सामग्रीमा जानुहोस्

एसियाको भूगोल

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
एसियाको दृश्य

एसियाको भूगोलले लगभग पचास देशहरू मिलेर यूरेशियाको मध्य र पूर्वी भागलाई वर्गीकरण गर्ने भौगोलिक अवधारणाको समीक्षा गर्दछ।

भौगोलिक विशेषताहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

सीमा[सम्पादन गर्नुहोस्]

एसियाको भूभाग यसको प्रत्येक क्षेत्रको भूमि जनको योग होइन, जसलाई सम्पूर्णबाट स्वतन्त्र रूपमा परिभाषित गरिएको छ। उदाहरणका लागि, मध्य एसियामध्यपूर्वको सीमाना कसले र कुन उद्देश्यका लागि परिभाषित गर्दैछ भन्ने कुरामा भर पर्छ। यी फरक परिभाषाहरू सामान्यतया समग्र एसियाको नक्सामा प्रतिबिम्बित हुँदैनन्; उदाहरणका लागि, इजिप्ट सामान्यतया मध्य पूर्वमा समावेश छ, तर एसियामा छैन, यद्यपि मध्य पूर्व एसियाको एक विभाजन हो।

एसिया र अफ्रिका बीचको सीमांकन स्वेजलाल सागरको इस्थमस हो। युरोपसँगको सिमाना पूर्वी भूमध्यसागरको तटबाट सुरु हुन्छ, यद्यपि निकट पूर्वमा टर्की आंशिक रूपमा एजियन टापुहरूमा फैलिएको छ र बोस्फोरसको युरोपेली छेउमा इस्तानबुल समावेश गर्दछ। उत्तरमा एसिया र युरोपका महाद्वीपहरू बीचको सीमालाई सामान्यतया डार्डेनेल, मारमारा सागर, बोस्पोरस, कालो सागर, काकेसस पर्वत, क्यास्पियन सागर, उराल नदी यसको स्रोतसम्म बग्ने मानिन्छ। लामो सिमाना सामान्यतया उराल पर्वतको पूर्वी तर्फबाट कारा सागर, रुस सम्म। आर्कटिक महासागर उत्तरी सीमाना हो। बेरिङ जलसन्धिले एसियालाई उत्तरी अमेरिकाबाट विभाजन गर्छ।

हाम्रो सागर को पुरातन नेभिगेटरहरू को लागि, महाद्वीपहरू समुद्र द्वारा अलग गरिएको थियो। नहरले दक्षिणी किनारलाई रातो सागरमा विस्तार गर्यो। योजनाको सममिति ग्रीकहरूको प्रतिरोध गर्न ज्यामितिय थियो, किनकि तिनीहरूले सम्भव भएमा नियमित आंकडाहरूद्वारा सबै भौगोलिक जनसमूहहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्थे।

क्षेत्रहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

१८औँ शताब्दीदेखि, एसिया धेरै उप-क्षेत्रहरूमा विभाजित भएको छ। यी सर्तहरूको प्रयोगमा कुनै विश्वव्यापी सहमति भएको छैन।

एसियाका क्षेत्रहरू समावेश छन्:

मध्य एसिया
सामान्यतया काजाकिस्तान, किर्गिस्तान, ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तानउजबेकिस्तान सम्मिलित रूपमा बुझिन्छ।
पूर्वी एसिया
सामान्यतया[१] चीन, हङकङ, जापान, मकाउ, मंगोलिया, उत्तर कोरिया, दक्षिण कोरियाताइवान सम्मिलित भई बुझिन्छ। पूर्वी एसियाको लागि एक समानार्थी शब्द उत्तरपूर्वी एसिया हो, यद्यपि केही भूगोलविद्हरूले यस उपक्षेत्रमा जापान, कोरिया र उत्तरपूर्वी चीन मात्र समावेश गर्दछ।
दक्षिण एसिया
सामान्यतया[२] अफगानिस्तान, बङ्गलादेश, भुटान, ब्रिटिस हिन्द महासागर क्षेत्र, भारत, माल्दिभ्स, नेपाल, पाकिस्तान, र श्रीलङ्का समावेश गरी बुझिन्छ। दक्षिण एसियाको लागि एक सामान्य अनुमानित पर्यायवाची भारतीय उपमहाद्वीप हो जसले अफगानिस्तानलाई समावेश गर्दैन।
दक्षिणपूर्वी एसिया
सामान्यतया[३] ब्रुनाई, कम्बोडिया, क्रिसमस टापु, कोकोस (कीलिङ ) टापुहरू, पूर्वी टिमोर, इन्डोनेसिया, लाओस, मलेशिया, म्यानमार, फिलिपिन्स, सिङ्गापुर, थाइल्यान्डभियतनाम समावेश गरी बुझिन्छ। यस उपक्षेत्रलाई थप दुई साना उपक्षेत्रहरूमा विभाजन गर्न सकिन्छ: मुख्य भूमि दक्षिणपूर्व एसिया ( इन्डोचाइन्स प्रायद्वीप) र समुद्री दक्षिणपूर्व एसिया ( मलय द्वीपसमूह )।
पश्चिमी एसिया
सामान्यतया[४] आर्मेनिया, अजरबैजान, बहराइन, साइप्रस, जर्जिया, इरान, इराक, इजरायल, जोर्डन, कुवेत, लेबनान, ओमान, प्यालेस्टाइन, कतार, साउदी अरेबिया, सिनाई प्रायद्वीप ( इजिप्ट ), सिरिया, टर्की, संयुक्त राष्ट्रहरू समावेश गरी बुझिन्छ। अरब इमिरेट्सयमन। पश्चिमी एसियाका लागि समानार्थी शब्दहरू दक्षिणपश्चिम एसिया र मध्य पूर्व हुन्। मध्य पूर्वमा सामान्यतया इजिप्ट, अफ्रिका र एसिया बीचको अन्तरमहाद्वीपीय देश समावेश छ।
उत्तर एसिया
सामान्यतया एसियाली रुस समावेश भएको भनेर बुझिन्छ। उत्तर एसियाको एक समानार्थी शब्द साइबेरिया हो।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्नुहोस्]

  1. "East Asia", मूलबाट २ जुन २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ६ मे २०१५  वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण २ जुन २०११ मिति
  2. "The World Factbook: South Asia", Cia.gov, अन्तिम पहुँच ९ सेप्टेम्बर २०२१ 
  3. "Southeast Asia", मूलबाट २ जुन २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ६ मे २०१५  वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण २ जुन २०११ मिति
  4. "West Asia/Middle East", मूलबाट १ मे २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ६ मे २०१५  वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण १ मे २०११ मिति