बर्बरीक

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्

यो लेख हिन्दीबाट अनुवाद गरिएको हो। यहाँ क्लिक गरेर यस लेखमा रहेका त्रुटिहरु सुधार्न सक्नुहुन्छ।

बर्बरीकलाई कतै कतै खटुश्यामजीको रूपमा पूजा गरिन्छ

यिनको यो नाम यिनको लामो र बाक्लो कपाल हुनको कारण भएको हो। यी महान पाण्डव भीमका पुत्र घटोत्कच र नाग कन्या अहिलवतीका पुत्र हुन्। बाल्यकालदेखि नैं ती धेरै वीर र महान योद्धा थिए। उनले युद्ध कला आफ्नो सामान्यादेखि सीके। भगवान शिवको घोर तपस्या गरेर तिनलाई प्रसन्न गरे र तीन अभेध्य बाण प्राप्त गरे र तीन बाणधारीको प्रसिद्ध नाम प्राप्त गरे। अग्नि देवले प्रसन्न भएर तिनलाई धनुष प्रदान गरे, जो कि तिनलाई तीनो लोकहरूमा विजयी बनाउनमा समर्थ थिए।

महाभारतको युद्ध कौरवहरू र पाण्डवहरूका मध्य अपरिहार्य भएको थियो, यो समाचार बर्बरीकलाई प्राप्त भयो र तिनको पनि युद्धमा सम्मिलित हुने इच्छा जाग्रत भयो। जब ती आफ्नो सामान्यादेखि आशीर्वाद प्राप्त गर्न पुग्नुभयो तब सामान्यालाई कमजोर पक्षको साथ दिने वचन दिए। ती आफ्नो लीले घोडे, जसको रंग नीलो थियो,मा तीन बाण र धनुषका साथ कुरूक्षेत्रको रणभुमिको र अग्रसर भए।

उसको परीक्षा लिनका लागि ब्राह्मण वेशधारी भगवान् कृष्णले बाटोमा आएर सोध्नु हुन्छ– कहां जान थालेको हो ? बर्बरीकले पाण्डवहरु कमजोर भएकोले सघाउन जान थालेको बताउंछ । र आफू कमजोरको पक्षबाट लड्न जान थालेको बताउ“छ । यस्तो कृत्यले कुरुक्षेत्र युद्धको परिणामलाई अनिश्चित गराउने भएकोले भगवान् कृष्णले उसलाई रोक्ने प्रयास गर्नु हुन्छ । तर उसले आमाको आज्ञापालन गर्ने बताउ“दै युद्धमा अवश्य जाने र युद्ध हेर्ने कुरा बताउंछ ।

भगवान् कृष्णले सोध्नु हुन्छ– यस पीपलको रुखका सबै पातमा प्वाल मार्न सक्छौ ? उसले तत्काल एउटा तीर निकालेर हान्छ । उसले पीपलका सबै पात छेडेर कृष्णको गोडा वरिपरि रिङ्न थाल्छ किनभने भगवान् कृष्णले एउटा पात आफ्नो खुट्टा मुनि लुकाउनु भएको थियो ।

बर्बरीकले भन्छ– कृपया गोडा हटाउनु होस् अन्यथा यसले तपाईंलाई हानि पुर्याउन सक्छ ।

ब्राह्मण वेशधारी कृष्णले उसंग वर माग्छन् । बर्बरीकले आफ्नो बलबुतामा भएका सबै कुरा दिने वाचा गर्छ । कृष्णले उसको शिर दान माग्छन् । उसले शिर दान दिन्छ तर आफूलाई कुरुक्षेत्र युद्ध हेर्ने इच्छा भएको बताउंछ । अनि कृष्णले उसको टाउको नजिकको पर्वतको शिखरमा लगेर स्थापित गर्छन् ।

युद्ध समाप्त भएपछि युद्ध कसको कारणले जित्न सकियो यस बारेमा पाण्डव दाजुभाईहरुमा बहस हुन्छ । भगवान् कृष्णले यस कुराको निर्णय गर्न बर्बरीकको सिर पर्वतमा राखिएको बताउनु हुन्छ । सबै पर्वतमा सोध्न पुग्छन् । बर्बरीकले के बताउंछ भने युद्धमा जताततै भगवान् कृष्णको सुदर्शन चक्र मात्र युद्धरत थियो र श्रीकृष्णको आदेशमा महाकाली र दुर्गाले भांडोमा रगत थाप्दै खांदै गरिरहेको देखेको बतायो ।

भगवान् कृष्णले बर्बरीकलाई कुरुक्षेत्र युद्धको सर्वाधिक वीर योद्धाको उपाधि दिंदै संसारले उसको पूज ागर्ने वरदान दिनु भएको थियो । त्यसैले उसको खाटू श्यामको रुपमा मन्दिरहरु निर्माण भएका छन् ।