बन्दर सेरी बेगावान

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
बन्दर सेरी बेगावान
بندر سري بڬاوان

ब्रुनेई शहर
माथि बायाँबाट: सुल्तान उमर अली सैफुद्दीन मस्जिद, सर मुदा उमर अली सैफुद्दीन पार्क, लापाउ दिराजा, मेर्क्यु दिर्गाहायु र बन्दर सेरी बेगावान मूख्य बजार
उपनाम(हरू): बन्दर वा बीएसबी
बन्दर सेरी बेगावानبندر سري بڬاوان is located in Brunei
बन्दर सेरी बेगावानبندر سري بڬاوان
बन्दर सेरी बेगावान
بندر سري بڬاوان
निर्देशाङ्क: ४°५३′२५″ उत्तर ११४°५६′३२″ पूर्व / ४.८९०२८° उत्तर ११४.९४२२२° पूर्व / 4.89028; 114.94222
देश ब्रुनेईब्रुनेई
जिल्ला ब्रुनेई माैरा
ब्रुनेईयन साम्राज्य ७ औं -१८ औं शताब्दी
बेलायत द्वारा स्थापित १९ औं शताब्दी
ब्रिटिश द्वारा भूमि विकास १९०६
पुनर्स्थापना १९०९
क्षेत्रफल
 - नगर १००.३६ किमी (३८.७ वर्ग मी)
जनसङ्ख्या
 - अनुमानित (२००७) १००,७००[१]
 - शहरी क्षेत्र २७९,९२४
 - जातीयता सेरी बेगावानी/ओरङ बन्दर
समय क्षेत्र ब्रुनेई (युटिसी+८)
टेलिफोन कोड +६७३ ०२
वेबसाइट municipal-bsb.gov.bn

बन्दर सेरी बेगावान, /ˌbɑːndə sˌr bˈɡ.ən/ वा /ˌbænʔ/ BA(H)ND-ə-_-si-REE (जावी: بندر سري بڬاوان ; पहिले ब्रुनेई शहरको रूपमा चिनिने, ब्रुनेई सल्तनतको राजधानी र सबै भन्दा ठूलो शहर हो । बन्दर सेरी बेगावान को जनसंख्या अनुमानित १,००,७०० छ[१] र सम्पूर्ण ब्रुनेई-माैरा जिल्लाको जनसंख्या २,७९,९२४ रहेको छ ।[२]

नामाकरण[सम्पादन गर्ने]

यस शहरको मूल नाम अंग्रेजीमा "बन्दर ब्रुनेई" वा "ब्रुनेई टाउन" थियो । १९६७ मा, सुल्तान उमर अली सैफुद्दीन - तृतीय ले आफ्नो सबैभन्दा ठूलो पुत्र, हसनल बोलकेय्याको पक्षमा त्यागेर "सेरी बेगावान" को शीर्षक लिनुभयो ।[३] उमर अली सैफुद्दीन - तृतीय लाई तब रक्षा मंत्री बनाइयो र ५ अक्टोबर १९७० मा, शहरलाई उनको सम्मान गर्न नामकरण गरिएको थियो । शब्द बेगावान पनि ब्रुनेईयन राजाहरूका लागि प्रयोग गरिएको थियो तर राजाहरूले उक्त पद अस्वीकार गरिदिए ।[३][४][५][६] मूल शब्द बेगावान "संस्कृत" शब्द हो जसको अर्थ "देवता" वा भगवान हुन्छ । यसबाहेक, सेरी बेगावान ले संस्कृतमा "सौभाग्यशाली" भन्ने अर्थ दिन्छ । सेरी सम्मानित संस्कृत शब्द श्री बाट आउँछ र बन्दर फारसी भाषा बाट आउछ जुन मूलतः "बन्दरगाह" वा "स्वर्ग" को अर्थ लाग्छ । मलाय भाषा मा, शब्द बन्दर भनेको "शहर" वा "नगर" हो ।[४][६]

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

ब्रुनेई मा मानव बस्ती ६ औं र ७ औं शताब्दी टाढासम्म पत्ता लगाउन सकिन्छ । जसलाई मलाय व्यापारिक केन्द्र र यस शहरको हालैको नजिकको स्थिती माछा मार्ने पोर्टल साइट बाट पत्ता लगाउन सकिन्छ । ब्रुनेई नदीको किनारामा पहिलो बस्ती ८ औं शताब्दीमा पत्ता लगाइएको छ जुन त्यहाँ कम्पोङ्ग अयेरको वर्तमान शहर ब्रुनेई संग्रहालयको आधुनिक शहरको साथ पाइन्छ ।[७] १५ औं १७ औं शताब्दीबाट ब्रुनेई साम्राज्य अवधिको दौडान सुल्तानले फिलिपिन्सको राजधानी मनिला र बोर्निया लाई र दक्षिणी भाग समेत शासन गरे । केन्द्रको तेस्रो शहरी क्षेत्र प्रशासन पछि दुई देखि कोटा बातुकम्पोङ्ग अयेरबाट चलेको थियो । जब सल्तनत शासन अठारहौं शताब्दीमा स्पेन, डच र ब्रिटिश जस्ता पश्चिमी शक्तिहरूको आगमनको कारणले गर्दा यसको जनसंख्या २०,००० बासिन्दाको शिखरबाट पूर्ण भयो ।[८][९] सन् १८८८ देखि १९९६ सम्म, ब्रुनेई एक ब्रिटिश रक्षात्मक थियो । १९०६ मा बेलायतको विकास शुरु भयो । जब ब्रिटिश निवासी सल्तनत को नागरिकहरू लाई पश्चिम बंगाल को भूमिमा जानेको लागी प्रोत्साहित गरियो ।[४][५][६][१०] १८९९ मा, तेल अन्वेषण का लागी ड्रिल गरिएको थियो । यद्यपि, त्यहाँ कुनै तेल भेटिएन । तेल अन्वेषण पछि १९२४ मा सेरियाबेल्लट जिल्लामा सारियो ।[११][१२][१३] सुल्तान मुहम्मद जमालुल अलम द्वितीयले १९९९ मा ब्रिटिश बैंकमा एक नयाँ महल स्थापना गरेपछि अर्थव्यवस्था को बढावा गर्न को लागी चीनी व्यापारीहरू आए । मस्जिद र सरकारी भवनहरू पनि १९९० मा पश्चिमी तटहरूमा बनाइयो ।[४] त्यसै वर्ष नयाँ सम्झौतामा ब्रुनेईको नयाँ राजधानीको रूपमा बन्दर सेरी बेगावान लाई घोषित गरिएको थियो ।[१०]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. १.० १.१ "बन्दर सेरी बेगावान, टाउन विभाग, गृह मंत्रालय - टाउन सूचना". अन्तिम पहुँच मिति:२० नोभेम्बर २०१७.
  2. "जनसंख्या र आवास जनगणना (जनसांख्यिकीय रिपोर्ट)" (पीडीएफ), आर्थिक योजना र विकास विभाग, pp. ४/१०. अन्तिम पहुँच मिति:२० नोभेम्बर २०१७.
  3. ३.० ३.१ Oxford Business Group (2009). The Report: Brunei Darussalam 2009. Oxford Business Group. pp. 215–. ISBN 978-1-907065-09-5. https://books.google.com/books?id=t8JGP4RRA1cC&pg=PA215. 
  4. ४.० ४.१ ४.२ ४.३ Marshall Cavendish Corporation (2007). World and Its Peoples: Malaysia, Philippines, Singapore, and Brunei. Marshall Cavendish. pp. 1206–. ISBN 978-0-7614-7642-9. https://books.google.com/books?id=72VwCFtYHCgC&pg=PA1206. 
  5. ५.० ५.१ Trudy Ring; Noelle Watson; Paul Schellinger (12 November 2012). Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places. Routledge. pp. 161–. ISBN 978-1-136-63979-1. https://books.google.com/books?id=voerPYsAB5wC&pg=PA161. 
  6. ६.० ६.१ ६.२ Shirleen Cambridge (5 October 2014). Ultimate Handbook Guide to Bandar Seri Begawan : (Brunei) Travel Guide. MicJames. pp. 8–. GGKEY:16PGAE1LKCQ. https://books.google.com/books?id=TIjFBAAAQBAJ&pg=PP8. 
  7. Roman Adrian Cybriwsky (23 May 2013). Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture. ABC-CLIO. pp. 32–. ISBN 978-1-61069-248-9. https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA32. 
  8. "List of Brunei Sultans", Government of Brunei, Brunei Historical Centre. अन्तिम पहुँच मिति:15 April 2015. (in Malay)
  9. Nigel Hicks (2007). The Philippines. New Holland Publishers. pp. 34–. ISBN 978-1-84537-663-5. https://books.google.com/books?id=tQQawCgdq40C&pg=PA34. 
  10. १०.० १०.१ Jatswan S. Sidhu (22 December 2009). Historical Dictionary of Brunei Darussalam. Scarecrow Press. pp. 32–. ISBN 978-0-8108-7078-9. https://books.google.com/books?id=Bry0sOwstIMC&pg=PA32. 
  11. "History of Oil & Gas", Brunei Shell Petroleum Company Sendirian Berhad (BSP). अन्तिम पहुँच मिति:2 June 2015.
  12. "How oil was discovered in Brunei". अन्तिम पहुँच मिति:2 June 2015.
  13. "Exploration history", Brunei Shell Petroleum Company Sendirian Berhad (BSP). अन्तिम पहुँच मिति:2 June 2015.

बाह्य लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]