अस्गाबत

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
अस्गाबत
Aşgabat

पोल्तोरास्क(१९१९-१९२७)
तुर्कमेनिस्तान को नक्शामा अस्गाबत

छाप
Coat of Arms of Ashgabat
प्रतिक चिन्ह
उत्तर देखि देखिएको शहरको केन्द्र तिरको एक दृश्य
अस्गाबत is located in तुर्कमेनिस्तान
अस्गाबत
अस्गाबत
तुर्कमेनिस्तान को नक्शामा अस्गाबत
निर्देशाङ्क: ३७°५६′ उत्तर ५८°२२′ पूर्व / ३७.९३३° उत्तर ५८.३६७° पूर्व / 37.933; 58.367निर्देशाङ्क: ३७°५६′ उत्तर ५८°२२′ पूर्व / ३७.९३३° उत्तर ५८.३६७° पूर्व / 37.933; 58.367
देश  तुर्कमेनिस्तान
प्रदेश
स्थापित १८८१
सरकार
 - प्रकार राष्ट्रपतिय
 - मेयर डोर्डोलियोव[१]
क्षेत्रफल
 - जम्मा ४४० किमी (१६९.९ वर्ग मी)
अवनति २१९ मि (७१९ फिट)
जनसङ्ख्या (२०१२)
 - जम्मा १,०३१,९९२
 जनघनत्व २,३४५.४/किमी (६,०७४.७/वर्ग मी)
हुलाक कोड ७४४००० - ७४४०४०
टेलिफोन कोड (+९९३) १२
गाडी दर्ता एजी
वेबसाइट www.ashgabat.gov.tm

अस्गाबत, (तुर्कमेन: Aşgabat, उच्चारण [ɑʃʁɑˈbɑt̪]; रसियन: Ашхаба́д, tr. Ashkhabad, रुसी उच्चारण: [ɐʂxɐˈbat]) जसलाई पहिले पोल्तोरास्क (रसियन: Полтора́цк, रुसी उच्चारण: [pəltɐˈrat͡sk]) को नाम ले पनि चिनिने, मध्य एशिया को तुर्कमेनिस्तान देशको राजधानी, आर्थिक, राजनीतिक, सांस्कृतिक केन्द्र तथा सबैभन्दा लोकप्रिय शहर हो । यो तुर्कमेनिस्तान को करकुम मरुभूमिकोपेत दाग हिमशृंखला को बीच मा अवस्थित छ ।

यो शहर १८८१ मा स्थापित भएको थियो र १९२४ मा तुर्कमेन सोभियत समाजवादी गणतन्त्रको राजधानी बनाइयो । १९४८ मा शहरको अधिकांश भाग भूकम्पबाट बर्बाद भएको थियो तर १९४८ पछि देखि राष्ट्रपति नियाजवको शहरी नवीकरण परियोजनाको विस्तारमा व्यापक पुनरुत्थान भयो ।[२] कराकुम नहर शहर मै छ, पूर्व देखि पश्चिम सम्म अमू दर्या बाट पानी को खपत गरिरहेका छन् ।[३]

नामाकरण[सम्पादन गर्ने]

अस्गाबत तुर्कमेन मा अस्गाबत भनिन्छ । रूसी भाषा मा Ашхабад (अस्खाबाद) भनिन्छ । फारसीमा इश्क-अब्बाद (عشق‌آباد) भनिन्छ । १९९१ अघि, शहरलाई सामान्यतया अस्खाबाद बनिन्थ्यो जुन अंग्रेजी भाषाको रूसी अनुवाद हो । यसलाई विभिन्न अस्खाबाद र अस्गाबत रूपमा लेखिइन्छ । १९१९ देखि १९२७ सम्म शहरले एक स्थानीय क्रान्ति पछि पोल्तोरास्क नामकरण गर्यो ।

यसको अर्थ "प्रेम को शहर" वा "भक्ति को शहर" हुन्छ । केही तुर्कमेनि विद्वानहरू को यो भनाइ छ कि नाम पार्थियन युगको, तेस्रो शताब्दी ईसा पूर्वमा, पार्थियन साम्राज्यको संस्थापक, आर्सेज प्रथम, पार्सिया का अशक-अबाद (अशक/आर्सेज शहर) नामबाट लिइएको हो ।[४]

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

अस्गाबत एक अपेक्षाकृत जवान शहर हो । जुन १८८१ मा स्थापित भएको थियो र उत्खबाद को निकट नजिकै (तुर्कमेन मा प्रिय शहर) को नामले चिनिन्थ्यो । नासाको साइटबाट टाढा रहेको स्थान, पार्थियन साम्राज्यको पुरातात्विक राजधानी, यो सिल्किक शहरको कोन्जिकाला किनारमा छ । पहिले दोस्रो शताब्दी ईसा पूर्वमा मदिरा उत्पादनको गाँउ को रुपमा उल्लेख गरिएको छ । यसको भूकम्पबाट बर्बाद भएको स्थानको पुनर्निर्माण गरियो । यो १३ औं शताब्दीमा मङ्गोलहरू द्वारा विनाश सम्म पुग्यो । यसको पछि यो १९ औं शताब्दीमा रूसीहरूले नलिदासम्म एक सानो गाँउको रूपमा रह्यो ।[५][६] १९४८ को भूकम्पमा यो खराब रूपमा क्षतिग्रस्त भयो र अन्ततः १९६३ मा ध्वस्त भयो ।[७] भूकम्प ले ११०-१७६,००० को ज्यान लियो ।[८][९][१०][११]

जनसांख्यिकी[सम्पादन गर्ने]

२०१२ तुर्कमेनि जनगणनाको अनुमान अनुसार, अस्गाबतले शहरको जनसंख्याको ८५% तुर्कमेनि छन् । रूसीहरू जनसंख्याको ७.७%, अर्मेनियालीहरू १.५%, तुर्कीहरू १.१%, उज्बेगीहरू १.१%, र अजरबैजानिसहरू १% जनसंख्या रहेको छ ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "Государственное информационное агентство Туркменистана - TDH", tdh.gov.tm, अभिगमन मिति अगस्ट २, २०१७ 
  2. "Turkmenistan: Government Orders People Out Of Their Homes In Name Of 'Urban Renewal'", जुलाई २१, २००४, अभिगमन मिति २२ Nov २०१७ 
  3. "Brief Note on Turkmenistan", Embassy of India, Ashgabat, मूलबाट फेब्रुअरी १८, २०१४-मा सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति १० Jun २०१४ 
  4. "How Old is Ashgabat?", Turkmeniya.tripod.com, अभिगमन मिति २०१३-११-२४ 
  5. Konjikala Archived October 29, 2014, at the वेब्याक मेसिन.
  6. Knowlton, MaryLee (अगस्ट २, २०१७), "Turkmenistan", Marshall Cavendish, अभिगमन मिति अगस्ट २, २०१७ – Google Booksद्वारा। 
  7. "Baha’i House of Worship in Ashgabat", Bahai.us, मूलबाट अगस्ट ८, २००७-मा सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति २०१०-०६-२८ 
  8. "Comments for the significant earthquake", Significant Earthquake Database, National Geophysical Data Center, अभिगमन मिति १२ जुन २०१५ 
  9. "US Geological Survey", Earthquake.usgs.gov, मूलबाट सेप्टेम्बर १, २००९-मा सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति २०१०-०६-२८ 
  10. Britannica Concise Encyclopedia, "Britannica Online", Britannica.com, अभिगमन मिति २०१०-०६-२८ 
  11. "State News Agency of Turkmenistan", Turkmenistan.gov.tm, २००७-१०-०६, मूलबाट अप्रिल ६, २००९-मा सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति २०१०-०६-२८