मदन पुरस्कार

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
मदन पुरस्कार
Madan-Puraskar-Guthi.png
किसिम साहित्य पुरस्कार
श्रेणी साहित्य, विज्ञान, दर्शन, समाजशास्त्र आदि विषयमा उत्कृष्ट योगदान
विवरण साहित्यिक पुरस्कार
नेपालमा
स्थापना विसं २०१२, सन् १९५५
पहिलो पटक प्रदान सन् १९५६
अन्तिम पटक प्रदान सन् २०१६
पुरस्कार प्रदानकर्ता मदन पुरस्कार गुठी
नगद पुरस्कार रु २००,०००
पहिलो विजेता(हरू) सत्यमोहन जोशी, चित्तरञ्जन नेपाली, बलराम जोशी
अन्तिम विजेता(हरू) रामलाल जोशी

मदन पुरस्कार भन्नाले स्पष्ट रूपमा दुईटा संस्थालाई जनाउँछ

(१) मदन पुरस्कार गुठी र (२) मदन पुरस्कार पुस्तकालय

यी दुई कानूनतः दुईटा स्वशासित (एनजीओ) संस्थाहरू हुन्। तर हाल यी दुवैबारे कुरा गर्दा एउटै "छाता" मुनि राखेर गर्ने गरिन्छ। यी दुबैका अध्यक्ष हालसम्म एकै जना रहिआएका छन् तर पनि दुवैका बोर्ड या संचालक समितिहरू अलग अलग नै छन्। कमलमणि दीक्षित (साहित्यिक नाम:कमल दीक्षित) हाल यसका अध्यक्ष या 'चेयरम्यान' छन्। कुन्द दीक्षित गुठीपट्टि र कनक दीक्षित पुस्तकालयपट्टि सदस्य-सचिव छन्। पुस्तकालयको 'साइबर सेक्सन' (अनौपचारिक नाम) -पट्टिका डाइरेक्टर या संचालक अमर गुरुङ छन्।

मदन पुरस्कार गुठीले वर्षैपिच्छे (१) मदन पुरस्कार र(२) पुरस्कार जगदम्बा-श्री प्रदान गर्छ भने पुस्तकालयले नेपाली भाषाको संकलन र संरक्षण गर्ने कार्य गरिआएको छ।

पुरस्कारको स्थापना[सम्पादन गर्ने]

वि. सं. २०१२ साल असोज १० गते मदन पुरस्कार स्थापनाको घोषणा गरिएको हो। सोही साल मङ्सिर २८ गतेमा मदन पुरस्कार गुठीको दानपत्रमा सहीछाप भएको थियो। वर्षेनी उत्कृष्ट कृति लेखेर साहित्य, समाजशास्त्र र विज्ञानको क्षेत्रमा योगदान गर्ने विद्वान- विदुषीहरूलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिन्छ।

गुठीले वि. सं. २०२५ सालसम्म ४/४ हजार रूपैयाँका चारवटा पुरस्कार (साहित्य, समाजशास्त्र र विज्ञान जस्ता चार विषयमा) प्रत्येक वर्ष दिन सक्ने व्यवस्था रहे पनि वि. सं. २०२६ सालदेखि २ वटा कृतिका लागि १०/१० हजार नगद पुरस्कार बनायो।

वि. सं. २०३३ सालदेखि एउटा सर्वोत्कृष्ट कृतिलाई रू. २५ हजारको नगद पुरस्कार दिने व्यवस्था भयो। वि. सं. २०४० सालमा रकम रू. ३० हजार पुग्यो। वि. सं. २०४२ सालमा रू. ४० हजार र वि. सं. २०४३ सालदेखि रू. ५० हजार गर्दै वि. सं. २०५१ सालदेखि उक्त राशि वृद्धि गरी रू. १ लाख पुग्यो। अहिले पुरस्कार राशि दुई लाख रूपैयाँ छ।

सुरूमा गद्य, पद्य, विज्ञान, दर्शन र सामाजिक शास्त्र आदि विषयमा उत्कृष्ट कृतिका लागि प्रदान गरिन्थ्यो। यसका प्रथम विजेताहरू- सत्यमोहन जोशी, चित्तरन्जन नेपालीबलराम जोशी (२०१३ साल) हुनुहुन्थ्यो। हालसम्म कम उमेरमा मदन पुरस्कार पाउने मोदनाथ प्रश्रीत (२०२४ सालमा) २४वषॅको उमेरमा मानव नामक माहकाव्य बाट पाउनु भएको हो भने एकै पिरवारका दुई सदस्य धनुषचन्द्र गौतम र धुवाँचन्द्र गौतम ले मदन पुरस्कार पाउनु भएको थियो ।सत्यमोहन जोशी ले सबै भन्दा बढी पटक सम्म मदन पुरस्कार पाउनु भएको थियो भने महिला तफॅ पारिजात (विष्णु कुमारी वाईवा)ले शिरिषको फूलबाट र झमक घिमिरेले जीवन काडाँ की फूल बाट पाउनु भएको थियो। मूलधन ४० लाख रूपैयाँबाट प्राप्त हुने ब्याजबाट मदन पुरस्कार गुठीले हरेक वर्ष यी मदन पुरस्कार र जगदम्बाश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै आएको छ।

यससँग संबद्ध कमलमणि दिक्षित का अनुसार-"मदन पुरस्कार साहित्यिक पुरस्कार हुँदैहोइन, यो नेपाली भाषाको पुरस्कार हो। केही समयसम्म त छुट्टाछुट्टै चार क्षेत्र नै छुट्याइएका थिए तर पछि एउटै बनाइयो। कुरा यत्ति हो कि नेपाली साहित्यका पुस्तकले ज्यादा पुरस्कृत हुने अवसर पाएका छन्। "

मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. http://kantipur.ekantipur.com/printedition/news/2016-07-24/20160724121123.html
  2. madanpuraskar.org/guthi/madanpuraskar-2072bs-event/

बाहिरी लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]