भ्लादिमिर पुतिन

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
भ्लादिमिर पुतिन
Владимир Путин
Vladimir Putin (2017-07-08) (cropped).jpg
दोश्रो र चौथौ रसियाका राष्ट्रपति
पद बहाली
७ मे २०१२
प्रधानमन्त्रीभिक्टर जुबकोभ
दिमित्री मेदभेदेभ
मिखाइल मिसुस्तिन
पूर्वाधिकारीदिमित्री मेदभेदेभ
कार्यकाल
७ मे २००० – ७ मे २००८
कार्यकारी: ३१ डिसेम्बर १९९९ – ७ मे २०००
प्रधानमन्त्रीमिखाइल कास्यानोभ
मिखाइल फ्रादकोभ
भिक्टर जुबकोभ
पूर्वाधिकारीबोरिस येल्तसिन
उतराधिकारीदिमित्री मेदभेदेभ
रसियाका प्रधानमन्त्री
कार्यकाल
८ मे २००८ – ७ मे २०१२
राष्ट्रपतिदिमित्री मेदभेदेभ
सहायकइगोर सुभालोभ
पूर्वाधिकारीभिक्टर जुबकोभ
उतराधिकारीदिमित्री मेदभेदेभ
कार्यकाल
९ अगस्ट १९९९ – ७ मे २०००
कार्यकारी: ९ अगस्ट १९९९ – १६ अगस्ट १९९९
राष्ट्रपतिबोरिस येल्तसिन
सहायकभिक्टर ख्रिसतेन्को
मिखाइल कास्यानोभ
पूर्वाधिकारीसर्गेई स्तेपाशिन
उतराधिकारीमिखाइल कास्यानोभ
युनाइटेड रसियाका नेता
कार्यकाल
१ जनवरी २००८ – ३० मे २०१२
पूर्वाधिकारीबोरिस ग्रिजलोभ
उतराधिकारीदिमित्री मेदभेदेभ
सुरक्षा परिषदको अध्यक्ष
कार्यकाल
९ मार्च १९९९ – ९ अगस्ट १९९९
राष्ट्रपतिबोरिस येल्तसिन
पूर्वाधिकारीनिकोले बोर्दयुझा
उतराधिकारीसर्गेई इभानोभ
सङ्घीय सुरक्षा परिषदको अध्यक्ष
कार्यकाल
२५ जुलाई १९९८ – २९ मार्च १९९९
राष्ट्रपतिबोरिस येल्तसिन
पूर्वाधिकारीनिकोले कोभाल्योभ
उतराधिकारीनिकोलाई पात्रुसेभ
व्यक्तिगत विवरण
जन्मभ्लादिमिर भ्लादिमिरोभिच पुतिन
(१९५२-१०-०७) ७ अक्टोबर १९५२ (उमेर ६७)
लेनिनग्राद, सोभियत सङ्घ
(हाल सेन्ट पिटर्सबर्ग, रसिया)
राष्ट्रियतारसियन
राजनीतिक पार्टीसोभियत युनियन कम्युनिस्ट पार्टी (१९७५-९१)
आवर होम रसिया (१९९५–९९)
युनिटी (१९९९-२००१)
इन्डिपेन्डेन्ट (१९९१-९५; २००१-०८)
युनाइटेड रसिया (२००८-वर्तमान)
अन्य राजनीतिक
संलग्नता
पिपुल्स फ्रन्ट (२०११–वर्तमान)
जीवन साथी(हरू)
(
वि १९८३; सवि २०१४)
[१]
सन्तान(हरू)मारिया (जन्म १९८५)
येकातेरिना (जन्म १९८६)[२]
मातृ शिक्षाप्रतिष्ठानसेन्ट पिटर्सबर्ग स्टेट विश्वविद्यालय
पदक=Order of Honor of the Russian Federation सम्मान
सहीछाप
वेबसाइटआधिकारिक वेबसाइट
सैनिक सेवा
निष्ठाढाँचा:Country data सोभियत सङ्घ
सेवा/शाखाकेजिबी
सेवा अवधी१९७५-१९९१
श्रेणीCCCP air-force Rank podpolkovnik infobox.svg Lieutenant colonel

भ्लादिमिर भ्लादिमिरोभिच पुतिन (/ˈptɪn/; रूसी: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин [vɫɐˈdʲimʲɪr vɫɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ˈputʲɪn] ( ); born ७ अक्टोबर १९५२) रूसका राजनीतिज्ञ तथा वर्तमान राष्ट्रपति हुन्। पुतिनले ७ मे २०१२ देखि रूसमा राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। यसभन्दा पहिले उनी सन् २००० देखि २००८ सम्म रूसका राष्ट्रपति र सन् १९९९ देखि सन् २००० तथा सन् २००८ देखि सन् २०१२ सम्म रूसका प्रधानमन्त्री भएर सेवा दिएका थिए।

प्रारम्भिक जीवनी[सम्पादन गर्ने]

भ्लादिमिर पुतिनको जन्म सन् १९५२ अक्टोबर ७ मा लेनिनग्रादमा भएको हो। अन्तरिक्ष अनुसन्धानमा ख्याती कमाएको त्यससमयको सोभियत सङ्घ र राष्ट्रिय नायक युरी गागरिनको कथा सुनेर हुर्केका धेरैजसो सोभियत युवाहरू अन्तरिक्षयात्री बन्ने सपना देख्थे। किशोरावस्थामा भ्लादिमिर पनि अन्तरिक्ष यात्री बन्ने सपना बनाएका थिए तर बढ्दो उमेरसँगै विश्वका प्रमुख युद्धहरूमा जासुसहरूले खेलेको भूमिकाका बारेमा लेखिएका चर्चित कथाले उनलाई आकर्षित गरेपछि उनले सोभियत सङ्घको गुप्तचर संस्था केजिबीमा सेवा गर्ने मन बनाए।

एउटा सफल गुप्तचर बन्नको लागि कानुन विषयको राम्रो ज्ञान आवश्यक पर्ने सल्लाह बमोजिम उनले लेनिनग्राद राजकीय विश्वविद्यालयमा भर्ना लिए। कानून विषयमा उच्च शिक्षा प्राप्त गरिसकेपछि उनले सन् १९७५ मा केजीबी भर्ना भए। उनलाई केजिबी एजेन्टको रूपमा सन् १९८५ मा तत्कालीन पूर्वी जर्मनीमा नियुक्त गरियो। उर्जावान र प्रतिभाशाली युवा भएकै कारणले उनलाई पाँच वर्षमा एउटै कार्यालयभित्र दुईपटक बढुवा गरियो। सन् १९९० मा जर्मनीबाट फिर्ता भएपछि उनले लेनिनग्रादको मेयरको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सल्लाहकारको रूपमा काम गर्न थाले। राजनीतिक सेरोफेरोमा उनको यो कार्यनै कालान्तरमा रुसी इतिहासलाई परिवर्तन गर्ने घटना प्रमाणित भयो। 

आन्तरिक नीति[सम्पादन गर्ने]

अर्थ, औद्योगिक, र उर्जा नीति[सम्पादन गर्ने]

वातावरणीय नीति[सम्पादन गर्ने]

धार्मिक नीति[सम्पादन गर्ने]

सैन्य विकास[सम्पादन गर्ने]

मानवाधिकार नीति[सम्पादन गर्ने]

मिडिया[सम्पादन गर्ने]

पुरातनवाद प्रबर्द्धन[सम्पादन गर्ने]

अन्तराष्ट्रिय खेलकुद[सम्पादन गर्ने]

वन्यजन्तु संरक्षण[सम्पादन गर्ने]

विदेश नीति[सम्पादन गर्ने]

नोबेम्बर २००१ मा पुटिनको अमेरिकी भ्रमण

परराष्ट्र मामिलामा पुटिनले कृत्रिम बौद्धिकताको पक्षमा बोल्छन्, "कृत्रिम बौद्धिकता भविष्य हो, रसियाको लागि मात्र नभई सम्पूर्ण मानवजातिको लागि। यसबाट विशाल अवसर आउँछ, तर अनुमान गर्न गाह्रो हुने चुनौतीहरू पनि सिर्जना हुन्छ। जो यस क्षेत्रको नायक हुन्छ, उसैले सारा संसारको शासक बन्छ।”[३]

दक्षिण तथा पूर्वी एसिया[सम्पादन गर्ने]

२०१२ मा, द हिन्दु मा पुटिनले एक लेख लेखे जुनमा उनले उल्लेख गरेका थिए, "रूस र भारत बिच २००० ओक्टोबरमा हस्ताक्षर भएको रणनीतिक साझेदारी सच्चा रूपमा एक ऐतिहासिक पाइला बनेको छ।".[४][५] पुटिनको २०१२ को भारत भ्रमणको क्रममा प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले "राष्ट्रपति पुटिन भारतको मूल्यवान मित्र र भारत-रूस रणनीतिक साझेदारीको वास्तविक वास्तुकार हुन्" भनेका थिए।[६]

पुटिनको रसियाले अन्य ब्रिक राष्ट्र सँग सकारात्मक सम्बन्ध राख्छ।। रसियाले जनवादी गणतन्त्र चीनसँग २००१ चीन-रसिया मैत्री सन्धि र चीनको उर्जा आवश्यकता पुर्ती गर्न ट्रान्स साइबेरिया तेल पाइपलाइनको निर्माण मा हस्ताक्षर गरी सम्बन्ध अझै सुदृढ बनायो।[७] यी दुई राष्ट्रको र मध्य एसियायी छिमेकीको आपसी सुरक्षा सहयोगलाई २००१ मा चीन, काजक्स्तान, किर्गिस्तान, रसिया, ताजकिस्तान र उज्बेकिस्तानका नेताबाट साङ्घाई सहयोग सङ्गठन स्थापना भयो।[८]

पूर्वी सोभियत राज्य[सम्पादन गर्ने]

अमेरिका, युरोप र नेटो[सम्पादन गर्ने]

पुटिनको मातहत, रसियाको नेटो र अमेरिकासंगको विभिन्न चरण हुदै गुज्रियो। पुटिन पहिलो पटक राष्ट्रपति बन्दा, सम्बन्ध साबधानीपूर्ण थियो । २००१ सेप्टेम्बर ११ (९/११) को हमला पछी, पुटिनले तुरुन्तै अमेरिकाको आतंकवाद विरुद्धको युद्धलाई समर्थन गरे र साझेदारीको अवसर देखा पर्यो। [९] यद्यपि अमेरिकाले रुसी सिमाना सम्मै नेटोको विस्तार र एकपक्षीय रूपमा १९७२ को एन्टी ब्यालेस्टिक मिसाइल सन्धिबाट हात झिकेर प्रतिक्रिया दियो ।[९]

२००३ बाट, जब रसियाले इराक युद्धको समर्थन गरेन र जब पुटिन आफ्नो आन्तरिक तथा विदेश नीतिमा पश्चिमसँग फरक र टाढा हुदै गए, सम्बन्ध बिग्रन जारी रह्यो । अमेरिकी मुलधारका मिडियाहरूको नजर, ह्वाइट हाउससंगै पुटिन विरोधी बन्यो।[९]

ग्रीक प्रधानमन्त्री एलेक्सिस सिप्रास र राष्ट्रपति भ्लादिमीर पुतिन, १५ मे २े०१७

बेलायत[सम्पादन गर्ने]

अस्ट्रेलिया[सम्पादन गर्ने]

ल्याटिन अमेरिका[सम्पादन गर्ने]

मध्यपूर्व र उत्तर अफ्रिका[सम्पादन गर्ने]

पुटिन र साथमा इरानी राष्ट्रपति हसन रुहानी र टर्किस राष्ट्रपति रजेप तैयप एर्दोगान, सेप्टेम्बर २०१८

१६ अक्टोबर २००७ मा, पुटिन तेहरानमा दोश्रो क्यास्पियन शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन इरानको भ्रमण गरे,[१०][११] जहाँ उनले इरानी राष्ट्रपति मोहमद अहमदिनेजाद संग भेटवार्ता गरे [१२][१३] यो जोसेफ स्टालिनले १९४३ मा तेहरान सम्मेलनमा सहभागी भए पश्चातको सोभियत वा रूसी नेताको पहिलो इरान भ्रमण थियो।[१४] , र यसले इरान-रसिया सम्बन्धमा महत्वपूर्ण छाप राख्यो।[१५] शिखर सम्मेलन पश्चातको पत्रकार/ प्रेस सम्मेलनमा, पुटिनले "हामी (क्यास्पियन) राष्ट्रहरू संग विना कुनै अवरोध शान्तिपूर्ण परमाणु कार्यक्रम विकास गर्ने अधिकार रहेको " ।[१६] पछी, मेदभेदेवको राष्ट्रपतिकालमा, इरान-रसिया सम्बन्ध अनियमित भयो:रसियाले इरानलाई एस-३००, जुन हालको सबैभन्दा प्रभावकारी एन्टी मिसाइल प्रणाली हो, बिक्री गर्ने सम्झौता पुरा गरेन। यद्यपि, रूसी विशेषज्ञहरूले इरान र मध्य पूर्वको पहिलो नागरिक परमाणु विद्युत गृह, बुसेहर परमाणु विद्युत गृहको निर्माण सम्पन्न गरे । र रसियाले लगातार इरानमाथि अमेरिका र युरोपेली संघले लगाउने प्रतिबन्धको र इरान माथि गरिने सैन्य आक्रमणको चेतावनीको लगातार बिरोध गरि रह्यो । पुटिनले इरानलाई "साझेदार"को रुपमा व्याख्या गरे ,[१७] यद्यपि उनले इरानी परमाणु कार्यक्रममा चासो व्यक्त गरे ।[१७]

अप्रिल २००८ मा, पुटिन लिबिया भ्रमण गर्ने प्रथम रूसी राष्ट्रपति बने।[१८] पुटिनले लिबिया माथि भएको विदेशी सैन्य हस्तक्षेपको निन्दा गरे , उनले संयुक्त राष्ट्रसंघको सङ्कल्प प्रस्ताव १९७३ "दोषपूर्ण र त्रुटिपूर्ण" रहेको बताए र थप भने "यसले सबै चीजलाई अनुमति दिन्छ। यो धर्मयुद्धको लागि मध्यकालीन आह्वान जस्तो देखिन्छ ।[१९][२०] कर्णेल मुअम्मर गद्दाफीको मृत्यु प्रति पुटिनले अमेरिकाले गरेको "सुनियोजित हत्या" बताएका थिए ; उनले भनेका थिए "तिनीहरूले (गद्दाफी) कसरी मारिए भनेर सम्पूर्ण विश्वलाई देखाए",र "त्यहाँ रगत जताततै थियो। के उनीहरूले भन्ने गरेको लोकतन्त्र यहि हो ?"[२१][२२]

Putin with Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu and Israeli President Reuven Rivlin during the World Holocaust Forum at the Yad Vashem in Jerusalem, January 2020

सिरियाको सम्बन्धमा, २००० देखि २०१० सम्म रसियाले १.५ अर्ब डलर मूल्य बराबरको हतियार बिक्री गर्यो र दमास्कस मस्कोको सातौँ ठूलो क्रेता बन्यो।[२३] सिरियाली गृहयुद्धको समयमा, रसियाले सिरियाली सरकार विरुद्धका जुनसुकै प्रतिबन्धलाई भिटो गर्ने चेतावनी दियो ,[२४] र सिरियाली सत्तालाई हतियार बिक्री गर्नलाई निरन्तरता दियो ।

पुटिनले सबै बैदेशिक हस्तक्षेपको बिरोध गरे। जुन २०१२ मा, उनले फ्रेन्च राष्ट्रपति फ्राँस्वा होलान्दले दिएको बसर अल असद राजीनामा दिनु पर्छ भन्ने अभिव्यक्तिको बिरोध र अस्विकार गरे । शासनविरोधी अतिवादीहरू धेरै रक्तपातका लागि जिम्मेवार थिए भनेर पुतिनले असदको तर्क प्रतिध्वनि गरे । उनले अघिल्लो नाटो हस्तक्षेप र त्यसका नतिजाहरूको बारेमा पनि कुरा गरे र प्रश्न गरे "इराकमा लिबियामा के हुँदैछ? के तिनीहरू सुरक्षित भएका थिए? तिनीहरू कहाँ जाँदैछन्? कसैसँग उत्तर छैन।"[२५]

ब्रिक्स शिखर सम्मेलन[सम्पादन गर्ने]

ब्रिक्स नेताहरूको सामुहिक तस्विर ; २०१८

राष्ट्रपति पुटिन २०१३ देखि ब्रिक्स (ब्राजिल, रसिया, भारत, चीन, र दक्षिण अफ्रिका ) शिखर सम्मेलन मा सहभागी भएका छन्।

व्यक्तिगत छबी[सम्पादन गर्ने]

अमेरिकी प्रकाशनमा पुटिन[सम्पादन गर्ने]

सन् २००७ मा, उनी टाइम वर्ष व्यक्ति भएका थिए।[२६][२७] सन् २०१५ मा, उनी टाइम पत्रिकाद्वारा नं १ प्रभावशाली व्यक्ति मानेको थियो।[२८][२९][३०] Forbes २०१३ देखि २०१६ सम्म फोर्ब्स ले उनलाई संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्ति को रूपमा सुचिकृत गरेको थियो ।[३१] २०१८ मा उनी चीनका राष्ट्रपति सि जिनपिङ पछि दोश्रो स्थान मा रहेका छन् ।[३२]

पुटिनवाद[सम्पादन गर्ने]

पुटिन को धेरै तर्कपूर्ण भनाइ तथा ओजपूर्ण तर्कहरू सार्वजनिक हुन्छन् ; जसलाई पुटिनवाद क नामले पनि जानिन्छ ।[३३] ती मध्ये अधिकांशहरु उनको वार्षिक प्रश्नोत्तर सम्मेलनमा आउँछन्, जहाँ पुटिन पत्रकार र स्टुडियोका अन्य मानिस, र रसिया भरीका मानिसहरूका प्रश्नको जवाफ दिन्छन् । पुटिनलाई रूसी चुटकिला र लोक कथनहरू सहित कडा, तिखो र सटिक तर्कपूर्ण भाषाको लागि परिचित मानिन्छ।[३३][३४]

सम्मान[सम्पादन गर्ने]

विभिन्न राष्ट्र द्वारा प्रदान गरिएको नागरिक सम्मान[सम्पादन गर्ने]

मिति देश विभूषण नोट
७ मार्च २००१ भियतनाम Vietnam Hochiminh Order ribbon.png हो छि मिन्ह सम्मान [३५] भियतनाम को दोश्रो को सर्वोच्च सम्मान
२००४ काजक्स्तान Ord.GoldenEagle-ribbon.gif गोल्डेन इगल सम्मान कागस्तानको सर्वोच्च सम्मान
२००६ Muslim Board of the Caucasus Order of Sheikh ul-Islam Allahshukur Pasha-zade Highest Muslim order,[३६] awarded for his role in interfaith dialogue between Muslims and Christians in the region[३७]
२२ सेप्टेम्बर २००६ फ्रान्स Legion Honneur GC ribbon.svg Légion d'honneur[३८] President Jacques Chirac Grand-Croix (Grand Cross) rank is the highest French decoration
२००७ Tajikistan Order of Ismoili Somoni[३९] ताजकिस्तानको सर्वोच्च सम्मान
१२ फेब्रुअरी २००७ साउदी अरब Spange des König-Abdulaziz-Ordens.png Order of Abdulaziz al Saud[४०] King Abdullah साउदी अरबको को सर्वोच्च नागरिक सम्मान
१० सेप्टेम्बर २००७ UAE Order Zayed rib.png Order of Zayed[४१] Sheikh Khalifa युएइको सर्वोच्च नागरिक सम्मान
२ अप्रिल २०१० भेनेजुएला VEN Order of the Liberator - Grand Cordon BAR.png Order of the Liberator[४२] राष्ट्रपति ह्युगो चाभेज भेनेजुएला को सर्वोच्च सम्मान
२४ मार्च २०११ Serbian Orthodox Church Order of Saint Sava - Ribbon bar.svg Order of Saint Sava[४३] Irinej, Serbian Patriarch SOC's highest distinction
४ अक्टोबर २०१३ मोनाको MCO Order of Saint-Charles - Grand Cross BAR.png Order of Saint-Charles[४४] Prince Albert मोनाकोको सर्वोच्च सम्मान
११ जुलाई २०१४ क्युवा Ribbon jose marti.png Order of José Martí[४५] राष्ट्रपति राउल क्यास्ट्रो क्युवाको सर्वोच्च सम्मान
१६ अक्टोबर २०१४ सर्विया Orden Republike Srbije.gif Order of the Republic of Serbia[४६] President Tomislav Nikolić Grand Collar, Serbia's highest award
३ अक्टोबर २०१७ तुर्केमिनिस्तान Order "For contribution to the development of cooperation" President Gurbanguly Berdimuhamedow
२२ नोबेम्बर २०१७ किर्गिस्तान KRG Order Manas.png Order of Manas President Almazbek Atambayev
८ जुलाई २०१८ चीन मैत्री सम्मान [४७] राष्ट्रपति सि चीन को सर्वोच्च सम्मान
२८ मे २०१९ कजाकस्तान OrdenNazar.png Order of Nazarbayev[४८] Elbasy Nursultan Nazarbayev

मानार्थ विद्यावारिधि[सम्पादन गर्ने]

मिति विश्वविद्यालय/ संस्थान
२००१ येरेभान स्टेट युनिभर्सिटी[४९]
२००१ एथेन्स विश्वविद्यालय[५०]
२०११ बेलग्रेड विश्वविद्यालय[५१]

Other awards[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Allen, Cooper (२ अप्रिल २०१४), "Putin divorce finalized, Kremlin says", USA Today 
  2. http://viola.bz/family-album-of-putin/
  3. Kotkin, Stephen, "Technology and Governance in Russia: Possibilities", Hoover Institution, Hoover Institution, अन्तिम पहुँच ७ मे २०२० 
  4. Vladimir Putin (२४ डिसेम्बर २०१२), "For Russia, deepening friendship with India is a top foreign policy priority by President Vladimir Putin", The Hindu (Chennai, India), अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  5. "India, Russia sign new defence deals", BBC, २४ डिसेम्बर २०१२, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  6. Rajeev Sharma, specially for RIR (२४ डिसेम्बर २०१२), "13th Indo-Russian Summit reaffirms time-tested ties: Russia & India Report", Indrus.in, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  7. Page, Jeremy (२६ सेप्टेम्बर २०१०), "Russian Oil Route Will Open to China", The Wall Street Journal, अन्तिम पहुँच २८ सेप्टेम्बर २०१० 
  8. "The Shanghai Cooperation Organization", Council on Foreign Relations, अन्तिम पहुँच १४ मार्च २०१९ 
  9. ९.० ९.१ ९.२ America's Failed (Bi-Partisan) Russia Policy by Stephen F. Cohen, HuffPost
  10. Putin: Iran Has Right to Develop Peaceful Nuclear Programme वेब्याक मेसिनमा अभिलेखिकरण ६ अप्रिल २००८ मिति, 16 October 2007, Rbc.ru
  11. "Putin's warning to the U.S.", Reuters, १६ अक्टोबर २००७, मूलबाट १७ अक्टोबर २००७-मा सङ्ग्रहित। 
  12. [Vladimir Putin assessed the results of the Second Caspian Summit positively on meeting with Iranian President Mahmoud Ahmadinejad] |trans-title= |title= आवश्यक (सहायता) (रुसीमा), Kremlin.ru, १६ अक्टोबर २००७, मूलबाट ४ मे २००८-मा सङ्ग्रहित। 
  13. [Visit to Iran. Second Caspian Summit] |trans-title= |title= आवश्यक (सहायता) (रुसीमा), Kremlin.ru, १६ अक्टोबर २००७, मूलबाट ४ मे २००८-मा सङ्ग्रहित। 
  14. Leonid Brezhnev travelled to shah Mohammad Reza Pahlavi's Iran in 1963, but at that time he was not yet the General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union, "Putin confirms Iran visit, brushes off 'plot' reports", Lebanon Wire, १५ अक्टोबर २००७, मूलबाट १६ अक्टोबर २०१५-मा सङ्ग्रहित। 
  15. Vladimir Putin defies assassination threats to make historic visit to Tehran, 16 October 2007, The Times.
  16. "Answer to a Question at the Joint Press Conference Following the Second Caspian Summit", Kremlin.ru, १६ अक्टोबर २००७, मूलबाट ४ मे २००८-मा सङ्ग्रहित। 
  17. १७.० १७.१ उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Sturmer
  18. "Putin's visit 'historic and strategic'", Gulf News, १८ अप्रिल २००८, मूलबाट १४ मे २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  19. Parks, Cara (२१ मार्च २०११), "Putin: Military Intervention In Libya Resembles 'Crusades'", HuffPost 
  20. "Putin states the West has no legal right to execute Gaddafi", Russia: RT, २६ अप्रिल २०११, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  21. Crugnale, James (१५ डिसेम्बर २०११), "Vladimir Putin Blames US Drones For Gaddafi Death, Slams John McCain", Mediaite.com, मूलबाट ४ जनवरी २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  22. Citizen, Ottawa (१६ डिसेम्बर २०११), "Putin claims U.S. planned murder of Gadhafi", Canada.com, मूलबाट २० अक्टोबर २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  23. Trenin, Dmitri (९ फेब्रुअरी २०१२), "Why Russia Supports Assad", The New York Times 
  24. Fred Weir (१९ जनवरी २०१२), "Why Russia is willing to sell arms to Syria", The Christian Science Monitor, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  25. Viscusi, Gregory (१ जुन २०१२), "Hollande Clashes With Putin Over Ouster of Syria's Assad", Bloomberg BusinessWeek, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  26. "Person of the Year 2007", Time, २००७, अन्तिम पहुँच ८ जुलाई २००९ 
  27. "Putin Answers Questions From Time Magazine", २० डिसेम्बर २००७, अन्तिम पहुँच २१ जुन २०१६ – YouTubeद्वारा। 
  28. Druzhinin, Alexei (१४ अप्रिल २०१५), "Vladimir Putin Steals The Show in TIME 100 Magazine Reader's Poll", Russia Today (RT), अन्तिम पहुँच २७ जुन २०१६ 
  29. Albright, Madeleine (२३ अप्रिल २०१४), "Vladimir Putin – The Russian Leader Who Truly Tests The West", Time Magazine, अन्तिम पहुँच २ नोभेम्बर २०१६ 
  30. Sharkov, Damien (२० अप्रिल २०१६), "Putin Is a 'Smart But Truly Evil Man,' says Madeleine Albright", Newsweek, अन्तिम पहुँच २ नोभेम्बर २०१६ 
  31. "The World's Most Powerful People 2016", Forbes, १४ डिसेम्बर २०१६, "For the fourth consecutive year, Forbes ranked Russian President Vladimir Putin as the world's most powerful person. From the motherland to Syria to the U.S. presidential elections, Russia's leader continues to get what he wants." 
  32. Ewalt, David M. (८ मे २०१८), "The World's Most Powerful People 2018", Forbes, अन्तिम पहुँच १० मे २०१८ 
  33. ३३.० ३३.१ Sukhotsky, Cyril (५ मार्च २००४), [Putinism – "Thoughtful personal outrageous"?] |trans-title= |title= आवश्यक (सहायता), BBC Russian (रुसीमा), अन्तिम पहुँच २९ जनवरी २०१७ 
  34. Kharatyan, Kirill (२५ डिसेम्बर २०१२), [Vladimir Putin's Jargon] |trans-title= |title= आवश्यक (सहायता), Ведомости (Vedomosti.ru) (रुसीमा), अन्तिम पहुँच २९ जनवरी २०१७ 
  35. (Russianमा), Аргументы и Факты, ७ मार्च २००१ http://www.aif.ru/archive/1623363  |title= रितो (सहायता)
  36. "Alexy II is awarded the highest Muslim Order", Interfax-Religion, ४ जुलाई २००६। 
  37. (Russianमा), Управление Мусульман Кавказа https://web.archive.org/web/20160305061821/http://www.qafqazislam.com/rus/seyxulislam_ordeni.php, मूलबाट ५ मार्च २०१६-मा सङ्ग्रहित।  |title= रितो (सहायता)
  38. "Chirac décore Poutine", Vidéo Dailymotion 
  39. "CSTO: SAFE CHOICE IN CENTRAL ASIA", Eurasia Daily Monitor 4 (191), २००७। 
  40. Atul Aneja Putin goes calling on the Saudis. The Hindu. 20 February 2007
  41. Putin Receives Top UAE's Decoration, Order of Zayed वेब्याक मेसिनमा अभिलेखिकरण २५ मे २०१३ मिति, Rbc.ru, 10 September 2007
  42. Sanchez, Fabiola (२ अप्रिल २०१०), "Russia offers Venezuela nuclear help, Chavez says", The Seattle Times 
  43. "Russian Prime Minister Vladimir Putin awarded the Serbian Orthodox Church's highest distinction | Serbian Orthodox Church [Official web site]", spc.rs, अन्तिम पहुँच १६ नोभेम्बर २०१९ 
  44. "Ordonnance Souveraine n° 4.504 du 4 octobre 2013 portant élévation dans l'Ordre de Saint-Charles" (Frenchमा), Journal de Monaco, ४ अक्टोबर २०१३। 
  45. "Raul Castro Welcomes Russian President Vladimir Putin", Escambray, ११ जुलाई २०१४। 
  46. "Putin receives Serbia's top state decoration", B92, १६ अक्टोबर २०१४। 
  47. "Putin becomes first foreign leader to get China's Order of Friendship", TASS, १ जनवरी २०१६, अन्तिम पहुँच १९ जुन २०१८ 
  48. INFORM.KZ, "Nursultan Nazarbayev awards Order of Yelbasy to Vladimir Putin", inform.kz 
  49. "Putin Concludes Visit to Armenia Lays Wreath at Genocide Monument", Asbarez, १७ सेप्टेम्बर २००१। 
  50. "Putin receives honorary doctorate from Athens University", Athens News Agency, ७ डिसेम्बर २००१। 
  51. "B92 News: Belgrade University to award Putin honorary doctorate", अन्तिम पहुँच ११ जुन २०१२ 

बाह्य कडीहरू[सम्पादन गर्ने]

बाह्य सूत्रहरू[सम्पादन गर्ने]

भ्लादिमिर पुतिनको बारेमा विकिपिडियाका भातृ योजनाहरूमा खोज्नुहोस्:

उद्धरण विकिकथनबाट
स्रोत पदहरू विकिस्रोतबाट
चित्र तथा मिडिया कमन्सबाट