बाकु (राजधानी)

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
बाकु
Bakı

झण्डा

प्रतिक चिन्ह
उपनाम(हरू): हावाको शहर
देश  Azerbaijan
सरकार
 - मेयर
क्षेत्रफल[१]
 - नगर २८५ किमी (११० वर्ग मी)
अवनति −२८ मि (-९२ फिट)
जनसङ्ख्या (2012)[३]
 - नगर ३,२०२,३००
 जनघनत्व ९९६.३८/किमी (२,५८०.६/वर्ग मी)
 - शहरी क्षेत्र २८१[२]
 - महानगरीय क्षेत्र ४,३०८,७४०
मूलबासी नाम Bakuvian[४] अजेरी: Bakılı
समय क्षेत्र AZT (युटिसी+4)
Postal code AZ1000
टेलिफोन कोड (+994) 12
गाडी दर्ता 10–90 AZ
वेबसाइट baku-ih.gov.az

बाकु (अङ्ग्रेजी: Baku /bəˈk/ -KOO, /ˈbɑːku/ bah-koo; अजेरी: Bakı, IPA: [bɑˈcɯ]) अजरवैजानको राजधानी तथा क्यासपियन समुद्रमा अवस्थित ठूलो शहर पनि हो । यो शहर समुद्री सतह भन्दा २८ मिटर माथि अवस्थित छ, जसले गर्दा यो शहर संसारको सबैभन्दा तल्लो सतहमा अवस्थित राजधानी रहेको छ । सन् २००९ को शुरूवातमा बाकुको शहरी जनसङ्ख्या जम्मा २० लाख रहेको अनुमान गरिएको थियो । आधिकारिक रूपमा देशको जनसङ्ख्याको २५ प्रतिशत जनसङ्ख्या यस शहरमा बसोबास गर्दछन् ।

बाकु १२ प्रशासनिक जिल्लाहरू तथा ४८ शहरी क्षेत्रमा बाडिएको छ । लोन्ली प्लानेटको सूचीकरण अनुसार बाकु शहरी रात्री जीवनको लागी संसारको प्रमुख दश शहरहरू मध्ये पर्दछ । [५]

यो शहर अजरवैजानको बैज्ञानिक, सांस्कृतिक तथा औद्योगित केन्द्रको रूपमा रहेको छ । अजरवैजानका ठूला संस्थाहरूका केन्द्रीय कार्यालयहरू यस शहरमा रहेको छ । बाकु अन्तरराष्ट्रिय समुद्रीय व्यपारिक बन्दरगाहले प्रत्येक वर्ष बीस लाख टन कार्गो लाई धान्न सक्दछ । [६]

यो शहर यहाँको कडा हावाको लागि पनि प्रसिद्ध छ, त्यस कारण यस शहरलाई हावाको शहर भनेर पनि चिनिने गर्दछ ।

अर्थतन्त्र[सम्पादन गर्ने]

बाकुको ठूलो उद्योग भनेको पेट्रोलियम पदार्थ हो र यसको पेट्रोलियम पदार्थको निर्यातले अजरवैजानको भुक्तानी सन्तुलन गर्न मद्दत गरि रहेको छ । पेट्रोलियम पदार्थ रहेको जानकारी ८ औं शताब्दिमा भएको थियो । १० औं शताब्दिमा अरेबियन यात्रु मुरूडे बाकुबाट सेतो तथा कालो तेल प्राकृतिक रूपमा निकालेको जानकारी दिएका थिए ।[७] १५ औं शताब्दि भित्र बत्तीको लागि आवश्यक तेल हाले खोदेको कुँवाबाट लिने गरिन्थ्यो । व्यावसायिक रूपमा पेट्रोलियक पदार्थको उत्खन्न सन् १८७२ देखि शुरूवात भएको थियो र २० औं शताब्दिको शुरूवातमा बाकुको तेल संसारको ठूलो तेल उत्खन्न क्षेत्र रहेको थियो । २० औं शताब्दिको अन्त्य तिर मैदानमा रहेको पेट्रोलियम पदार्थ समाप्त भए पश्चात समुद्रि क्षेत्रमा उत्खन्न शुरूवात भएको थियो । सन् १९०० सम्म बाकुमा ३००० तेलको कुँवाहरू रहेको थियो, जस मध्येको २००० तेलको कुँवाले व्यावसायिक रूपमा पेट्रोलियम पदार्थ उत्पादन गर्ने गर्दथ्यो । दोश्रो विश्व युद्ध भन्दा अघि बाकु पेट्रोलियम पदार्थ उत्पादनको ठूलो केन्द्रको रूपमा रहेको थियो । दोश्रो विश्व युद्धको स्टालिनग्राडको युद्ध बाकुको तेल रहेको क्षेत्र कसले नियन्त्रण गर्दछ भन्ने बारेमा भएको थिइव । युद्धको पचास वर्ष अघि बाकु संसारको तेल आपूर्तिको आधामा तेल उत्पादन गर्ने गर्दथ्यो ।[८]


सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "Administrative, density and territorial units and land size by economic regions of Azerbaijan Republic for January 1. 2007", मूलबाट २४ नोभेम्बर २००७-मा सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति १७ जुलाई २००९ 
  2. Demographia: World Urban Areas – Demographia, 2016
  3. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 2.5 Population by sex, economic and administrative regions, urban settlements at the beginning of 2012, retrieved on October 2, 2012 Archived 23 October 2012 at the वेब्याक मेसिन.[dead link]
  4. Thomas de Waal (2010). The Caucasus: An Introduction. Oxford University Press. प॰ 16. ISBN 0-19-975043-2. 
  5. "Travel Picks: Top 10 cities to party the night away", Reuters, १३ नोभेम्बर २००९, २३ नोभेम्बर २००९-को मूल रूप सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति २१ नोभेम्बर २००९ 
  6. "Port of Baku", World Port Source, अभिगमन मिति २३ डिसेम्बर २०१० 
  7. "The History of Oil in Azerbaijan by Natig Aliyev", Azer.com, २४ अप्रिल २००९-को मूल रूप सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति २२ मे २००९ 
  8. Aghazade, Emil (४ जुलाई २००५), "Азербайджан: сто лет надежд", BBC News, अभिगमन मिति १२ मे २०११ 

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]