नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) | |
|---|---|
| संस्थापक | पुष्पकमल दाहाल, बाबुराम भट्टराई |
| स्थापना |
|
| विघटन | २०७५ जेठ ३ (पहिलो पटक) २०८२ कार्तिक १८ (दोस्रो पटक) |
| टुक्रिएको | नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकता केन्द्र) |
| अग्रकालीन | नेकपा (पहिलो पटक; २०७५–२०७७) नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (दोस्रो पटक; बहुमत पक्ष) प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (अल्पमत पक्ष) |
| प्रमुख कार्यालय | पेरिसडाँडा, कोटेश्वर, काठमाडौँ |
| विचारधारा | साम्यवाद, मालेमावाद र प्रचण्डपथ, वामपन्थी राष्ट्रवाद |
| राजनीतिक स्थान | उग्र-वामपन्थी[१][२] |
| मोर्चा | समाजवादी मोर्चा[३] |
| रङहरू | रातो |
| नारा | "राज्यको प्रतिक्रियावादी शासनसत्तालाई ध्वस्त गर्दै जनवादी राज्यसत्ता स्थापनाको सङ्घर्षको बाटोमा अगाडि बढौं" |
| सैन्य दस्ता | जनमुक्ति सेना, नेपाल (शान्ति सम्झौता पश्चात् विघटित) |
| निर्वाचन चिह्न | |
| राजनीतिक दलको झन्डा | |
| वेबसाइट | |
| cpnmc | |
| नेपालमा साम्यवाद |
|---|
| Part of the Politics series on |
| माओवाद |
|---|
|
Politics portal |
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) संक्षिप्तमा नेकपा (माओवादी केन्द्र) वा नेकपा (माके), नेपालको एक प्रमुख राजनीतिक दल थियो।[४] केन्द्रीय समितिले आठ अन्य कम्युनिस्ट पार्टी र समूहहरूसँग एकता गरी नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी बनाउने घोषणा गरेपछि यो दल स्वतः विघटित भएको थियो।[५] अर्कोतर्फ, पार्टीका सह-महासचिव जनार्दन शर्माको नेतृत्वमा रहेको र राम कार्की, अञ्जना विशङ्खे र सुदन किराँती सम्मिलित एउटा समूहले पार्टी नेतृत्वले आफ्नो वैचारिक आधार छाडेर "नेतृत्वको म्युजिकल चेयर" मा लागेको आरोप लगाउँदै प्रगतिशील अभियान, नेपाल गठन गरेका थिए।[६]
पुष्पकमल दाहालले यसको स्थापनादेखि नै पार्टीको नेताको रूपमा रहेका थिए। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा ३२ सिट जितेर यो दल तेस्रो ठूलो संसदीय दलको रूपमा रहेको थियो। दाहालले वि.सं. २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनपछि सत्तारुढ गठबन्धनको तर्फबाट वि.सं. २०८१ असारसम्म करिब १.५ वर्ष नेपालको प्रधानमन्त्रीको रूपमा कार्य गरेका थिए।[७] यसअघि पार्टीले वि.सं. २०६५ र २०७३ मा दाहालको नेतृत्वमा र वि.सं. २०६८ मा बाबुराम भट्टराईको नेतृत्वमा गरी तीन पटक सरकारको नेतृत्व गरिसकेको छ।[८][९][१०]
यो दल वि.सं. २०५१ मा यसको माउ पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकता केन्द्र) को नाममा स्थापना भएको थियो; वि.सं. २०५२ मा यसको नाम परिवर्तन गरी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी) राखिएको थियो। वि.सं. २०६५ मा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकता केन्द्र–मसाल) र यसको चुनावी मोर्चा जनमोर्चा नेपालसँग एकता भएपछि एकीकृत पार्टीलाई एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी) को नामले चिनिन थालेको थियो। विभिन्न टुक्रिएका समूहहरूसँगको एकता पछि वि.सं. २०७३ मा यो पार्टी हालको अवस्थामा आएको थियो।[११][१२]
वि.सं. २०७५ जेठ ३ मा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी) सँग मिलेर नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी गठन भएपछि यो दल विघटित भएको थियो; यद्यपि, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नामको दाबी गर्ने ऋषि कट्टेलको पक्षमा सर्वोच्च अदालतले फैसला गरेपछि वि.सं. २०७७ फागुन २३ मा यो दल पुनर्जीवित भएको थियो।[१३][१४] वि.सं. २०७८ मङ्सिर सम्ममा पार्टीले ७,५०,००० सदस्यहरू रहेको दाबी गरेको थियो, जसले गर्दा यो सदस्यताका आधारमा नेपालको तेस्रो ठूलो पार्टी बनेको थियो।[१५]
इतिहास
[सम्पादन गर्नुहोस्]विचारधारा
[सम्पादन गर्नुहोस्]दलमा महिला सहभागीता
[सम्पादन गर्नुहोस्]आलोचना
[सम्पादन गर्नुहोस्]टुक्रिएका समूहहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]चुनावी प्रदर्शन
[सम्पादन गर्नुहोस्]| निर्वाचन | नेता | मत | सिट | स्थान | नतिजा | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सङ्ख्या | % | +/– | सङ्ख्या | +/– | ||||
| २०६४ | पुष्पकमल दाहाल | ३१,४४,२०४ | २९.२८ | २२० / ५७५ |
प्रथम | संयुक्त सरकार | ||
| २०७० | पुष्पकमल दाहाल | १४,३९,७२६ | १५.२१ | ८० / ५७५ |
प्रतिपक्ष | |||
| २०७४ | पुष्पकमल दाहाल | १३,०३,७२१ | १३.६६ | ५३ / २७५ |
संयुक्त सरकार | |||
| २०७९[क] | पुष्पकमल दाहाल | ११,७५,६८४ | ११.१३ | ३२ / २७५ |
संयुक्त सरकार | |||
- ↑ नेपाल समाजवादी पार्टीसँगको संयुक्त गठबन्धनमा।
प्रादेशिक निर्वाचन परिणामहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]कोशी प्रदेश
[सम्पादन गर्नुहोस्]| निर्वाचन | मत | सिट | स्थान | नतिजा | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सङ्ख्या | % | +/– | सङ्ख्या | +/– | |||
| २०७४ | २,०६,७८१ | ११.९१ | १५ / ९३ |
तेस्रो | संयुक्त सरकार | ||
| २०७९ | १,८१,२४५ | ९.५४ | १३ / ९३ |
बाह्य समर्थन | |||
मधेस प्रदेश
[सम्पादन गर्नुहोस्]| निर्वाचन | मत | सिट | स्थान | नतिजा | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सङ्ख्या | % | +/– | सङ्ख्या | +/– | |||
| २०७४ | २,४९,७३४ | १६.२५ | ११ / १०७ |
पाँचौँ | प्रतिपक्ष | ||
| संयुक्त सरकार | |||||||
| २०७९ | १,८०,८६० | ८.६७ | ८ / १०७ |
संयुक्त सरकार | |||
बागमती प्रदेश
[सम्पादन गर्नुहोस्]| निर्वाचन | मत | सिट | स्थान | नतिजा | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सङ्ख्या | % | +/– | सङ्ख्या | +/– | |||
| २०७४ | ३,१६,८७६ | १६.७५ | २३ / ११० |
दोस्रो | संयुक्त सरकार | ||
| २०७९ | २,८५,२७६ | १४.७३ | २१ / ११० |
संयुक्त सरकार | |||
गण्डकी प्रदेश
[सम्पादन गर्नुहोस्]| निर्वाचन | मत | सिट | स्थान | नतिजा | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सङ्ख्या | % | +/– | सङ्ख्या | +/– | |||
| २०७४ | १,१९,५२८ | १२.४९ | १२ / ६० |
तेस्रो | संयुक्त सरकार | ||
| २०७९ | १,१६,९४५ | ११.८६ | ८ / ६० |
संयुक्त सरकार | |||
लुम्बिनी प्रदेश
[सम्पादन गर्नुहोस्]| निर्वाचन | मत | सिट | स्थान | नतिजा | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सङ्ख्या | % | +/– | सङ्ख्या | +/– | |||
| २०७४ | २,३९,२८१ | १४.८४ | २० / ८७ |
दोस्रो | संयुक्त सरकार | ||
| २०७९ | १,९८,४५० | १०.५२ | ९ / ८७ |
संयुक्त सरकार | |||
कर्णाली प्रदेश
[सम्पादन गर्नुहोस्]| निर्वाचन | मत | सिट | स्थान | नतिजा | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सङ्ख्या | % | +/– | सङ्ख्या | +/– | |||
| २०७४ | १,१७,२९८ | २३.७४ | १४ / ४० |
दोस्रो | संयुक्त सरकार | ||
| २०७९ | १,३७,६२९ | २३.८२ | १३ / ४० |
संयुक्त सरकार | |||
सुदूरपश्चिम प्रदेश
[सम्पादन गर्नुहोस्]| निर्वाचन | मत | सिट | स्थान | नतिजा | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सङ्ख्या | % | +/– | सङ्ख्या | +/– | |||
| २०७४ | १,४२,७०२ | १८.०४ | १४ / ५३ |
दोस्रो | संयुक्त सरकार | ||
| २०७९ | १,२१,४३१ | १३.५५ | ११ / ५३ |
संयुक्त सरकार | |||
नेतृत्व
[सम्पादन गर्नुहोस्]भातृ सङ्गठहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]यो पनि हेर्नुहोस्
[सम्पादन गर्नुहोस्]सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ Nepali Journal of Contemporary Studies (अङ्ग्रेजीमा) 7, Nepal Centre for Contemporary Studies, २००७, पृ: 2।
- ↑ Sajjad, Tazreena (२०१३), Transitional Justice in South Asia: A Study of Afghanistan and Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Routledge, पृ: 36, आइएसबिएन 978-1-135-98201-0।
- ↑ "Socialist Front comprising four leftist parties announced"।
- ↑ "Socialist Front comprising four leftist parties announced", kathmandupost.com (Englishमा), अन्तिम पहुँच २०२३-०७-१७।
- ↑ "माओवादी र समाजवादीसहितको एकता घोषणा कात्तिक २० गते गर्ने निर्णय", Online Khabar (नेपालीमा), अन्तिम पहुँच २०८२-०७-१७।
- ↑ "जनतालाई चामल चाहिएको छ, दर्शन ख्वाएर काम छैन : सुदन किराँती", Khabarhub (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०८२-०१-२१।
- ↑ "Dahal sworn in as prime minister", kathmandupost.com (Englishमा), अन्तिम पहुँच २०७९-०९-११।
- ↑ Pokharel, Tilak (२००८-०८-१५), "Nepal Elects a Maoist to Be the Prime Minister", The New York Times।
- ↑ "Prachanda is new Nepal PM", The Hindu, PTI।
- ↑ "Baburam Bhattarai elected prime minister of Nepal", BBC News, २०११-०८-२८।
- ↑ "Nepali leading CPN-M unified with minor communist party – People's Daily Online"।
- ↑ "Ten Maoist parties merge to form CPN Maoist Centre"।
- ↑ "Nepal's 2 major parties merge to form Nepal Communist Party – Xinhua"।
- ↑ Ghimire, Yubaraj (८ मार्च २०२१), "Nepal top court quashes 2018 formation of ruling Nepal Communist Party", The Indian Express, अन्तिम पहुँच २०७७-११-२४।
- ↑ Adhikari, Ashok (८ डिसेम्बर २०२१), "जनाधार बलियो बनाउँदै दल", Gorkhapatra (नेपाल), पृ: 1, अन्तिम पहुँच २०७८-०८-२२।
बाह्य कडीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- आधिकारिक वेबसाइट

- नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)को इतिहास र वक्तव्य
- प्रचण्डसँग एस्प्रेसोको अन्तर्वार्ता: हाम्रो क्रान्तिले जित्यो अभिलेखिकरण २००८-०१-१० वेब्याक मेसिन नोभेम्बर २००६
- बीबीसीको प्रचण्डसँगको अन्तर्वार्ता
- बाबुराम भट्टराईसँगको अन्तर्वार्ता वासिङ्टन टाइम्स, २०५९ मङ्सिर २८