कपासे
| कपासे फूल | |
|---|---|
| |
| वैज्ञानिक वर्गीकरण | |
| जगत: | |
| (श्रेणीविहीन): | |
| (श्रेणीविहीन): | |
| (श्रेणीविहीन): | |
| गण: | |
| कुल: | |
| वंश: | |
| वंश: | |
| प्रजाति: | S. gossypiphora
|
| वैज्ञानिक नाम | |
| Saussurea gossypiphora | |
कपासे फूल अथवा कस्तुरी कमल औषधीय गुण भएको हिमाली वनस्पति हो । अङ्ग्रेजीमा स्नोबल प्लान्ट(snowball plant) भनेर चिनिने यो वनस्पतिलाई कतै कतै हिम कमल पनि भनिन्छ । बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने यो वनस्पति ४३०० मिटर देखि ५६०० मिटरको उच्च हिमाली क्षेत्रमा पाइन्छ, पूर्वी एसिया , युरोप र उत्तरी अमेरिकाको शीतल समशीतोष्ण र आर्कटिक क्षेत्रहरूमाजन्मजात Asteraceae परिवार भित्र Cardueae जनजातिमा फूल फुल्ने बिरुवाहरूको लगभग ३०० प्रजातिहरूको एक प्रजाति हो , जसमा हिमालय र पूर्वी एसियामा अल्पाइन बासस्थानहरूमा उच्चतम विविधता पाइन्छ। सामान्य नामहरूमा saw-wort र snow lotus समावेश छन् , पछिल्लो पूर्वी एसियामा धेरै उच्च उचाइका प्रजातिहरूको लागि प्रयोग गरिन्छ।। [१] लेकाली घाँसका चहुरमा कसैले नौनीको डल्लो लुकाए जस्तो देखिने यो बिरुवा उच्च क्षेत्रमा बादल भन्दा माथिको जाडो खप्न न्यानो कपासभित्र गुटमुटिएको हुन्छ । जनैपूर्णिमाको मेला भर्न गोसाइँकुण्ड जाने तीर्थालुहरू यसलाई सिलुस्वाँ (नेपाल भाषा) भन्दछन् । त्यहाँ जम्मा हुने धामीझाँक्रीहरू औषधोपचारका लागि यो बिरुवा बटुलेर लैजान्छन् । कपासे फूल भूतप्रेत भगाउन मात्र हैन स्त्रीरोगमा समेत प्रयोग हुन्छ । वनस्पतिशास्त्रले यसको नाम 'ससुरिया गोसिपिफोरा' निर्धारण गरिदिएको छ । आकृति विशेषले यसलाई सूर्यमुखी फूलको परिवारभित्रको बिरुवा भन्न वा मान्न गाह्रो पर्दछ । नेपालका कपासकै भकुण्डो जस्तो देखिने यो वनस्पतिलाई नौनी फूल पनि भनिन्छ।
प्रयोगहरू
धेरै उच्च अल्पाइन हिमाली प्रजातिहरू तिनीहरूको सजावटी बाक्लो ऊनी फूलको टाउकोको लागि सजावटी बोटबिरुवाको रूपमा उब्जाउ गरिन्छ ; तिनीहरू बढ्नको लागि सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण बोटबिरुवाहरू मध्ये एक हुन्, ३५०० देखि ५००० मिटर उचाइसम्मको कठोर हावापानीमा अनुकूलित हुन्छन्, चिसो तापक्रम, धेरै लामो (८-१० महिनासम्म) जाडो आराम अवधि, र ह्युमस-समृद्ध ग्राभेल माटोमा धेरै राम्रो माटो जल निकासीको माग गर्छन्। ।[२]
यो पनि हेर्नुहोस्
[सम्पादन गर्नुहोस्]सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]बाह्य कडीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]