कालिम्पोङ

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
कालिम्पोङ
कालिम्पोङको विहंगम दृश्य। पृष्ठभूमिमा हिमालय पर्वतमाला
कालिम्पोङको विहंगम दृश्य। पृष्ठभूमिमा हिमालय पर्वतमाला
समय क्षेत्र: आईएसटी (यूटीसी+५:३०)
देश  भारत
राज्य पश्चिम बङ्गाल
जिल्ला कालेबुङ
अध्यक्ष नोर्देन लामा[१]
जनसंख्या
घनत्व
४०,१४३ (2001)
• ३८.०१ /किमी2 (९८ /वर्ग माइल)
क्षेत्रफल
ऊंचाई (AMSL)
१,०५६.५ कि.मी² (४०८ वर्ग मील)
• १,२४७ m (४,०९१ ft)

निर्देशाङ्कहरू: २७°०४′N ८८°२८′E / २७.०६°N ८८.४७°E / 27.06; 88.47 कालिम्पोङ उर्फ कालेबुङ जिल्ला पश्चिम बङ्गालमा अवस्थित सहर हो। कालिम्पोङ १७०० ई.सम्म सिक्किमको एक भाग थियो। १८ औं शताब्दीको सुरुमा भुटानका राजाले यसमा कब्‍जा गरेका थिए। आंग्ल भुटान युद्ध पछि १८८५ ई. मा यसलाई दार्जिलिङमा मिलाईएको थियो। १९ औं शताब्‍दीको उत्तरार्द्धमा यहाँ स्‍काटिश मिशनरीहरूको आगमन भयो। १९५० ई. सम्म यो सहर ऊनको प्रमुख व्‍यापारिक केन्द्र थियो। वर्तमानमा यो सहर पश्चिम बङ्गालको प्रमुख हिल स्‍टेशन हो।

मुख्य आकर्षण[सम्पादन गर्ने]

कालिम्पोङ एक धेरै नै ब्यस्त सहर हो। यस्तो यस कारण, किन की दार्जिलिङ र गान्तोक यसै सहर भएर जाने गरिन्छ। यहाँ तपाईं आफ्नो व्‍यस्‍त जीवन बाट विश्राम लिएर आरामका केही पल व्‍यतीत गर्न सक्नुहुन्छ। गाडीबाट यस सहरलाई एक दिनमा घुम्न सकिन्छ । यस सहरलाई पैदल घुम्नका लागि दुइ वा तीन दिन लाग्दछ। कालिम्पोङ पर्वोत्तर हिमालयका पछि स्थित छ। यहाँबाट कञ्चनजङ्घा श्रेणी त‍था टिस्टा नदीको भन्ज्याङको धेरै सुन्दर दृष्य देखि्दछ।

गोंपा रोम्‍प[सम्पादन गर्ने]

थोंगशा गोंपा कालिम्पोङमा स्‍ि‍थत सबै मठहरूमा सबैभन्दा पुरानो हो । यसलाई भुटानी मठका नामले जानिन्छ। यस मठको स्‍थापना १६६२ ई.मा भएको थियो। यस मठको मूल संरचना अंग्रेजहरूको यहाँ आगमनभन्दा पहिला आन्तरिक झगडेमा नष्‍ट भएको थियो। जोंग डोग पालरी फो ब्रांग गोंपा मठलाई दलाई लामाले १९७६ ई.मा आम जनतालाई समर्पित गरे। यो मठ दूरपीन डाँडा चुचुरोमा स्थित छ। यस मठमा बौद्धहरूको प्रसिद्ध ग्रन्थ कंग्‍यूर' राखिएको छ । १०८ भागहरू भएको यस ग्रन्थ लाई दलाई लामा ले तिब्‍बतबाट आफ्नो साथ लिएर आएका थिए । यस मठका प्रार्थना कक्षको देवलहरूमा धेरै नैं सुन्दर चित्रकारी गरिएको छ। यस मठको माथिल्लो तलामा त्रिआयामी मण्डला छ। यस मठको नजिकै थारपा चोइलिंग गोंपा मठ छ। यो मठ तिब्‍बतियन बौद्ध धर्मका जेलूपा सम्प्रदायसंग सम्बन्धित‍ छ।

औपनिवेशिक विरासतहरू[सम्पादन गर्ने]

कालिम्पोङमा अहिले पनि धेरै औपनिवेशिक भवन छ। यी भवनहरूमा मुख्‍यत: बंगला तथा पुरानो होटल सामेल छन्। बेलायती ऊनी व्‍यापारिहरू द्वारा बनाइए यी भवन मुख्‍य रूपबाट रिंगकिंगपहरूग तथा हिल टॉप रोडमा स्थित छ। यी भवनहरूमा मोरगन हाउस, क्राकटी, गलिङ्का, साइदिंग तथा रिंगकिंग फॉर्म सामेल छन। मोरगन हाउस तथा साइदिंगलाई सरकारले आफ्नो नियन्त्रणमा लिएर पर्यटक आवासका रूपमा परिवर्तन गरिदिएकोछ। यी भवनहरूका नजदीक नैं सेन्ट टेरेसा चर्च छ। यस चर्चलाई स्‍थानीय कारीगरहरूले प्रसिद्ध गोंपा मठको अनुकृतिमा बनाएका छन।

रेशम उत्‍पादन अनुसन्धान केन्द्र[सम्पादन गर्ने]

कालिम्पोङ फूल उत्‍पादनको प्रमुख केन्द्र हो। यहाँ देशको ८० प्रतिशत ग्‍लैडीओलीको उत्‍पादन हुन्छ। यसका अतिरिक्त यो आर्किड, कैकटी, अमारिलिस, एंथूरियम तथा गुलाबहरूका फूलका लागि प्रसिद्ध छ। गेबलेस तथा धालिसको पनि यहाँ ठुलो मात्रामा उत्‍पादन हुन्छ। यहाँ प्रसिद्ध रेशम उत्‍पादन अनुसन्धान केन्द्र (०३५५२-२५५२९१/ ९२८) पनि छ। यो केन्द्र दार्जिलिंग जाने बाटोमा स्थित छ।

रोपवे[सम्पादन गर्ने]

यहाँ प्रसिद्ध आर्मी गोल्‍फ क्‍लब छ। यसका अतिरिक्त यहाँ टिस्टा नदीमा रोमान्चक खेल राफ्टिंगको शुरुआत गरिएको छ। रोमान्चक खेल मन पराउने लाई यहाँ जरुर आउनु पर्छ । यो स्‍थान टिस्टा बाजारको नजिक स्थित छ। यदि तपाईं यस खेलको पूरा आनन्‍द लिन चाहनु हुन्छ भने यहाँ एक दिन पूरा दिनु पर्ने छ । यस खेलको आनन्‍द लिने सबैभन्दा राम्रो समय मध्‍य नंवबरदेखि फरवरी सम्म हो। यसको अतिरिक्त हाइकिंग खेलको मज्जा टिस्टा नदीको भन्ज्याङमा वर्ष भरी लिन सकिन्छ ।

टिष्टा नदीमा प्रसिद्ध शांको रोपऔं छ। यो रोपऔं १२० फीटको ऊंचाईमा स्थित छ। यस रोपवेको निर्माण स्‍वीडन सरकारको मददबाट गरिएको थियो। यो रोपऔं टिस्टा र रीली नदीका बीच बनेका छ। यस रोपवेको कुल लंबाई ११.५ किलोमीटर छ। यस रोपवेका कारण समथर पठार जो कि कालिम्पोङबाट २० किलोमीटरको दूरीमा सिलीगुडी जानेका बाटोमा स्थित छ, जान सजिलो भएको छ । बिना रोपवेका यहाँ जान एक दिनको समय लाग्छ।

निकटवर्ती स्थान[सम्पादन गर्ने]

लावा[सम्पादन गर्ने]

यो कालिम्पोङदेखि ३४ किलोमीटर टाडा छ। यो ठाउँ कालिम्पोङदेखि भूटानका पुरानो व्यापारिक मार्गमा अवस्थित छ। यो स्‍थान चारै तर्फ बाक्लो शंकुधारी वनले घेरिएको छ। यहाँ भुटानी शैलीमा बनेको एक धेरै सुन्दर मठ तथा नेचर इंटरप्रेटेशन सेन्टर केन्द्र छ। यहाँबाट नैं न्‍यौरा नेशनल पार्क जाने बाटो छ। ज्ञातव्‍य होस कि न्‍यौरा १०३४१ फीटको उचाईमा रशे भन्ज्याङमा स्थित छ। रशे भन्ज्याङ भुटान, सिक्किम तथा पश्चिम बङ्गालको सीमा छ। यहाँदेखि चोला श्रेणीको धेरै नै राम्रो दृष्य देखि्दछ। लोलीगाउँ जसलाई खापर पनि भनिन्छ लावादेखि २५ किलोमीटरको दूरीमा स्थित छ। यहाँदेखि हिउँबारीको धेरै सुन्दर दृष्य देखि्दछ।

खानपान[सम्पादन गर्ने]

कालेबुङमाको प्रत्येक चोकमा स्‍टीम मोमोज, फम्बी, फिङ, थूक्‍पा (नूडल सूप) तथा चौमिन आदि खाने कुराहरू पाइन्छ। कालेबुङमा धेरै राम्रा राम्रा रेष्टुराँहरू पनि छन्। ग्‍लेनरी होटलको दुइ रेष्टुरेन्टहरू छन् - पहिलो ऋषि रोडमा तथा अर्को अंगडेन रोडमा। यी दुइटै रेष्टुरेन्टहरूमा केक, पेस्‍ट्री, पैटीज, चिया तथा कफी पाईन्छ । मंडारिन रेष्टुरेन्ट माछा, सुँगुरको भुटेको मासु तथा कुखुराको मासुको लागि प्रसिद्ध छ। गोम्‍पू होटलमा बारको सुविधा छ। कलसंग रेष्टुरेन्ट जोकि लिङ्क रोडमा स्थित छ र यो रेष्टुरेन्ट तिब्‍बती भोजनका लागि चिनिन्छ। यहाँको स्‍थानीय रक्सी जो बन्दछ बाँसका ढुङ्ग्रो र बाँसकै पिप्सिन(स्ट्र)बाट पान गरिन्छ। यस रक्सीलाई छनुवा पनि भनिन्छ। अन्‍नपूर्णा रेष्टुरेन्टमा राम्रो भोजन पाइन्छ। यदि तपाईं राम्रो भोजन चाहनु हुन्छ भने हिमालयन होटल तथा सिल्‍वर ओक होटल जानुहोस्। तर यहाँ पहिलादेखि नैं बुकिङ गर्नुपर्छ। यहाँका सबै होटल रात ८:३० देखि ९ बजेसम्म बन्द हुन्छन्।


रक्सी या कुनै मात्ने पदार्थलाई टपोरी भाषामा सेन्तेरेम उर्फ सेन्ते भनिन्छ।

किनमेल[सम्पादन गर्ने]

भूटिया हस्तकला, काठकोको हस्तहस्तकला, बैग, पर्स, आभूषण, थाङ्का पेन्टिङ् तथा चाइनीज लालटेन किनमेल यहाँबाट गर्न सकिन्छ। यी सब वस्‍तुहरूका लागि डम्बर चौकमा स्थित भूटिया शॉप प्रसिद्ध छ। यसका अतिरिक्त यी वस्‍तुहरूको किनमेलको लागि कालिम्पोङ आर्ट एण्ड क्रार्फ्ट कओपरेटिव पनि ठीक छ। कालिम्पोङको स्‍थानीय चीज तथा ललीपप यहाँ आउने भएका पर्यटकहरूले जरुर किन्नु उचित हुन्छ ।

आवागमन[सम्पादन गर्ने]

विमानस्थल[सम्पादन गर्ने]

सबैभन्दा नजिकको विमानस्थल बागडोगरा विमानस्थल छ। यहाँदेखि सिलीगुडी (६९ किलोमीटर)को बसबागडोगरा विमानस्थल भाडा ₹१०० छ। ट्याक्‍सीको भाडा ₹१३० छ।

रेल मार्ग[सम्पादन गर्ने]

सबैभन्दा नजिकको रेलऔं स्‍टेशन नयाँ जलपाइगुडी जंक्‍शन छ। जलपाइगुडीदेखि कालिम्पोङको कैबको भाडा लगभग रु. ८०० छ।

सडक मार्ग[सम्पादन गर्ने]

यो सिलीगुडी (७० किलोमीटर)संग सडक मार्गदेखि जोडिएको छ। यहाँदेखि कालिम्पोङका लागि सरकारी र निजी बसहरू चल्छन्।

उद्धरण[सम्पादन गर्ने]

  1. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named telegraph20081023

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  • Guide to Kalimpong – ३rd edition (२००२) — Sandeep C। Jain — Himalayan Sales
  • Sangharakshita, Facing Mount Kanchenjunga — Windhorse Publications, १९९१, ISBN ०-९०४७६६-५२-७
  • Lepcha, My Vanishing Tribe — A.R। Foning, ISBN ८१-२०७-०६८५-४
  • The Unknown and Untold Reality about the Lepchas — K.P। Tamsang

बाह्य सूत्र[सम्पादन गर्ने]