इन्द्र

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
इन्द्र
ऐरावत चडेका इन्द्र
इन्द्र भगवान एरावत माथि
देवराज
मौसम तथा युद्ध
देवनागरी इन्द्र वा इंद्र
संस्कृत इन्द्र
Tamil script இந்திரன்
वर्ग: देव
वासस्थान: Amarāvati in Svarga
अश्त्र: बज्र
जीवनसाथी: सची
वाहन: ऐरावत

इन्द्र या इंद्र । लाई हिन्दू धर्म मा देवताहरुका राजा मानिन्छ । इन्द्रको चुनाव पद्धति अलग छ । यस चुनाव पद्धतिको बारेमा स्पष्ट उल्लेख पाइँदैन । वैदिक साहित्यमा इन्द्रको स्थान उच्च छ तर पछि इन्द्रको महत्ता क्षीण हुँदै गएको पाइन्छ ।

ऋग्वेद मा इन्द्र

ऋग्वेद का लगभग एकचौथाइ सुक्त इन्द्रसँग सम्बन्धीत छन् । २५० सुक्त बाहेक अन्य ५० भन्दा धेरै मन्त्रहरुमा इन्द्रको वर्णन पाइन्छ । इन्द्र ऋग्वेदका महत्वपूर्ण देवता मानिन्छन् । इन्द्रलाई वर्षाका देवता मानिन्छ । गौणरुपमा आर्यहरुका युद्धदेवता का रुपमा पनि इन्द्रलाई लिइन्छ ।

इन्द्रको जन्म

इन्द्रको जन्मको बारेमा ऋग्वेदमा उल्लेख गरिएको छ । ऋग्वेदका दुइसुक्तहरु इन्द्रको जन्मको वर्णनमा प्रयुक्त भएका छन् । “निष्टीग्री” अथवा “शवसी” नामक गाइलाई उनकी माता बताइएको छ । इन्द्रका पिता “द्यौः” या “त्वष्टा” हुन् । एकठाउँमा उनलाई सोमबाट उत्पन्न भएको भनिएको छ । इन्द्रको जन्महुँदा पृथ्वी कम्पित भएको थियो । चट्याङ् पर्नुलाई उनको जन्मको रुपमा लिन सकिन्छ ।

इन्द्रको परिवार

अग्नी र पुषन् इन्द्रका भाइ हुन् । “इन्द्राणी” इन्द्र कि पत्नी हुन् । मरुद्गण इन्द्रका साथी हुन् ।

इन्द्र एक वृहदाकार देवता हुन् । उनको शरीर पृथ्वीको विस्तारभन्दा कम्तिमा दश गुणा ज्यादा छ । इन्द्र सर्वशक्तिमान् छन् ।

सोमरस इन्द्रको परमप्रिय पेय हो । इन्द्रको प्रसिद्ध आयुध “बज्र” हो । इन्द्र देवलोक को राजधानी अमरावती मा बस्छन् । यहीँ नै उनको नन्दन वन र पारिजात तथा कल्पवृक्षका रुख छन् ।