बिराटनगर उपमहानगरपालिका

नेपाली विकिपीडियाबाट, एक स्वतन्त्र विश्वकोष
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
बिराटनगर
गोग्रहा
—  उपमहानगरपालिका  —
सुर्योदयको दृश्य
बिराटनगर is located in नेपाल
बिराटनगर
बिराटनगर
नेपालमा बिराटनगरको अवस्थिति
निर्देशाङ्क (बिराटनगर): २६°२७′१५″ उत्तर ८७°१६′४७″ पूर्व / २६.४५४१७° उत्तर ८७.२७९७२° पूर्व / 26.45417; 87.27972निर्देशाङ्क: २६°२७′१५″ उत्तर ८७°१६′४७″ पूर्व / २६.४५४१७° उत्तर ८७.२७९७२° पूर्व / 26.45417; 87.27972
देश  नेपाल
विकास क्षेत्र पुर्वाञ्चल विकास क्षेत्र
अञ्चल कोशी
जिल्ला मोरङ
क्षेत्रफल
 - जम्मा ५८.४८ किमी (२२.६ वर्ग मी)
अवनति ८० मी (२६२ फिट)
जनसङ्ख्या (बि.स.२०६८)
 - जम्मा २६१,१२५ [१]
समय क्षेत्र नेपालको प्रमाणिक समय (युटिसी+५:४५)
पोस्टल कोड ५६६००, ५६६१३, ५६६१४
टेलिफोन कोड ०२१
वेबसाइट biratnagar.gov.np
http://biratnagarmun.gov.np

बिराटनगर उपमहानगरपालिका नेपालको ठूलो सहर हो, जुन कोशी अञ्चल अन्तर्गतको मोरङ जिल्लाको दक्षिण भागमा अवस्थित छ । यो नेपालको सबैभन्दा ठूलो औद्योगिक नगर पनि हो । यो नगर तथा आसपासका क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा कलकारखाना, उद्योग तथा व्यवसायहरू रहेका छन् । बिराटनगर एक पारवहन तथा वाणिज्य केन्द्र पनि हो । यहाँबाट भारत तथा तेस्रो मुलुकसँग ब्यापारिक बस्तुहरू आयात निर्यात गर्ने गरिन्छ ।

नामाकरण[सम्पादन गर्ने]

यो शहरमा पौराणिक कालका बिराट राजाको दरवार भएको विश्वास गरिन्छ। बिराट राजाको नामबाट नै विराटनगर रहेको विश्वास गरिएको छ । बिराटनगरबाट काठमाडौं तथा नेपालका अन्य शहरहरू हवाई तथा सडक यातायातबाट जोडिएको छ। विराटनगर विमानस्थलबाट पूर्वी नेपालका धेरै पहाडी दुर्गम स्थानहरू सम्म हवाई सम्पर्क छ । वि.सं. १९७० सम्म यस ठाउँलाई गोग्राहा भनिन्थ्यो । केशर शम्सेर ज.ब.रा.ले आफ्नो मोरङ दौडाहाको समयमा भेडियारीमा पाईएको विराट राजाको दरवारका भग्नावशेषलाई दृष्टिगत गरी गोग्राहाबाट विराटनगर नामाकरण गरेका हुन् । सम्बत १९७१ मा रंगेली बाट विराटनगरमा जिल्ला सदरमुकाम (तत्कालिन गौडा) सारिएपछि विराटनगरले शहरको रूप लिन थालेको हो।[२] वि.सं. १९६८ मा विराटनगरको दक्षिणी सिमाना जोगवनीसम्म भारतीय रेल्वे सेवा संचालन हुन थाल्यो । त्यसपछि कृष्ण प्रसाद कोईराला, सुब्बा गुन्जमान, डिट्ठठा कृष्णराज, हनुमानदास, सुब्बा कालिदास, सुबेदार अनन्तरामको विशेष योगदानले १९७२ मा सदरमुकाम बिराटनगर सरेको हो ।

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

यो ठाउँ समुद्र सतह भन्दा ७० मिटर (२२९ फिट) माथि पर्दछ।

जनसंख्या[सम्पादन गर्ने]

नेपालको सम्बत २०६८ को जनगणना अनुसार बिराटनगरको जनसंख्या २,६१,१२५ रहेको छ ।[१] जसमा पुरुष ५३% र महिला ४७% छन् । यस शहरमा नेपालका प्राय: सबै जातजातिका मानिसहरू बसोबास गर्दछन् । बि.सं.२०५८ को जनसंख्या अनुसार बिराटनगरको जनसंख्या करीब २ लाख देखाइएको छ ।नेपालमा भौगोलिक रूपमा बिराटनगर तराईको गर्मी क्षेत्र भएपनि जनघनत्व तीब्र रहेको छ । बिराटनगरलाई पूर्वाञ्चलको शैक्षिक केन्द्रको रूपमा पनि लिने गरिन्छ ।

आर्थिक वातावरण[सम्पादन गर्ने]

वास्तबमा भन्नुपर्दा बिराटनगर नेपालको महत्वपूर्ण औद्योगिक स्थल हो र नेपालको पहिलो औद्योगिक नगरी पनि हो जहाँ नेपालको पहिलो उद्योग बिराटनगर जुट मिल सन्चालनमा आएको थियो। क्रमस रघुपति जुट मिल, असोक टेक्सटाइल जस्ता उधाेग यहाँ खोलिएका थिए । हाल यहाँ लगभग ५०० वटा उद्योगहरू संचालनमा छन् ।

खेलकुद[सम्पादन गर्ने]

विराटनगरमा फुटबल खेल अत्यन्तै रुचाइन्छ। यहाँ एउटा राष्ट्रिय स्तरको रंगशाला सहिद रंगशालामा खेलकुदका गतिविधि हुन्छ ।

धार्मिकस्थलहरू[सम्पादन गर्ने]

बिराटनगरमा धेरै धार्मिक स्थलहरू छन् । ती मध्ये बिराटनगर मेनरोडमा रहेको सत्यनारायण मन्दिर, विराटेश्वर शिवमन्दिर, कालीमन्दिर, सन्सारी माई स्थान प्रमुख छन् ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

बाहिरी कडीहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]