलेशियामा गई बसेका नेपालीहरूको गाँउ नै रहेको छ। हाल रोजगारीका लागि झण्डै ति नौ लाख नेपाली मलेशिया गएका छन। मेलेशियाले नेपालमा राजदूतावास खोलेको छ भने, नेपालले सरकारले पनि मलेशियामा राजदूतावास खोलेको छ।

जनसंख्या[सम्पादन गर्ने]

A map of Malaysia depicting the expected 2010 estimated population density.
मलेशियाको जनघनत्वको ग्राफ

सन् २००८को जनगणना अनुसार, २ करोड ७७ लाख ३० हजार जनसङ्ख्या रहेको यस देशमा मले जातीको बाहुल्यता रहेको छ। जसमा कुल जनसङ्ख्याको ५७ प्रतिशत माले जातीरहेका छन् भने बाँकी ३० प्रतिशत चिनिया १० प्रतिशत भारतीय र अन्य ३ प्रतिशत मिश्रित जनजातीको संख्या रहेको छ। जनसंख्याको मापनमा यो देशलाई हाल आएर सांस्कृतिक देश भनेर पनि चिनिन्छ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

१. मलेसिया ब्रिटिस सरकारबाट सन १९५७ अगष्ट ३१ तारीख स्वतन्त्र भयो। र यही दिनलाई मलेसियाले स्वातन्त्र दिवस बनाउदै आएको छ। जसलाई मारर्डेका भन्ने गरिन्छ। २. मलेसियाको राष्ट्रिय जनावर बाघ हो भने राष्ट्रिय पक्षि होरुल बिल र राष्ट्रिय फूल बुङ्गा राया हो। ३. मलेसियाको पहिलो प्रधानमन्त्री याव तुङ्गकु अब्दुल रहमान हुन। ४. एतिहासीक स्थल भनेर मेलाक्कालाई चिनिन्छ। संसारको सबै भन्दा अग्लो जोडी प्रेटोनास टुवीन टावर मलेसियामा नै रहेको छ। र यो ८८ तलाको छ।

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

भौगोलिक अवस्था संसारको नक्सालाई हेर्दा मलेसिया भू-मध्य रेखाको उत्तरमा दुई देखि सात डिग्रीमा स्थित छ। मलेसियाको छिमेकी राष्ट्रहरूमा उत्तरमा थाईल्याण्ड र दक्षिणमा सिंगापुर अवस्थीत छ भने पूर्वि सिमानामा फिलिपिन्स र पश्चिमको भू-भाग इण्डोनेसियाले घेरेको छ। मलेसियाको क्षेत्रफल ३,२९,७५८ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।

राजनीति[सम्पादन गर्ने]

संसदिय प्रजातन्त्रमा सञ्चालित द्धिसदनीय प्रणाली भएको मलेसियाको सरकारको सरकार प्रमुख प्रधानमन्त्री हुने व्यवस्था छ र राज्य व्यवस्थाको प्रमुखमा यांडि परतुआन आगोड हुने व्यवस्था छ। यहाँ राजालाई आगोड भनिन्छ र यहांको प्रत्येक राज्य वा क्षेत्रको प्रमुखमा सुल्तान छन र उसले नै राज्य सञ्चालन गर्दछन। तर यस व्यवस्था अन्र्तगत संसदको पनि उतिकै अधिकार रहन्छ। त्यही १३ वटा राज्यहरूको सुल्तानहरू मध्येबाट क्रमानुसारको आधारमा प्रत्येक ५ बर्षमा राष्ट्रको आगोड चुन्ने यहांको व्यवस्था छ। नियम अनुसार प्रत्येक ५ बर्षमा संसदीय निर्वाचन हुने व्यवस्था छ। मुख्य राजनैतिक पार्टीहरूमा बारिसन नेसनल (Barisan Nation) अन्र्तगत युनाईटेड मलेसियन नेशन अर्गनाईजेसन(UMNO), मलेसिया चाईनिज एसोशियसन (MCA), मलेसिया इण्डिया काङ्ग्रेस (MIC) रहेका छन भने विपक्ष मुख्य पार्टीहरूमा डेमोक्रेटीक एक्सन पार्टी (DAP), पार्टी मडियलान राक्यात (PKR) र पास (PAS) रहेका छन। बारिसन नेसनलले पछिल्लो २५ वर्ष सम्म लगातार आफ्नो बहुमत हांसिल गर्दै आएको छ। मलेसियाको संसदमा २१९ संसद हुने व्यस्था छ तर यस वर्ष २००८ देखि यसको संख्या बढाएर २२२ बनाएको छ।

अर्थतन्त्र[सम्पादन गर्ने]

संसारकै सबै भन्दा बढी रबर उत्पादनको रूपमा मुख्य गरी मलेसियालाई चिनिन्छ। यो मात्र नभएर काठपात तेल तथा टिन उत्पादनले पनि हाल आएर यो देशलाई मुख्य आय श्रोत्रको रूपमा टेवा पुर्याएको छ। निर्मित बस्तु निर्यातले पनि मलेसियाको अर्थतन्त्रलमा राम्रो सहयोग पुर्‍याएको छ। विश्व आर्थिक मन्दीले नेपालबाट मलेसिया का लागि काम गर्न जाने नेपालीहरूको संख्या केही महिना यता कम हुँदै गएको छ।

धर्म[सम्पादन गर्ने]

मुस्लिम आधिकारीक धर्म भएतापनि अरु धर्महरू पनि स्वातन्त्र रूपमा मान्न पाइन्छ। बौद्ध, हिन्दु, किष्टचन साथै अन्य चाईनिज धर्महरू।

चाड पर्व[सम्पादन गर्ने]

यहां धर्म अनुसारको चाड पर्व मनाईन्छ। मुस्लीमहरूको महान चाड हरीराय र हरी राय हाजी हो। त्यस्तै हिन्दुहरूको दिपावली, थाईपसामलाई मान्छन्। क्रिष्चनहरूले क्रिष्टमस र चाईनिजहरूले चाईनिज न्यूएयर। धार्मिक प्रचलन अनुसार अन्य चाड पर्वहरू पनि आ-आफ्नै तरिकाले मनाउने गरेको पाइन्छ

मुद्रा[सम्पादन गर्ने]

मलेसियाको मुद्रलाई रिङगेट भनिन्छ। १, ५, १०, २०, ५० सेन र एक दुई, पांच, १०, ५०, १००, सिक्का तथा नोटहरू प्रचलनमा छ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

ढाँचा:Reist

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "Malaysian Flag and Coat of Arms". Malaysian government. http://www.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx. अन्तिम पहुँच मिति: 26 October 2010. 
  2. २.० २.१ उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named CIA_Fact_Book
  3. "Taburan Penduduk dan Ciri-ciri Asas Demografi". Jabatan Perangkaan Malaysia. p. 5. http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf. अन्तिम पहुँच मिति: 4 October 2011. 
  4. ४.० ४.१ ४.२ ४.३ "Malaysia". International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=548&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=39&pr.y=10. अन्तिम पहुँच मिति: 30 April 2011. 
  5. "Human Development Report 2011". United Nations. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf. अन्तिम पहुँच मिति: 2 November 2011. 
  6. "Back to Bahasa Malaysia", The Star, 4 June 2007. अन्तिम पहुँच मिति:26 October 2010.
  7. "Federal Constitution". Judicial Appointments Commission. http://www.jac.gov.my/jac/images/stories/akta/federalconstitution.pdf. अन्तिम पहुँच मिति: 29 November 2011. 
  8. National Language Act 1967
  9. United Nations Member States